To będzie dramat dla wielu Polaków. Eksperci są zgodni [10.06.2024]

Niedawne przywrócenie 5% stawki podatku VAT na żywność wzbudza niepokój wśród polskich konsumentów. Jak wynika z badania przeprowadzonego dla portalu Onet, 43% kasjerów i kasjerek w sklepach wielkopowierzchniowych otrzymuje pytania od klientów o to, czy ceny w ich sklepie już wzrosły lub czy niedługo wzrosną w związku z tą zmianą. Obawy konsumentów o podwyżki są jak najbardziej uzasadnione, a eksperci przewidują, że codzienne zakupy mogą w najbliższych tygodniach zdrożeć bardziej niż w kwietniu.

Niepewność wśród konsumentów

Badanie przeprowadzone w połowie maja br. na próbie 100 kasjerów i kasjerek w całym kraju pokazuje, jak dużą niepewność czują klienci w obliczu powrotu 5% VAT na żywność. Robert Biegaj, ekspert rynku retailowego z Grupy Offerista, twierdzi, że tak naturalne zachowanie wynika z faktu, iż Polacy nie lubią wydawać więcej, niż to konieczne, nawet w lepszych gospodarczo czasach.

Konsumenci, pytając kasjerów o podnoszenie cen, wyrażają przede wszystkim obawy o swoje domowe budżety. Może to również świadczyć o chęci poszukiwania tańszych produktów czy sklepów z bardziej konkurencyjnymi cenami. Tomasz Przewoźnik, ekspert z Uniwersytetu WSB Merito, zauważa, że wrażliwość cenowa konsumentów wzrosła, ponieważ podwyżki dotyczą niemal każdej kategorii produktów.

Przyczyny wzrostu cen

Oprócz przywrócenia 5% VAT na podstawowe artykuły spożywcze, istnieje wiele innych czynników wpływających na wzrost cen w sklepach. Kamil Sobolewski, główny ekonomista organizacji Pracodawcy RP, zwraca uwagę na wahania cen surowców rolnych na światowych rynkach, które w ostatnim roku wynosiły nawet 30% lub więcej. Dotyczyło to takich towarów jak pszenica, soja, ryż, mleko czy mięso, z wyjątkiem wołowiny, której ceny zmieniały się w zakresie kilkunastoprocentowym.

Istotny wpływ na ceny w sklepach ma również kurs złotego, który obecnie jest nawet o 10% mocniejszy niż we wrześniu, a także import z Ukrainy, polityka cen i promocji sklepów oraz dostępność i terminy przydatności zapasów.

Przewidywane skutki dla konsumentów

Eksperci są zgodni, że sklepy nie będą w stanie wiecznie absorbować dodatkowych kosztów związanych z przywróceniem 5% VAT na żywność. Robert Biegaj przewiduje, że stopniowo będą przerzucać to obciążenie na konsumentów, starając się robić to w taki sposób, aby nie było to zbyt odczuwalne. Możliwe jest również podniesienie cen innych produktów niespożywczych, aby zrekompensować poniesione straty.

Dr Justyna Rybacka z Uniwersytetu WSB Merito szacuje, że wzrost cen o stawkę VAT równą 5% przełoży się na podniesienie inflacji o około 2 punkty procentowe. Jednak na podwyżki, oprócz VAT, mogą wpływać również inne czynniki, takie jak wzrost opłat za energię elektryczną, koszty paliw, surowców i pracy.

Wpływ na budżety domowe

Żywność stanowi znaczącą część wydatków gospodarstw domowych, średnio przekraczając 30%. Dla osób o niższych dochodach odmrożenie stawki VAT będzie więc odczuwalne. Jednak, jak podkreśla dr Justyna Rybacka, nie powinno to drastycznie wpływać na budżety domowe, biorąc pod uwagę wzrost wynagrodzeń realnych oraz umocnienie się kursu złotego. Zwyżka wynagrodzeń odnotowuje kilkunastoprocentowe wartości, co może złagodzić skutki podwyżek cen żywności.

Źródło: MondayNews