Nowe opłaty za ogrzewanie i paliwo. Polacy mają czas do 2028 roku

Unia Europejska przygotowuje wdrożenie nowego systemu ETS2, który obejmie ogrzewanie budynków i transport drogowy, a jego skutki mogą odczuć miliony gospodarstw domowych. Choć zmiany wejdą w życie dopiero w 2028 roku, rządy i obywatele już teraz stoją przed wyzwaniem przygotowania się na możliwy wzrost kosztów energii i paliw.

 

Nowy system ETS2 a koszty ogrzewania i transportu. Polacy mają czas na przygotowanie

Unia Europejska przygotowuje się do wdrożenia nowego systemu handlu emisjami ETS2, który obejmie ogrzewanie budynków oraz transport drogowy. Choć w dokumentach unijnych nie pojawia się pojęcie „podatku od ogrzewania”, to właśnie w taki sposób mechanizm ten funkcjonuje w debacie publicznej. Zmiany mają wejść w życie w 2028 roku, co oznacza, że gospodarstwa domowe mają jeszcze około dwóch lat na dostosowanie się do nowych zasad.

Czym jest ETS2 i kogo obejmie

ETS2 to rozszerzenie obecnego systemu handlu emisjami, który dotychczas dotyczył głównie przemysłu ciężkiego i energetyki. Nowy mechanizm obejmie dostawców paliw wykorzystywanych do ogrzewania budynków oraz transportu drogowego. Firmy sprzedające m.in. gaz, węgiel, olej opałowy czy paliwa silnikowe będą musiały kupować uprawnienia do emisji CO₂.

W praktyce koszty te zostaną uwzględnione w cenach paliw, co może przełożyć się na wyższe rachunki za ogrzewanie domów i tankowanie samochodów. Skala wzrostu kosztów będzie zależna od poziomu cen uprawnień oraz struktury zużycia energii w poszczególnych krajach.

Wsparcie finansowe dla państw i obywateli

Aby złagodzić skutki wprowadzenia ETS2, Unia Europejska przewidziała instrumenty wsparcia finansowego. Europejski Bank Inwestycyjny zapowiedział uruchomienie pakietu kredytowego o wartości 3 mld euro, który ma pomóc państwom członkowskim w przygotowaniu się do nowych regulacji.

Środki te mają uzupełniać Społeczny Fundusz Klimatyczny, którego celem jest ochrona gospodarstw domowych narażonych na ubóstwo energetyczne. Finansowane mają być m.in. inwestycje w termomodernizację budynków, instalację pomp ciepła, rozwój odnawialnych źródeł energii oraz infrastruktury dla pojazdów elektrycznych.

Według Komisji Europejskiej kluczowe jest to, aby obywatele mieli realne alternatywy dla wysokoemisyjnych źródeł energii jeszcze przed pełnym uruchomieniem systemu.

Stanowisko Polski i przesunięcie terminu

Polska od początku negocjacji krytycznie odnosiła się do objęcia ETS2 sektora komunalnego i transportu. Argumentowano, że dodatkowe obciążenia finansowe mogą być trudne do udźwignięcia dla milionów gospodarstw domowych, zwłaszcza w kraju o dużym udziale paliw kopalnych w ogrzewaniu.

Podczas negocjacji klimatycznych w 2025 roku udało się wypracować kompromis polegający na przesunięciu startu ETS2 o 12 miesięcy. Oznacza to, że system zacznie obowiązywać od 2028 roku, a nie – jak pierwotnie planowano – wcześniej. Rząd zapowiada dalsze działania na rzecz modyfikacji mechanizmu oraz monitorowania jego wpływu na ceny energii.

Co zmieni się po 2028 roku

Po uruchomieniu ETS2 zasada „zanieczyszczający płaci” obejmie bezpośrednio paliwa wykorzystywane przez gospodarstwa domowe. Eksperci wskazują, że bez inwestycji w efektywność energetyczną koszty ogrzewania starszych, nieocieplonych budynków mogą wzrosnąć zauważalnie w skali roku.

Dochody z aukcji uprawnień do emisji mają jednak wracać do obywateli w formie dopłat i programów wsparcia. Państwa członkowskie będą zobowiązane do przeznaczania tych środków na ochronę odbiorców wrażliwych oraz na projekty ograniczające zużycie energii.

Co to oznacza dla gospodarstw domowych

Najbliższe dwa lata będą kluczowe dla właścicieli domów i mieszkań. To czas na skorzystanie z dostępnych programów wsparcia, poprawę efektywności energetycznej budynków oraz rozważenie zmiany źródeł ogrzewania. Skala przyszłych kosztów będzie w dużej mierze zależała od tego, jak szybko i w jakim zakresie uda się przeprowadzić te inwestycje.

 

 

 

Artykuł został przygotowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz rzetelnych źródeł branżowych. Akty prawne omawiane w tekście:

• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2003/87/WE ustanawiająca system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych

• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/959 – zmiany w systemie EU ETS, w tym wprowadzenie ETS2

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/955 ustanawiające Społeczny Fundusz Klimatyczny

• Komunikaty Komisji Europejskiej dotyczące pakietu „Fit for 55”