Zakaz kawy miał wejść w życie. Dlaczego resort się wycofał? Kulisy zmiany w przepisach na 2026 rok
Ministerstwo Zdrowia opublikowało ostateczną wersję rozporządzenia dotyczącego żywienia w szkołach. Z dokumentu usunięto zapis o zakazie sprzedaży kawy, a jednocześnie wprowadzono nowe obowiązki dla szkolnych stołówek, w tym regularne dania roślinne i możliwość stosowania alternatyw dla produktów mlecznych. Zmiany mają wejść w życie 1 września 2026 r.
Fot. Pixabay
Nowe zasady żywienia w szkołach od 1 września 2026 r. Ministerstwo Zdrowia zmienia projekt rozporządzenia
Ministerstwo Zdrowia opublikowało ostateczną wersję rozporządzenia dotyczącego żywienia dzieci i młodzieży w szkołach. Z projektu usunięto zapis o zakazie sprzedaży kawy. Jednocześnie wprowadzono obowiązek serwowania dań roślinnych oraz możliwość zastępowania produktów mlecznych ich roślinnymi alternatywami. Nowe przepisy zaczną obowiązywać 1 września 2026 r.
Co się zmienia?
Najważniejsza zmiana dotyczy rezygnacji z planowanego zakazu sprzedaży kawy w szkołach. Taki zapis znalazł się we wcześniejszej wersji projektu, jednak po konsultacjach publicznych został wykreślony. W konsultacjach udział wzięło blisko 800 osób i organizacji. Część podmiotów, w tym przedstawiciele branży vendingowej, wskazywała na skutki gospodarcze proponowanych ograniczeń.
Od nowego roku szkolnego w stołówkach, w których wydawane są co najmniej 3 posiłki dziennie, co najmniej raz w tygodniu na obiad będzie musiało pojawić się danie przygotowane na bazie nasion roślin strączkowych. Posiłek ten nie będzie mógł zawierać produktów pochodzenia zwierzęcego.
Rozporządzenie zmienia również dotychczasowe zasady dotyczące obecności mięsa i ryb w jadłospisie. Wcześniej wymagano, aby dwa razy w tygodniu podawano obiad z mięsem, a raz danie z rybą. Nowe przepisy dopuszczają większą elastyczność i uwzględniają potrzeby uczniów, którzy nie spożywają mięsa.
Istotna modyfikacja dotyczy także produktów mlecznych. Do tej pory w całodziennym żywieniu szkolnym wymagano co najmniej 2 porcji mleka lub produktów mlecznych. Od września 2026 r. możliwe będzie ich zastąpienie napojami roślinnymi lub roślinnymi alternatywami produktów mlecznych.
Fakty i tło sprawy
Projekt rozporządzenia wywołał szeroką dyskusję. Resort zdrowia podkreślał, że celem zmian jest poprawa jakości żywienia dzieci i młodzieży oraz dostosowanie przepisów do aktualnych trendów żywieniowych i potrzeb uczniów.
W trakcie konsultacji publicznych pojawiły się różne stanowiska. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH zwrócił uwagę, że w Polsce nie ma jednoznacznych wytycznych określających wiek, od którego dzieci mogą spożywać kawę. Z analizy międzynarodowych rekomendacji wynika, że jedynie 3 z 81 państw odnoszą się wprost do kwestii spożywania kawy przez dzieci i młodzież.
Resort uznał, że brak jednoznacznych podstaw do wprowadzenia całkowitego zakazu sprzedaży kawy w szkołach przemawia za pozostawieniem tej kwestii bez dodatkowych ograniczeń w rozporządzeniu.
Jednocześnie nowe przepisy wpisują się w szerszy kierunek zmian w żywieniu zbiorowym. Coraz częściej uwzględnia się diety roślinne oraz potrzeby uczniów z nietolerancjami pokarmowymi.
Co to oznacza dla czytelnika?
Dla rodziców i uczniów zmiany oznaczają większą różnorodność w szkolnych jadłospisach. W praktyce można spodziewać się regularnej obecności dań opartych na roślinach strączkowych oraz możliwości wyboru alternatyw dla mleka.
Szkoły i organy prowadzące placówki będą musiały dostosować jadłospisy do nowych wymogów. Dotyczy to zwłaszcza jednostek zapewniających całodzienne wyżywienie.
W przypadku sklepików szkolnych i automatów z napojami nie wprowadzono ostatecznie zakazu sprzedaży kawy. Oznacza to, że decyzje w tym zakresie będą nadal podejmowane na poziomie placówek, zgodnie z obowiązującymi regulaminami i ogólnymi przepisami dotyczącymi żywności w szkołach.
Nowe regulacje mają wejść w życie 1 września 2026 r., dlatego najbliższe miesiące będą czasem przygotowań do wdrożenia zmian w praktyce.
Źródła:
– projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (wersja po konsultacjach publicznych, luty 2026 r.)
– ustawa z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U.2006 nr 171 poz. 1225)
– stanowiska zgłoszone w ramach konsultacji publicznych, w tym opinie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH
Inżynier gastronomii i szef kuchni. Absolwent Gastronomii i Sztuki Kulinarnej na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie. W redakcji łączy inżynierskie podejście do technologii żywności z wieloletnią praktyką za „sterami” profesjonalnej kuchni. Specjalizuje się w prześwietlaniu składów produktów, tropieniu „paragonów grozy” oraz wyjaśnianiu standardów sanitarnych. Jego teksty pomagają czytelnikom nie tylko lepiej gotować, ale przede wszystkim świadomie kupować i jeść bezpiecznie.