Wielkie zmiany w szkołach od września. Czy rodzice i uczniowie już wiedzą?

W piątek 26 czerwca 2026 roku zakończył się rok szkolny 2025/2026. Uczniowie odetchnęli z ulgą, ale nauczyciele i rodzice wiedzą, że lato to ostatni moment na oswojenie się z tym, co czeka na nich 1 września. Reforma oświaty „Reforma26. Kompas Jutra” wchodzi w decydujący etap – i zmiany, które czekają na pierwszaków oraz czwartoklasistów, są najwazniejsze od lat.

Nowy plan lekcji dla klas I i IV – to dopiero początek stopniowego wdrożenia

Od 1 września 2026 roku nowe podstawy programowe i ramowe plany nauczania obowiązują w przedszkolach, klasach pierwszych i klasach czwartych szkół podstawowych. Klasy I-III dostaną o godzinę tygodniowo więcej edukacji wczesnoszkolnej. W klasach IV-VI pojawi się przyroda jako nowy przedmiot interdyscyplinarny, łączący w jedną całość biologię, geografię, chemię i fizykę. Będzie realizowana po trzy godziny tygodniowo w każdej klasie, a zajęcia mają być zestawiane w co najmniej dwugodzinnych blokach, żeby umożliwić realizację zadań wymagających więcej czasu. MEN stawia przy tym na doświadczenia i eksperymenty, nie na wkuwanie suchych teorii. Równolegle pojawi się technika, zastępująca dotychczasowe zajęcia praktyczno-techniczne, również w blokach dwugodzinnych.

Prace domowe z nową rangą

Jedna z najbardziej odczuwalnych przez uczniów zmian dotyczy zadań domowych. Nie chodzi tu o ich likwidację – MEN idzie w przeciwnym kierunku: zadania domowe mają być obowiązkowo sprawdzane, a uczniowie muszą otrzymać informację zwrotną. Co więcej, systematyczność ich odrabiania będzie uwzględniana przy wystawianiu ocen. To zmiana o dużym znaczeniu praktycznym, bo w wielu szkołach zadania domowe bywały w ostatnich latach traktowane niejednolicie – jedni nauczyciele sprawdzali skrupulatnie, inni przyznawali, że nie mają na to czasu.

Komórki całkowicie zbanowane

Pełny zakaz korzystania z telefonów komórkowych w szkole wchodzi w życie od 1 września. To zmiana, która wywołuje emocje po obu stronach – zarówno wśród uczniów, jak i rodziców, którzy obawiają się utraty kontaktu z dzieckiem w trakcie dnia. Ministerstwo zapewnia, że szkoły będą zobowiązane zapewnić uczniom inne możliwości kontaktu z rodzicami w nagłych sytuacjach.

Bezpieczeństwo i tydzień projektowy

Co najmniej jedna godzina wychowawcza w miesiącu ma być przeznaczona na rozwijanie umiejętności bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń – to zmiana, która ma bezpośredni związek z kampanią przygotowania społeczeństwa na sytuacje kryzysowe, prowadzoną równolegle przez rząd i MSWiA. Z czterech do sześciu wzrośnie liczba godzin dyrektorskich w klasach IV-VIII, co da dyrektorom więcej elastyczności w organizowaniu zajęć dostosowanych do potrzeb konkretnej szkoły. Pojawi się też tydzień projektowy – na razie jako fakultatywny dla klas IV-VIII, od kolejnego roku szkolnego 2027/2028 stanie się obowiązkowy.

E-dziennik bez wyboru i nowe prawa uczniów

Od nowego roku szkolnego ruszy pilotaż centralnego dziennika elektronicznego, który ma zapewnić jednolity i bezpłatny dostęp do funkcji oraz podnieść bezpieczeństwo danych. Pilot obejmie wybrane szkoły, docelowo ma zastąpić komercyjne e-dzienniki, z których szkoły korzystają dziś za opłatą. Pełnoletni uczniowie zyskają nowe prawo: będą mogli sprzeciwić się udostępnianiu swoich ocen i prac rodzicom. Sprzeciw można zgłosić w każdej chwili po ukończeniu 18 lat.

Obiad wegetariański raz w tygodniu i Rzecznik Praw Uczniowskich

W szkolnych stołówkach co najmniej raz w tygodniu musi pojawić się obiad wegetariański. To zmiana, która w Warszawie – gdzie wegetarianizm jest znacznie bardziej powszechny niż w mniejszych miastach – może przejść niemal niezauważona, bo wiele stołówek w stolicy już to oferuje. Nową instytucją będzie Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich oraz obowiązkowe rady szkół z udziałem uczniów, nauczycieli i rodziców w równej liczbie – te ostatnie muszą zostać powołane do 30 września 2026 roku.

Dlaczego Warszawa czuje te zmiany bardziej niż reszta kraju

Stołeczne szkoły mają specyficzny kontekst tych zmian. Program „Przyjazna szkoła”, będący kontynuacją wsparcia dla uczniów z Ukrainy, planuje objąć co najmniej 1179 szkół poprzez zatrudnienie minimum 1490 asystentów międzykulturowych. Warszawa, gdzie koncentruje się największa w Polsce społeczność ukraińska, jest bezpośrednim beneficjentem tego programu. Równocześnie wprowadzenie centralnego e-dziennika w stolicy – gdzie część szkół korzysta z różnych, płatnych systemów – oznacza realne oszczędności zarówno dla placówek, jak i dla rodziców zmuszanych dotychczas do logowania się do kilku różnych platform jednocześnie, gdy dzieci uczęszczały do różnych szkół.