Fałszywe L4 pod lupą ZUS. Algorytmy wskażą podejrzane zwolnienia

ZUS zapowiada przełom w kontrolach zwolnień lekarskich. Od 2026 roku urząd sięgnie po algorytmy i zaawansowaną analizę danych, co ma skutecznie ograniczyć nadużycia L4 i uderzyć w osoby traktujące zwolnienie jak dodatkowy urlop.

Koniec samowolki na L4. ZUS zaostrza kontrole i sięga po algorytmy

Rok 2026 przynosi istotne zmiany w kontrolach zwolnień lekarskich. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zapowiada zdecydowane działania wobec nadużyć i wdraża nowe narzędzia analityczne, które mają skuteczniej wykrywać fikcyjne L4. Zamiast losowych wizyt i reakcji na zgłoszenia, w centrum systemu znajdą się dane i algorytmy.

Od losowych kontroli do analizy ryzyka

Dotychczasowe kontrole L4 często opierały się na przypadkowym wyborze lub sygnałach od pracodawców. Przy milionach e-zwolnień taka metoda była mało efektywna. Teraz ZUS zmienia podejście: selekcja do kontroli ma być oparta na analizie wzorców zachowań.

Systemy informatyczne będą porównywać m.in. częstotliwość zwolnień, ich długość, moment wystawienia (np. przed długimi weekendami), a także powtarzalność u tych samych lekarzy. Wskazania algorytmów trafią bezpośrednio do inspektorów, którzy podejmą celowane działania.

Nowe narzędzia mają budować „profile ryzyka”. Jeśli system zauważy schematy sugerujące nadużycia – na przykład regularne L4 w newralgicznych terminach – sprawa zostanie szybko zweryfikowana. To oznacza, że decyzja o kontroli coraz częściej zapadnie automatycznie, bez udziału człowieka na etapie wyboru.

ZUS podkreśla, że celem nie jest zwiększenie liczby kontroli „dla statystyki”, lecz poprawa ich skuteczności i ochrona funduszy przeznaczonych dla osób faktycznie chorych.

Większe konsekwencje za nadużycia

W 2026 roku ryzyko dla osób nadużywających zwolnień rośnie. Kontrola może zakończyć się nie tylko utratą zasiłku chorobowego, ale także obowiązkiem jego zwrotu, a w skrajnych przypadkach dodatkowymi konsekwencjami finansowymi. ZUS zapowiada również sprawniejszą wymianę informacji z innymi instytucjami, co ma przyspieszyć postępowania.

Urzędnicy zapewniają, że zaostrzenie kontroli ma służyć także pacjentom. System ma być bardziej przyjazny dla osób rzeczywiście niezdolnych do pracy, m.in. poprzez ograniczenie zbędnych formalności. Wśród postulatów pojawia się zniesienie cyklicznych badań dla osób z trwałą niepełnosprawnością.

Nowa rzeczywistość L4

Zmiany zapowiadane na 2026 rok oznaczają koniec pobłażliwości wobec fikcyjnych zwolnień. L4 ma znów pełnić swoją podstawową funkcję – chronić zdrowie pracownika, a nie być alternatywą dla urlopu. Dla uczciwych pracowników to dobra wiadomość, dla kombinujących – wyraźny sygnał ostrzegawczy.