Nowe prawo uderzy w fikcyjnych beneficjentów. ZUS sprawdzi, kto naprawdę zasługuje na 800 plus!

ZUS zaczyna wielką akcję kontrolną wobec obywateli Ukrainy. Instytucja sprawdzi, czy osoby pobierające świadczenia – w tym 800 plus – faktycznie mieszkają i pracują w Polsce. Nowe przepisy pozwalają urzędnikom na automatyczny dostęp do danych z systemu oświaty i rynku pracy. Celem zmian jest ukrócenie nadużyć i zakończenie tzw. „turystyki świadczeniowej”.

ZUS rusza na kontrole Ukraińców. Nowe przepisy zmienią zasady przyznawania 800 plus

Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczyna szeroko zakrojone kontrole wśród obywateli Ukrainy pobierających świadczenia socjalne w Polsce. Chodzi przede wszystkim o weryfikację uprawnień do programu 800 plus. Nowelizacja tzw. specustawy ukraińskiej, która już weszła w życie, wprowadza surowsze kryteria i daje ZUS-owi nowe narzędzia do sprawdzania, czy świadczenia trafiają do osób faktycznie mieszkających i pracujących w Polsce.

Nowe zasady dla świadczenia 800 plus

Od 1 czerwca świadczenie 800 plus dla obywateli Ukrainy przysługuje wyłącznie tym rodzinom, które rzeczywiście przebywają w Polsce. Warunkiem jest, aby dzieci w wieku od 7 do 18 lat realizowały obowiązek szkolny w polskiej placówce — przedszkolu, szkole podstawowej lub ponadpodstawowej. Dodatkowo przynajmniej jeden z rodziców musi być aktywny zawodowo na terenie kraju.

To reakcja na przypadki tzw. „turystyki świadczeniowej”, czyli pobierania pieniędzy przez osoby, które nie mieszkają na stałe w Polsce, a ich dzieci uczą się zdalnie w systemie ukraińskim. ZUS będzie teraz automatycznie weryfikować te dane dzięki dostępowi do Systemu Informacji Oświatowej (SIO), w którym znajdują się informacje o uczniach zarejestrowanych w polskich szkołach.

W razie wątpliwości urząd wezwie świadczeniobiorców do złożenia dodatkowych dokumentów lub zaświadczeń ze szkoły. Jak zapowiada instytucja, system pozwoli na szybkie wykrycie nieprawidłowości bez konieczności długotrwałych postępowań.

Weryfikacja zatrudnienia i dochodów

ZUS sprawdzi także, czy rodzice dzieci korzystających z programu są faktycznie aktywni zawodowo. Dane mają być weryfikowane automatycznie, m.in. na podstawie składek odprowadzanych do systemu ubezpieczeń społecznych. Urzędnicy będą też współpracować z innymi instytucjami, które potwierdzą legalne zatrudnienie cudzoziemców.

Świadczenie nie przysługuje osobom, które nie osiągają dochodu na poziomie co najmniej 50 proc. płacy minimalnej. W 2025 roku oznacza to 2333 zł brutto, a w 2026 roku – 2403 zł. Wyjątki przewidziano jedynie dla osób z niepełnosprawnościami oraz rodzin w szczególnie trudnej sytuacji życiowej.

Obowiązek składania nowych wniosków

Od 1 lutego 2026 roku obywatele Ukrainy pracujący w Polsce będą zobowiązani do ponownego złożenia wniosków o 800 plus. ZUS zapowiada, że w tym czasie przeprowadzi kompleksową weryfikację wszystkich cudzoziemców korzystających z programu. Kontrole obejmą nie tylko Ukraińców, ale także innych obcokrajowców legalnie pracujących w Polsce — w ich przypadku ruszą w czerwcu 2026 roku.

Koniec z automatycznym wsparciem

Nowelizacja ma zakończyć etap bezwarunkowej pomocy, wprowadzony w pierwszych miesiącach wojny. Teraz wsparcie ma trafiać tylko do tych, którzy faktycznie mieszkają i pracują w Polsce. To – jak podkreśla rząd – naturalny krok w kierunku długofalowej integracji i uszczelnienia systemu.

Według danych ZUS w Polsce pracuje obecnie ponad 1,1 mln cudzoziemców, z czego 759 tys. to obywatele Ukrainy. Regularnie płacą składki i podatki, co — jak podkreślają eksperci — równoważy część kosztów ponoszonych przez państwo na pomoc społeczną.