GUNB wydał komunikat dla właścicieli domów. Jedna kontrola co roku, druga co 5 lat

Właściciele domów jednorodzinnych muszą pamiętać o obowiązkowych kontrolach technicznych budynków. Niektóre należy przeprowadzać każdego roku, inne co najmniej raz na pięć lat. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego opublikował 23 października 2026 roku komunikat przypominający, jakie obowiązki wynikają z Prawa budowlanego. Szczególnie ważne są przeglądy instalacji gazowych, przewodów kominowych oraz instalacji elektrycznych. Urząd wyjaśnił również, w jakim terminie trzeba przeprowadzić kontrole i kto może je wykonać.

GUNB przypomina właścicielom domów o obowiązkowych kontrolach

Sezon grzewczy to okres, w którym szczególnego znaczenia nabiera bezpieczeństwo domowych instalacji. Sprawne ogrzewanie, prawidłowa wentylacja oraz drożne przewody kominowe mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców.

Główny Urząd Nadzoru Budowlanego opublikował 23 października komunikat zatytułowany „Bezpieczny dom to regularne kontrole. Jakie obowiązki ma właściciel domu jednorodzinnego?”.

Urząd przypomniał, że właściciele i zarządcy budynków mieszkalnych jednorodzinnych odpowiadają za utrzymywanie ich w odpowiednim stanie technicznym.

Obowiązki te wynikają z ustawy Prawo budowlane i nie dotyczą wyłącznie budynków wielorodzinnych czy obiektów użyteczności publicznej.

W praktyce oznacza to, że również właściciel prywatnego domu musi zapewnić przeprowadzenie określonych przeglądów.

Te kontrole trzeba przeprowadzać każdego roku

Zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. b i c Prawa budowlanego właściciel lub zarządca domu jednorodzinnego ma obowiązek zapewnić co najmniej raz w roku kontrolę stanu technicznego określonych instalacji.

Chodzi przede wszystkim o:

• instalacje gazowe;
• przewody kominowe, w tym dymowe, spalinowe i wentylacyjne;
• instalacje i urządzenia służące ochronie środowiska.

Szczególne znaczenie mają kontrole przewodów kominowych oraz instalacji gazowych.

Niedrożny przewód kominowy, niesprawna wentylacja czy nieszczelna instalacja gazowa mogą prowadzić do niebezpiecznych sytuacji.

W skrajnych przypadkach konsekwencją nieprawidłowego działania instalacji może być pożar, wybuch lub zatrucie tlenkiem węgla.

Warto pamiętać, że obowiązek corocznej kontroli przewodów kominowych nie dotyczy wyłącznie domów ogrzewanych węglem lub drewnem. Zakres wymaganej kontroli zależy od instalacji znajdujących się w konkretnym budynku.

Kiedy trzeba wykonać przegląd? Urząd wyjaśnia ważny szczegół

W komunikacie GUNB zwrócono uwagę na sposób liczenia terminów.

Coroczna kontrola nie musi odbywać się dokładnie po upływie 365 dni od poprzedniego przeglądu.

Najważniejsze jest to, aby została przeprowadzona w każdym roku kalendarzowym.

Przykładowo, jeżeli właściciel domu wykonał przegląd w lipcu 2025 roku, kolejną kontrolę roczną może przeprowadzić w grudniu 2026 roku.

Nie oznacza to naruszenia przepisów tylko dlatego, że między przeglądami upłynęło więcej niż 12 miesięcy.

GUNB podkreśla jednak, że obowiązkowa kontrola musi zostać wykonana w danym roku.

Dla właścicieli nieruchomości oznacza to, że warto sprawdzić dokumentację i ustalić, czy wymagany przegląd na 2026 rok został już przeprowadzony.

Co pięć lat trzeba sprawdzić znacznie więcej

Oprócz kontroli corocznych Prawo budowlane przewiduje obowiązek przeprowadzania kontroli co najmniej raz na pięć lat.

Jej zakres jest szerszy.

Obejmuje sprawdzenie stanu technicznego i przydatności budynku do użytkowania, a także jego estetyki i estetyki otoczenia.

Podczas takiej kontroli sprawdza się również instalację elektryczną i piorunochronną.

Badanie obejmuje między innymi:

• stan połączeń i osprzętu elektrycznego;
• działanie zabezpieczeń i środków ochrony przeciwporażeniowej;
• rezystancję izolacji przewodów;
• uziemienie instalacji i urządzeń;
• stan techniczny oraz przydatność budynku do dalszego użytkowania.

Warto podkreślić, że coroczny przegląd instalacji gazowej i kominów nie zastępuje pięcioletniej kontroli instalacji elektrycznej.

Są to odrębne obowiązki, choć w roku, w którym przypada przegląd pięcioletni, możliwe jest zorganizowanie kontroli obejmującej oba wymagane zakresy.

Kupiłeś dom? Sprawdź dokumentację poprzedniego właściciela

Osoby, które niedawno kupiły dom jednorodzinny, powinny zwrócić szczególną uwagę na historię przeprowadzonych przeglądów.

Nie wystarczy założyć, że skoro poprzedni właściciel korzystał z budynku przez wiele lat, wszystkie wymagane kontrole były wykonywane regularnie.

