Jeden błąd w dokumentach i kara liczona w setkach tysięcy. Rolnicy alarmują

Rolnicy, którzy kupili ziemię z zasobów Skarbu Państwa, alarmują o skutkach rygorystycznych przepisów. Nawet drobny błąd formalny w dokumentach lub umowie z KOWR może oznaczać karę sięgającą 40 proc. wartości gruntu, co w praktyce grozi utratą dorobku całego gospodarstwa.

Jeden błąd w dokumentach i kara liczona w setkach tysięcy. Rolnicy alarmują o skutkach przepisów

Rolnicy, którzy kupili ziemię z zasobów Skarbu Państwa, coraz częściej zderzają się z konsekwencjami rygorystycznych przepisów. Nawet drobne uchybienie formalne może skutkować karą sięgającą 40 proc. wartości nieruchomości. W praktyce oznacza to sankcje, które mogą doprowadzić gospodarstwo do utraty płynności, a w skrajnych przypadkach do bankructwa.

Co się zmienia?

Problem narasta wraz ze wzrostem cen gruntów rolnych. Kara przewidziana w art. 29a ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa jest stała i nie zależy od skali uchybienia. Wynosi 40 proc. aktualnej wartości rynkowej ziemi nabytej od Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

W ostatnich latach KOWR coraz częściej sięga po ten instrument. Dane z regionów pokazują, że sankcje liczone są już nie w dziesiątkach, lecz w milionach złotych.

Fakty i tło sprawy

Tylko w województwie opolskim w latach 2022–2025 nałożono na rolników kary o łącznej wartości blisko 19,5 mln zł. W skali kraju w latach 2023–2025 odnotowano 133 przypadki naruszeń skutkujących wszczęciem procedur windykacyjnych.

Kluczowe jest to, że nie chodzi wyłącznie o próby obchodzenia prawa czy spekulację gruntami. Coraz częściej kary dotykają rolników, którzy działali w dobrej wierze, prowadząc normalną działalność gospodarczą. Wystarczy spóźnione pismo, brak zgody KOWR na ustanowienie hipoteki czy niepoinformowanie urzędu o zmianach własnościowych w rodzinie.

Pułapki formalne w codziennej praktyce

Organizacje rolnicze wskazują, że sankcje są nakładane za czynności powszechne w nowoczesnym rolnictwie. Przykładem jest ustanowienie hipoteki na gruncie zakupionym od państwa w celu zabezpieczenia kredytu inwestycyjnego. Bez zgody KOWR taka czynność może zostać uznana za naruszenie umowy.

Inne przypadki to czasowe zaprzestanie osobistego prowadzenia gospodarstwa z powodów zdrowotnych, zamiana działek między członkami rodziny czy brak formalnego zawiadomienia urzędu o zamiarze zbycia nieruchomości, nawet jeśli potencjalny nabywca spełnia wszystkie ustawowe warunki.

KOWR podkreśla, że działa w granicach obowiązującego prawa i jest związany literalnym brzmieniem przepisów. W praktyce oznacza to brak możliwości oceny intencji rolnika czy wagi uchybienia.

Skutki dla gospodarstw

Dla wielu gospodarstw kara w wysokości 40 proc. wartości ziemi oznacza zobowiązanie przekraczające roczny dochód. W połączeniu z ryzykiem pogodowym, wahaniami cen skupu i wysokimi kosztami produkcji, sankcje administracyjne stają się realnym zagrożeniem dla stabilności finansowej.

Przedstawiciele izb rolniczych alarmują, że obecny system nie rozróżnia błędu formalnego od celowego naruszenia prawa. W efekcie rolnik, który zapomniał o jednym dokumencie, traktowany jest tak samo jak podmiot próbujący spekulować ziemią.

Czy możliwe są zmiany?

Pod rosnącą presją środowisk rolniczych pojawiają się sygnały o potrzebie zmian legislacyjnych. KOWR zapowiada rozważenie inicjatywy ustawowej, która pozwoliłaby na bardziej elastyczne podejście do sankcji i ocenę okoliczności naruszeń.

Ewentualna reforma wymaga jednak decyzji na poziomie ministerialnym i parlamentarnym. Postulaty dotyczą wprowadzenia zasady proporcjonalności kar oraz możliwości uwzględniania dobrej wiary rolnika.

Co to oznacza dla rolników?

Każdy zakup ziemi z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa wiąże się dziś z wysokim ryzykiem formalnym. Kluczowe staje się skrupulatne pilnowanie terminów, zgód i obowiązków informacyjnych wobec KOWR.

Bez zmian w przepisach inwestowanie w państwowe grunty coraz częściej przypomina poruszanie się po polu minowym, gdzie jeden błąd w dokumentach może kosztować utratę dorobku całego życia.

 

 

Artykuł został przygotowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz rzetelnych źródeł branżowych. Akty prawne omawiane w tekście:

– Ustawa z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w szczególności art. 29a.
– Dane i wypowiedzi organizacji rolniczych publikowane w serwisach branżowych.
– Informacje Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

Źródła: rolnikinfo.pl