Nowe ułatwienia w „Czystym Powietrzu”. Tak program ma wyglądać jeszcze w 2026 r.

Program „Czyste Powietrze” ponownie zostanie zmieniony. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zapowiada uproszczenie zasad, krótszy wymagany okres własności nieruchomości oraz nowe ułatwienia dla beneficjentów. Część zmian może wejść w życie jeszcze w 2026 r., kolejne będą wdrażane etapami po uzyskaniu zgód instytucji finansujących.

„Czyste Powietrze” z kolejnymi zmianami. Nowe zasady mają ułatwić dostęp do dotacji jeszcze w 2026 r.

Program „Czyste Powietrze” ponownie zostanie zmieniony. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zapowiada reformy, które mają uprościć zasady i zwiększyć dostępność dotacji dla właścicieli domów. Część rozwiązań może wejść w życie już w 2026 r., kolejne będą wdrażane po uzyskaniu zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Zapowiedzi padły przed rozpoczęciem szerokich konsultacji z branżą, które mają ruszyć 16 lutego.

Co się zmienia?

Jedną z kluczowych propozycji jest zmiana definicji beneficjenta programu. Obecnie osoba ubiegająca się o dotację musi być właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości przez co najmniej 3 lata. NFOŚiGW chce skrócić ten okres do 1 roku, ale tylko przy spełnieniu dodatkowych warunków.

Z krótszego okresu będą mogli skorzystać właściciele, którzy:
– nabyli nieruchomość w drodze zakupu lub darowizny zgodnej z przepisami o dziedziczeniu,
– posiadają co najmniej 50 proc. udziałów w budynku lub lokalu.

Zmiana ma ułatwić dostęp do dotacji osobom, które niedawno kupiły dom lub mieszkanie i chcą szybko przeprowadzić termomodernizację.

Kolejna propozycja dotyczy prefinansowania. Fundusz planuje wydłużenie terminu na rozliczenie zaliczki z 120 do 180 dni. Ma to zmniejszyć presję czasową na beneficjentów i wykonawców oraz ograniczyć ryzyko problemów z rozliczeniem inwestycji.

NFOŚiGW chce też wprowadzić tzw. bon na audyt energetyczny. Bon będzie można wykorzystać za pośrednictwem operatorów gminnych, co ma ułatwić wykonanie obowiązkowego audytu osobom o niższych dochodach. Rozwiązanie ma również zachęcić kolejne samorządy do przystąpienia do programu operatorskiego.

Fakty i tło sprawy

Zmiany w „Czystym Powietrzu” są odpowiedzią na spadek liczby składanych wniosków po reformie programu przeprowadzonej na początku 2025 r. Jak wskazuje NFOŚiGW, reforma ograniczyła nadużycia, ale jednocześnie zmniejszyła zainteresowanie dotacjami.

Jednym z powodów jest brak możliwości uzyskania dofinansowania na kotły gazowe. W 2023 r. stanowiły one ponad 40 proc. źródeł ciepła wskazywanych we wnioskach. Wyłączenie ich z programu wynika z przepisów unijnych.

Drugim czynnikiem był obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego i realizacji pełnej termomodernizacji, co dla części beneficjentów okazało się barierą finansową i organizacyjną.

Według danych NFOŚiGW w nowej odsłonie programu złożono ok. 55 tys. kompletnych wniosków. Dodatkowo ponad 25 tys. wniosków pozostaje w systemie jako robocze i czeka na uzupełnienie, głównie o audyt energetyczny.

Nowa dostępność programu

Kolejna zmiana, która będzie wymagała zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego, dotyczy beneficjentów uprawnionych do podwyższonego poziomu dofinansowania, czyli dotacji sięgającej 70 proc. kosztów kwalifikowanych.

NFOŚiGW proponuje, aby w przypadku osiągnięcia minimalnego efektu ekologicznego na poziomie 30 proc. energii pierwotnej wystarczająca była wymiana źródła ciepła oraz częściowa termomodernizacja. Zakres prac miałby wynikać bezpośrednio z audytu energetycznego.

Rozwiązanie ma zwiększyć dostępność programu dla osób, które nie są w stanie przeprowadzić pełnej termomodernizacji, ale chcą ograniczyć zużycie energii i poprawić efektywność ogrzewania.

Lista rekomendowanych wykonawców

Fundusz planuje również wprowadzenie listy rekomendowanych wykonawców programu „Czyste Powietrze”. Wybór firm z listy nie będzie obowiązkowy, ale ma stanowić wsparcie dla beneficjentów, którzy obawiają się nierzetelnych wykonawców.

Firmy znajdujące się na liście będą musiały spełnić określone wymagania jakościowe i formalne. Rozważane jest także wprowadzenie umów trójstronnych, w których stroną – obok funduszu i beneficjenta – byłby również wykonawca inwestycji.

Co to oznacza dla czytelnika

Planowane zmiany mogą ułatwić skorzystanie z programu osobom, które:
– niedawno kupiły dom lub mieszkanie,
– mają ograniczone możliwości finansowe,
– chcą przeprowadzić tylko część prac termomodernizacyjnych,
– obawiają się problemów z audytem lub wykonawcami.

W 2026 r. warto śledzić harmonogram wprowadzania nowych zasad, ponieważ część z nich może zacząć obowiązywać już pod koniec pierwszego kwartału, a kolejne – po zatwierdzeniu przez Europejski Bank Inwestycyjny – pod koniec roku.

 

 

Artykuł został przygotowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz rzetelnych źródeł branżowych. Akty prawne omawiane w tekście:

– Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska
– Program priorytetowy „Czyste Powietrze” realizowany przez NFOŚiGW
– Informacje Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
– Wypowiedzi przedstawicieli NFOŚiGW z lutego 2026 r.