Nowe prawo dla wsi coraz bliżej. Skutki odczują tysiące rodzin. Rząd szykuje zmiany

 

Coraz więcej Polaków przenosi się na wieś, ale wraz z tym wyborem pojawiają się nowe wyzwania. Rząd i prezydent pracują nad przepisami, które mają jasno określić zasady współżycia mieszkańców i rolników. Planowane zmiany mogą wpłynąć na codzienne życie tysięcy rodzin i zmienić sposób rozwiązywania sąsiedzkich sporów na terenach wiejskich.

Kupiłeś dom na wsi? Nadchodzą zmiany, które wpłyną na relacje z rolnikami

Polska wieś szybko się zmienia. Obok gospodarstw prowadzonych od pokoleń coraz częściej pojawiają się nowi mieszkańcy, którzy wybrali życie poza miastem w poszukiwaniu spokoju i przestrzeni. To zderzenie oczekiwań coraz częściej prowadzi do konfliktów sąsiedzkich, a rząd i prezydent zapowiadają przepisy, które mają te spory uporządkować. Projekt nowej ustawy może zmienić zasady współżycia na terenach wiejskich i wpłynąć na tysiące rodzin – zarówno rolników, jak i osób, które dopiero co przeniosły się na wieś.

Wieś się zmienia, a konflikty narastają

Hałas maszyn rolniczych, zapachy związane z hodowlą zwierząt czy intensywna produkcja rolna stają się źródłem coraz częstszych sporów. Dla rolników są to elementy codziennej pracy, a dla nowych mieszkańców – uciążliwości, których się nie spodziewali. W efekcie sprawy trafiają do urzędów, a coraz częściej także do sądów.

Środowiska rolnicze od lat podnoszą, że obecne prawo nie uwzględnia specyfiki obszarów wiejskich. Rolnik prowadzący działalność zgodnie z przepisami bywa oceniany według tych samych kryteriów, co podmiot, który dopiero rozpoczął działalność gospodarczą w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej. To prowadzi do poczucia braku ochrony i niepewności co do przyszłości gospodarstw.

Prawo nie nadąża za rzeczywistością

Obowiązujące regulacje opierają się głównie na przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących tzw. immisji, czyli oddziaływania jednej nieruchomości na drugą. W praktyce każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie, często bez uwzględnienia historycznego charakteru działalności rolniczej w danym miejscu.

Zdaniem ekspertów brak jasnych reguł sprzyja eskalacji konfliktów. Zamiast mediacji i porozumienia, strony od razu kierują sprawy na drogę sądową. To generuje koszty, trwa latami i pogłębia napięcia na wsi.

Nowe zasady dla mieszkańców wsi. Co ma się zmienić?

Do Sejmu trafił projekt ustawy dotyczący funkcji produkcyjnych wsi, przygotowany z inicjatywy prezydenckiej i konsultowany w ramach Rady Rolnictwa i Obszarów Wiejskich. Jednym z kluczowych założeń projektu jest wzmocnienie pozycji rolników w sporach sąsiedzkich oraz wprowadzenie obowiązkowej mediacji przed skierowaniem sprawy do sądu.

Mediacje miałyby być prowadzone z udziałem instytucji doradztwa rolniczego, które ocenią, czy rzeczywiście dochodzi do przekroczenia norm hałasu lub zapachów. Celem jest ograniczenie sytuacji, w których rolnik ponosi wysokie kary mimo posiadania wszystkich wymaganych pozwoleń.

Projekt zakłada również, że osoby decydujące się na zamieszkanie na wsi powinny liczyć się z charakterem tego miejsca i istniejącą działalnością rolniczą. Jednocześnie autorzy projektu podkreślają, że nowe przepisy nie zwalniają rolników z obowiązku przestrzegania norm środowiskowych ani uzyskiwania wymaganych decyzji administracyjnych.

Ministerstwo Rolnictwa zapowiada, że celem regulacji jest ochrona gospodarstw funkcjonujących od lat oraz ograniczenie liczby sporów, które dziś kończą się kosztownymi procesami. Planowany termin przyjęcia ustawy to pierwsza połowa 2026 roku.

Co to oznacza dla mieszkańców?

Nowe przepisy mogą wpłynąć na codzienne życie osób mieszkających na terenach wiejskich. Rolnicy zyskają większą przewidywalność prawa, a nowi mieszkańcy – jaśniejsze zasady dotyczące tego, czego mogą się spodziewać po sąsiedztwie gospodarstw rolnych. Kluczowe znaczenie będzie miało to, czy mediacje rzeczywiście ograniczą liczbę sporów i pozwolą uniknąć eskalacji konfliktów.

Jedno jest pewne: projekt ustawy może stać się jednym z najważniejszych aktów prawnych regulujących relacje społeczne na polskiej wsi w najbliższych latach.

 

 

Artykuł został przygotowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz rzetelnych źródeł branżowych. Akty prawne omawiane w tekście:

• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – art. 23 (rolnictwo jako podstawa ustroju rolnego państwa)

• Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. – art. 144 (immisje)

• Projekt ustawy o funkcjach produkcyjnych wsi (inicjatywa Prezydenta RP, 2025 r.)

• Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

Inne źródła: Materiały Kancelarii Prezydenta RP i Ministerstwa Rolnictwa