Burza w Sejmie. Miliony osób mogą dostać 300 zł do emerytury

Strażacy z OSP dostają, sołtysi dostają, a oni nie. Ten argument wraca w debacie publicznej od lat, ale w lutym 2026 roku po raz pierwszy stał się tematem posiedzenia sejmowej podkomisji. Propozycja 300 zł miesięcznego dodatku do emerytury wzbudziła emocje po obu stronach.

Pomysł z podkomisji: 300 zł dla tych, co oddawali krew

12 lutego 2026 r. podczas posiedzenia sejmowej Podkomisji stałej do spraw organizacji ochrony zdrowia poseł Patryk Wicher zgłosił postulat wprowadzenia ustawowego, waloryzowanego dodatku w wysokości 200-300 zł miesięcznie do emerytury dla honorowych dawców krwi. Świadczenie miałoby przysługiwać osobom, które osiągnęły określony staż dawstwa – według propozycji progi wynosiłyby 20 litrów dla mężczyzn i 15 litrów dla kobiet.

Argumentacja była prosta: to nie wynagrodzenie za krew, lecz symboliczne docenienie wieloletniego zaangażowania. Poseł wskazał, że strażacy ochotniczy z OSP oraz sołtysi otrzymują dodatki emerytalne za społeczną służbę. Krwiodawcy, którzy przez 15-20 lat regularnie stawiali się w punktach poboru, ratując zdrowie i życie innych, również mieliby zasłużyć na ich docenienie. Roczna wartość proponowanego świadczenia to 3600 zł na rękę.

Temat nie jest nowy – środowiska Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi apelują o podobne rozwiązanie od lat, a petycje w tej sprawie trafiały do parlamentu wielokrotnie. Tym razem jednak dyskusja odbyła się na tle poważniejszej legislacyjnej zmiany i zebrała uwagę mediów.

Ministerstwo Zdrowia mówi wprost

Stanowisko resortu zdrowia jest niezmienne od wielu lat i nie zmieniło się po lutowym posiedzeniu. Magdalena Kramska, zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa Ministerstwa Zdrowia, powiedziała w Sejmie, że każde rozszerzenie katalogu uprawnień dawców krwi musi być wyważone, by zachować altruistyczny charakter dawstwa – podaje Rynek Zdrowia.

Ministerstwo powołuje się przy tym na europejski fundament całego systemu. Dyrektywa 2002/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady zobowiązuje państwa członkowskie do oparcia systemu krwiodawstwa na dobrowolnym i nieodpłatnym dawstwie. W tle jest też nowe rozporządzenie UE w sprawie norm jakości substancji pochodzenia ludzkiego, które wejdzie w życie w sierpniu 2027 r. – i przy którego wdrażaniu MZ zapowiada przegląd obecnych uprawnień krwiodawców.

Resort przyznaje, że analizuje napływające postulaty – w tym ulgi kolejowe, które środowiska dawców postulują od dawna – ale zastrzega brak możliwości finansowych. Jak wskazuje Rynek Zdrowia, MZ badało już opcję ulg na przejazdy i nie znalazło środków na ten cel w budżecie.

Na razie propozycja 300 zł nie trafiła do oficjalnego harmonogramu prac legislacyjnych rządu. Nie ma projektu ustawy, nie ma oceny skutków regulacji – jest propozycja poselska i trwająca debata.

Co już zostało uchwalone: dni wolne wliczą się do stażu

Równolegle z dyskusją o dodatku emerytalnym Sejm 13 lutego 2026 r. uchwalił nowelizację ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która wprowadza realną – choć mniej spektakularną – zmianę. Dni wolne od pracy przysługujące honorowym dawcom krwi w dniu oddania i dniu następnym będą wliczane do stażu pracy. Do tej pory tak nie było – te dni „wypadały” z okresu składkowego, co przy wieloletnim krwiodarstwie mogło oznaczać realne straty dla przyszłej emerytury. Zmiana dotyczy też górników oddających krew, którzy dotychczas musieli te dni „odrabiać”.

To zmiana, na którą środowiska pracownicze czekały od lat. Nie rozwiązuje głównego postulatu – bezpośredniego finansowego docenienia dawców – ale jest krokiem w kierunku systemowego uznania ich zaangażowania.

Ile kosztuje krew, a ile wart jest dawca

W debacie publicznej często pojawia się argument ekonomiczny. Szacunki wskazują, że gdyby 300 zł miesięcznie miało trafiać do wszystkich uprawnionych – a tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi wymaga oddania co najmniej 6 litrów krwi dla mężczyzn i 5 litrów dla kobiet – roczny koszt dla budżetu sięgnąłby setek milionów złotych. Bez projektu ustawy i pełnej oceny skutków regulacji nie wiadomo jednak, ile dokładnie osób spełniałoby przyjęte progi (projektowane na poziomie 20/15 litrów), ani przez jaki czas świadczenie byłoby wypłacane.

Zwolennicy odpierają ten argument wskazując, że honorowi dawcy generują dla systemu wymierne zyski. Osocze krwi pozyskiwane od honorowych dawców jest cennym surowcem farmaceutycznym – w jednym z ostatnich lat budżetowych resort zdrowia uzyskał z jego sprzedaży ponad 191 mln zł, przy 92 mln zł w 2019 roku.

Co przysługuje honorowym dawcom dziś

Niezależnie od losów propozycji 300 zł, obecny katalog uprawnień krwiodawców jest szerszy, niż wielu z nich zdaje sobie sprawę. Każda osoba oddająca krew honorowo ma prawo do 2 dni zwolnienia od pracy (w dniu pobrania i następnym) z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, posiłku regeneracyjnego i zwrotu kosztów dojazdu do centrum krwiodawstwa. Darowiznę krwi można też odliczać od dochodu w PIT – stawka wynosi 130 zł za każdy oddany litr.

Osoby z tytułem Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi (wymagający minimum 6 litrów dla mężczyzn i 5 litrów dla kobiet) korzystają dodatkowo z prawa do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz bezpłatnych leków do wysokości limitu ceny. W wielu miastach – m.in. w Warszawie, Krakowie, Lublinie, Olsztynie – posiadacze legitymacji ZHDK mogą korzystać z bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską.

Kiedy sprawdzić i jak uzyskać tytuł

Jeśli od lat oddajesz krew i nie wiesz, czy przysługuje ci tytuł ZHDK – sprawdź swoją historię dawstw w regionalnym centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa (RCKiK). Tytuł i legitymacja wydawane są na wniosek, po potwierdzeniu łącznej ilości oddanej krwi. Bez aktualnej legitymacji ZHDK większości wymienionych przywilejów nie można egzekwować. Przy składaniu PIT za 2025 rok pamiętaj o odliczeniu darowizny krwi – stawka 130 zł za litr, bez limitu kwotowego dla krwiodawców.

Projekt 300 zł do emerytury pozostaje propozycją – warto jednak śledzić prace nad nim, szczególnie w kontekście wdrożenia nowych przepisów UE w 2027 roku, przy których Ministerstwo Zdrowia zapowiada przegląd całego katalogu uprawnień.