Wielka inwentaryzacja nieruchomości. Każdy lokal z własnym numerem, urzędnicy sprawdzą pustostany

Ministerstwo Rozwoju i Technologii intensyfikuje prace nad przepisami, które zmienią zasady nadzoru nad rynkiem mieszkaniowym. Do 2026 roku ma powstać kompletna baza danych o wszystkich lokalach w Polsce. Dla właścicieli oznacza to koniec anonimowości i nowy obowiązek raportowania.

Właściciele nieruchomości muszą przygotować się na nadchodzące zmiany administracyjne. Resort rozwoju pracuje nad projektem ustawy, który wprowadzi centralną ewidencję lokali. Zgodnie z nowymi założeniami, każde mieszkanie – bez względu na to, czy jest własnością prywatną, komunalną czy spółdzielczą – otrzyma swój unikalny identyfikator. System ten ma działać podobnie do numerów PESEL, ale w odniesieniu do budynków i lokali.

Kluczową zmianą nie jest jednak samo nadanie numerów, lecz obowiązek informacyjny, który spadnie na właścicieli. Będą oni musieli składać deklaracje dotyczące sposobu wykorzystania nieruchomości. W systemie trzeba będzie zaznaczyć, czy lokal jest zamieszkany przez właściciela, wynajmowany, użyczony rodzinie, czy też stoi pusty.

Urzędnicy nie ukrywają, że celem tych działań jest precyzyjna diagnoza rynku mieszkaniowego. Rząd chce uzyskać narzędzia do walki z kryzysem dostępności mieszkań oraz uregulować kwestię najmu krótkoterminowego, który w popularnych miastach wpływa na wzrost cen i uciążliwości dla sąsiadów. Projekt ustawy ma trafić do prac legislacyjnych jeszcze w 2026 roku.

Integracja systemów. Fiskus i CEEB w jednym miejscu

Tworzenie nowej bazy nie będzie procesem rozpoczynanym od zera. Plan zakłada połączenie rejestrów, które już funkcjonują, ale dotychczas działały niezależnie od siebie. Centralna ewidencja ma zasysać dane z:

• Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB),

• Zintegrowanego Systemu Informacji o Nieruchomościach,

• baz danych Krajowej Administracji Skarbowej (KAS).

Taka konsolidacja pozwoli na błyskawiczną weryfikację składanych oświadczeń. System będzie w stanie porównać deklarację właściciela z danymi o zużyciu mediów czy odprowadzanych podatkach od najmu.

Dla inwestorów najbardziej istotnym aspektem reformy jest potencjalne wprowadzenie podatku od pustostanów. Mechanizm ewidencji ma opierać się na domniemaniu: brak zgłoszenia o lokatorach będzie równoznaczny z uznaniem lokalu za pusty. Może to otworzyć drogę do nałożenia dodatkowych opłat, które mają skłonić właścicieli „zamrożonego kapitału” do udostępnienia mieszkań na rynku najmu długoterminowego.

Centralna Ewidencja Lokali – co musisz wiedzieć? [PORADNIK]

Planowane przepisy budzą wiele pytań, zwłaszcza wśród osób posiadających kilka nieruchomości lub traktujących zakup mieszkania jako lokatę kapitału. Poniżej wyjaśniamy najważniejsze aspekty nadchodzących zmian.

1. Po co mieszkaniu „PESEL”?

Unikalny numer identyfikacyjny ma uporządkować chaos w dokumentacji. Obecnie zdarza się, że ten sam lokal w różnych urzędach widnieje pod nieco innym adresem lub opisem. Indywidualny kod ułatwi:

• obrót nieruchomościami (sprzedaż, darowizny),

• weryfikację stanu prawnego w sądach i u notariuszy,

• kontrolę nad rynkiem najmu (numer może być wymagany np. przy wystawianiu ogłoszeń na portalach rezerwacyjnych).

2. Kiedy mieszkanie uznawane jest za pustostan?

Choć definicja ta wciąż jest dopracowywana, wstępne założenia wskazują na dwa kryteria:

• brak osób zameldowanych w lokalu,

• brak zgłoszonej umowy najmu. System ma na celu wyłapanie lokali kupowanych spekulacyjnie, które latami stoją puste. Przepisy mają jednak przewidywać wyjątki dla sytuacji losowych, takich jak przedłużający się remont, postępowanie spadkowe czy czasowe poszukiwanie nowego najemcy.

3. Jak przygotować się do zmian?

Mimo że system ma ruszyć w 2026 roku, warto już teraz zadbać o formalną stronę posiadanych nieruchomości:

• Zgłoś najem: Jeśli wynajmujesz mieszkanie bez umowy lub nie odprowadzasz ryczałtu, nowy system szybko to wykryje dzięki integracji z danymi skarbowymi.

• Aktualizuj dane w CEEB: Sprawdź, czy informacje o źródłach ogrzewania są zgodne ze stanem faktycznym, ponieważ będą one częścią nowej ewidencji.

• Ureguluj własność: Jeśli posiadasz mieszkanie o nieuregulowanym statusie prawnym (np. po zmarłym krewnym), warto zakończyć sprawy spadkowe, aby uniknąć problemów z przypisaniem numeru identyfikacyjnego.

Rząd zapewnia, że priorytetem jest zwiększenie podaży mieszkań, a nie karanie obywateli, jednak zakres gromadzonych danych sprawi, że państwo uzyska pełny wgląd w to, jak Polacy zarządzają swoim majątkiem.