Warto sprawdzić datę ostatniego przeglądu instalacji gazowej, kontroli przewodów kominowych oraz badania instalacji elektrycznej.

Jeżeli dokumentacji brakuje albo nie wiadomo, kiedy wykonano ostatnią kontrolę, należy ustalić aktualny stan techniczny budynku i terminy wymaganych badań.

Jest to szczególnie istotne w starszych domach oraz budynkach, w których przeprowadzano remonty, wymieniano ogrzewanie lub modernizowano instalacje.

Papierowy protokół kominiarski już nie wystarczy

GUNB przypomniał również o ważnej zmianie dotyczącej dokumentowania przeglądów kominowych.

Od 18 września 2023 roku protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych musi być sporządzany elektronicznie w systemie Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, czyli CEEB.

Dokument wprowadza do systemu uprawniona osoba przeprowadzająca kontrolę.

Może to być mistrz kominiarski lub osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia budowlane.

Oznacza to, że właściciel nie powinien ograniczać się do uzyskania zwykłej papierowej kartki potwierdzającej wykonanie obowiązkowego przeglądu.

Istotne jest prawidłowe sporządzenie protokołu w systemie CEEB.

Nie należy przy tym mylić elektronicznego protokołu kontroli z deklaracją dotyczącą źródeł ciepła. Są to różne obowiązki i dokumenty.

Kto może przeprowadzić obowiązkową kontrolę domu?

Nie każdy fachowiec zajmujący się remontami czy instalacjami ma uprawnienia do przeprowadzania kontroli wymaganych przez Prawo budowlane.

GUNB przypomina, że kontrole stanu technicznego budynków wykonują osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane.

W przypadku instalacji elektrycznych, piorunochronnych i gazowych dopuszczone są również osoby posiadające wymagane kwalifikacje w zakresie dozoru nad eksploatacją odpowiednich urządzeń, instalacji i sieci.

Kontrole określonych rodzajów przewodów kominowych mogą przeprowadzać mistrzowie kominiarscy.

W przypadku innych instalacji i rodzajów kominów mogą być wymagane odpowiednie uprawnienia budowlane.

Przed zamówieniem przeglądu warto upewnić się, że osoba wykonująca usługę ma kwalifikacje odpowiadające zakresowi kontroli.

Nie tylko przeglądy okresowe. Po poważnym zdarzeniu też może być konieczna kontrola

GUNB zwraca uwagę, że obowiązki właścicieli domów nie kończą się na kontrolach corocznych i pięcioletnich.

Prawo budowlane przewiduje również kontrolę bezpiecznego użytkowania budynku po wystąpieniu określonych czynników zewnętrznych.

Dotyczy to sytuacji, gdy na skutek zdarzenia doszło do uszkodzenia budynku albo powstało bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące zagrażać ludziom, mieniu lub środowisku.

Przyczyną mogą być między innymi silne wichury, intensywne opady, powódź, pożar czy osuwisko.

Nie oznacza to jednak, że po każdej burzy trzeba automatycznie zamawiać dodatkowy przegląd całego domu.

Znaczenie ma wystąpienie okoliczności określonych w przepisach, w szczególności uszkodzenia lub bezpośredniego zagrożenia uszkodzeniem obiektu.

Czy właściciel domu może zostać ukarany za brak przeglądu?

Obowiązkowe kontrole wynikają z przepisów prawa, a ich zaniechanie może prowadzić do odpowiedzialności przewidzianej w Prawie budowlanym.

Nie należy jednak zakładać, że każdy brak dokumentu automatycznie oznacza natychmiastowe nałożenie kary w określonej wysokości.

Znaczenie mają konkretne okoliczności, charakter naruszenia i działania właściwego organu.

Jeżeli stan techniczny budynku budzi zastrzeżenia, nadzór budowlany może również nakazać przeprowadzenie kontroli i zażądać odpowiedniej ekspertyzy.

Właściciel powinien ponadto zadbać o usunięcie nieprawidłowości, które stwarzają zagrożenie dla zdrowia, życia lub mienia.

Co powinni teraz zrobić właściciele domów?

Komunikat Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego nie wprowadza nowego obowiązku od 23 października 2026 roku.

Jest przypomnieniem przepisów, które już obowiązują.

Właściciele domów powinni sprawdzić przede wszystkim trzy kwestie: czy w 2026 roku wykonano wymagane kontrole roczne, kiedy przypada kolejna kontrola pięcioletnia oraz czy dokumentacja przeglądów jest kompletna.

W przypadku instalacji kominowych warto dodatkowo upewnić się, że protokół został prawidłowo sporządzony w systemie CEEB.

Najważniejsze jest to, że obowiązkowe przeglądy nie dotyczą wyłącznie bloków i kamienic. Właściciele domów jednorodzinnych również muszą zapewniać regularne kontrole instalacji i stanu technicznego budynku.

Źródło: Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, komunikat „Bezpieczny dom to regularne kontrole. Jakie obowiązki ma właściciel domu jednorodzinnego?”, opublikowany 23 października 2026 roku; ustawa Prawo budowlane, art. 61, 62 i 70.