Ponad 4000 zł rocznie na rachunki za prąd. Bez limitu dochodu, ale jest warunek

Od 1 marca miliony emerytów dostaną wyższe przelewy z ZUS w ramach marcowej waloryzacji. Mało kto jednak wie, że część uprawnionych seniorów dostanie tego dnia znacznie więcej – dodatkowe 336,16 zł miesięcznie wyłącznie na pokrycie rachunków za energię. Pieniądze nie znikają po roku, nie są limitowane dochodem i nie podlegają opodatkowaniu. Problem w tym, że tysiące uprawnionych po prostu nie złożyło wniosku.

336,16 zł miesięcznie – tyle wyniesie ryczałt od 1 marca

Ryczałt energetyczny to świadczenie wynikające z ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Jego celem jest częściowe pokrycie kosztów energii – prądu, gazu lub ciepła – ponoszonych przez uprawnionych w gospodarstwach domowych. Świadczenie podlega corocznej waloryzacji dokonywanej razem z marcową waloryzacją emerytur i rent. Wysokość ryczałtu ogłasza każdego roku Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w komunikacie publikowanym w „Monitorze Polskim”.

Zgodnie z komunikatem Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 20 stycznia 2026 r. (Monitor Polski 2026, poz. 104), od 1 marca 2026 r. kwota ryczałtu energetycznego wynosi 336,16 zł miesięcznie. Do 28 lutego obowiązuje jeszcze dotychczasowa stawka – 312,71 zł. Różnica to 23,45 zł na miesiąc, co w skali 12 wypłat daje 4033,92 zł rocznie. Wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. wynosi 5,3 proc., jednak ryczałt nie jest wyliczany przez proste pomnożenie poprzedniej kwoty – ostateczna suma wynika zawsze z oficjalnego komunikatu, a nie z przeliczenia na własną rękę.

Istotna informacja finansowa: ryczałt energetyczny nie podlega opodatkowaniu. Kwota 336,16 zł to wartość netto – trafia na konto w całości, bez żadnych potrąceń. Nie obowiązuje tu również żadne kryterium dochodowe. Wysokość emerytury czy renty nie ma znaczenia – liczy się wyłącznie posiadanie odpowiedniego statusu. Jedno zastrzeżenie: jeśli pobiera się jedno świadczenie z ZUS, przysługuje dokładnie jeden ryczałt. Pobieranie kilku różnych rent czy emerytur z ZUS jednocześnie nie daje prawa do kilku ryczałtów.

Kombatanci, osoby represjonowane, żołnierze z kopalń. Oto kto może wnioskować

Ryczałt energetyczny nie jest świadczeniem powszechnym – przysługuje ściśle określonym kategoriom osób, wskazanym w ustawie o kombatantach. Uprawnieni to kombatanci i osoby represjonowane posiadające status potwierdzony decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a także żołnierze zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobycia rud uranu i batalionach budowlanych – specyficzna kategoria, dotycząca osób, które w Polsce Ludowej kierowane były do tzw. karnych batalionów zamiast do normalnej służby wojskowej.

Do ryczałtu mają też prawo wdowy i wdowcy po wyżej wymienionych osobach – pod warunkiem, że sami pobierają emeryturę lub rentę. Dotyczy to zarówno wdów i wdowców po kombatantach i osobach represjonowanych, jak i wdów po żołnierzach przymusowo zatrudnianych. W każdym z tych przypadków warunkiem koniecznym jest aktywne pobieranie świadczenia emerytalno-rentowego – ryczałt jest bowiem wypłacany przez ZUS razem z emeryturą lub rentą, co miesiąc, na to samo konto.

Skala uprawnionych jest trudna do oszacowania. Największa organizacja kombatancka w Polsce – Związek Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych – liczy ponad 19 tys. członków z potwierdzonym statusem. Do tego dochodzą osoby niezrzeszone oraz wdowy i wdowcy po uprawnionych. Szacunki wskazują, że łączna liczba osób z potencjalnym prawem do ryczałtu sięga kilkudziesięciu tysięcy – jednak nie wszyscy złożyli wniosek.

Wniosek ZUS-ERK – jakie dokumenty trzeba skompletować

Aby otrzymać ryczałt, uprawniona osoba musi złożyć wniosek ZUS-ERK – druk dostępny zarówno w placówkach ZUS, jak i na stronie internetowej zus.pl. Wniosek można złożyć w dowolnym momencie – nie ma określonego terminu ani „okna” składania dokumentów. Co ważne, ZUS przyznaje prawo do świadczenia od miesiąca złożenia wniosku, nie wstecz. Spóźnienie oznacza utratę należnych pieniędzy za poprzednie miesiące, których nie da się już odzyskać.

Do wniosku należy dołączyć odpowiednie dokumenty – i to właśnie na tym etapie wiele osób się zniechęca. Kombatanci i osoby represjonowane muszą załączyć decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzającą okres działalności kombatanckiej lub doznane represje. Żołnierze zastępczej służby wojskowej składają zaświadczenie z Wojskowej Komendy Uzupełnień (aktualnie – Wojskowego Centrum Rekrutacji). Wdowy i wdowcy dołączają dokumenty potwierdzające status członka rodziny po uprawnionym oraz prawo do własnej emerytury lub renty. Po złożeniu kompletu dokumentów ZUS ma 30 dni na rozpatrzenie wniosku. W przypadku odmowy przysługuje odwołanie – w formie pisemnej lub ustnej – kierowane do okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Osoby, które już pobierają ryczałt energetyczny, nie muszą składać nowego wniosku w związku z waloryzacją. Zmiana kwoty z 312,71 zł na 336,16 zł nastąpi automatycznie od 1 marca – razem ze wzrostem emerytury lub renty. Nowy wniosek składają wyłącznie ci, którym ryczałt jeszcze nie był przyznany.

Kombatanci mogą liczyć też na inne dodatki – i też wzrosną w marcu

Ryczałt energetyczny to tylko jedno ze świadczeń, które przysługują kombatantom i osobom represjonowanym z ZUS. Od 1 marca 2026 r. wzrosną też pozostałe: dodatek kombatancki wyniesie 366,67 zł miesięcznie (wzrost z 330,07 zł), natomiast dodatek kompensacyjny – 55 zł (wzrost z 49,51 zł). Osoby deportowane do pracy przymusowej otrzymają z kolei świadczenie w kwocie od 18,38 zł do 366,67 zł – w zależności od liczby przepracowanych miesięcy w warunkach przymusu.

Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przewiduje również inne formy wsparcia – m.in. dofinansowanie do aparatów słuchowych, leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji, a także jednorazową lub okresową pomoc finansową dla osób w trudnej sytuacji materialnej. To system, który – jak wskazują same urzędy – jest niedostatecznie wykorzystywany. Spora część uprawnionych po prostu nie wie, że takie wsparcie im przysługuje.

Rolnicy idą do KRUS, nie do ZUS

Ryczałt energetyczny to świadczenie wypłacane przez ZUS – ale nie wyłącznie. Z analogicznego wsparcia mogą korzystać również rolnicy pobierający emeryturę lub rentę z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Kwota ryczałtu energetycznego wypłacanego przez KRUS jest identyczna jak ta z ZUS – od 1 marca 2026 r. wynosi 336,16 zł miesięcznie, a warunki uprawniające do świadczenia są takie same. Rolnik-kombatant lub rolnik-represjonowany, pobierający świadczenie z KRUS, składa wniosek w oddziale regionalnym KRUS właściwym dla miejsca zamieszkania – nie w ZUS.

Co to oznacza dla czytelnika?

Jeśli sam lub ktoś z twoich bliskich ma status kombatanta, osoby represjonowanej albo jest wdową lub wdowcem po takiej osobie i pobiera emeryturę lub rentę – warto sprawdzić, czy ryczałt energetyczny jest już przyznany. Wystarczy zapytać ZUS o aktualne świadczenia na swoim koncie lub sprawdzić wyciąg z przyznanej emerytury.

Jeśli ryczałtu jeszcze nie ma – druk ZUS-ERK jest bezpłatny, dostępny na zus.pl i w każdej placówce ZUS. Wniosek można złożyć osobiście, przez pełnomocnika, pocztą lub przez portal ZUS PUE. Kluczowa zasada: prawo do ryczałtu przysługuje od miesiąca złożenia wniosku – każdy miesiąc zwłoki to bezpowrotnie utracone 336,16 zł. Przy kompletnych dokumentach urząd ma 30 dni na decyzję.

Rolnicy pobierający świadczenia z KRUS składają wniosek w oddziale KRUS – nie w ZUS. Zasady i kwoty są identyczne, tylko ścieżka inna.

Jeżeli potrzebna jest decyzja Szefa UdSKiOR potwierdzająca status kombatanta, a jeszcze jej nie ma – wnioski przyjmuje Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, al. Ujazdowskie 19 w Warszawie, a dokumenty można składać drogą pocztową lub przez ePUAP.