Produkcja w górę, ale konta świecą pustkami! Niepokojący paradoks w polskim przemyśle

Błędne koło rozliczeń: Produkcja na zapas i geopolityczne klocki

Najnowsze analizy makroekonomiczne odsłaniają głęboką dysproporcję między fizyczną realizacją zamówień a realnymi wpływami na konta bankowe. Z danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wynika, że od stycznia do kwietnia 2026 roku produkcja sprzedana przemysłu wzrosła o 3 proc. rok do roku (w samym kwietniu o 3,1 proc.).

Niestety, te optymistyczne wskaźniki maskują poważne problemy płynnościowe. Wskaźnik PMI dla polskiego przemysłu już od roku szoruje po dnie, zatrzymując się w kwietniu na poziomie 48,8 pkt (poniżej granicy 50 pkt oznaczającej rozwój). Na tę sytuację nałożyły się zawirowania globalne, blokada Cieśniny Ormuz drastycznie wydłużyła łańcuchy dostaw, zmuszając polskie fabryki do nerwowego, masowego kupowania surowców i tworzenia zapasów buforowych na czarną godzinę.

Mechanizm zamrażania kapitału: „W przemyśle wzrost produkcji nie zawsze oznacza poprawę sytuacji finansowej firm. Jeżeli przedsiębiorstwo produkuje na zapas, kupuje surowce z wyprzedzeniem i jednocześnie czeka tygodniami na zapłatę od odbiorców, to zamraża gotówkę v magazynie i fakturach” tłumaczy Emanuel Nowak, ekspert firmy faktoringowej NFG.

Mniej dłużników, ale cięższe grzechy. Średni dług mocno w górę

Z najnowszego raportu Krajowego Rejestru Długów (KRD) wynika, że łączne zaległości firm przemysłowych w Polsce osiągnęły pułap 1,35 miliarda złotych, rosnąc w ciągu roku o kolejne 80 milionów złotych. Co ciekawe, z ewidencji KRD ubyło 263 dłużników (obecnie jest ich 23 tysiące, co oznacza spadek o 1 proc.).

W praktyce nie jest to jednak dobra wiadomość. Oznacza to bowiem, że problem niewypłacalności nie rozlewa się masowo na nowe podmioty, ale drastycznie pogłębia u tych, którzy już wcześniej mieli kłopoty z płatnościami. Jak wskazuje prezes KRD Adam Łącki, przeciętne zadłużenie pojedynczej firmy produkcyjnej wzrosło o 7 proc. i wynosi obecnie 57 tysięcy złotych. Ciężar finansowy rozkłada się na mniejszą grupę, ale każdy z dłużników ma do oddania znacznie więcej.

Czarna lista podbranż i drastyczny spadek wiarygodności

Zatory płatnicze nie uderzają w polską produkcję równomiernie. Największą poduszkę długów wygenerowali producenci elementów metalowych, których kondycja jest silnie powiązana ze spowalniającym sektorem budowlanym – ich nieuregulowane faktury opiewają na 258 mln zł. Z potężną presją mierzy się też branża spożywcza (167,4 mln zł długu) oraz serwisy konserwacji maszyn (131,6 mln zł).

Niepokojąco wyglądają też oceny rzetelności płatniczej. Ogólny odsetek firm przemysłowych uznawanych za w pełni wiarygodnych stopniał w ciągu roku z 84 do 80 proc. Najbardziej drastyczne tąpnięcie zaufania dotknęło branżę meblarską oraz producentów żywności.

Zadłużenie i kondycja finansowa w kluczowych sektorach przemysłu (2026 r.)

Kto czeka na pieniądze i dlaczego przemysł milczy?

Głównymi wierzycielami, przed którymi tłumaczyć muszą się fabryki, są instytucje finansowe (banki, firmy leasingowe i faktoringowe) – tam dług wynosi aż 804,2 mln zł. Kolejne pozycje na liście nieopłaconych zobowiązań zajmują dostawcy energii elektrycznej i gazu (134,9 mln zł) oraz spółki budowlane (50,3 mln zł).

Co paradoksalne, sam przemysł jest jednocześnie gigantycznym wierzycielem – firmy produkcyjne mają do odzyskania od swoich bezpośrednich kontrahentów aż 318,7 mln zł. Dlaczego tak opieszale walczą o swoje pieniądze?

Eksperci KRD wskazują na barierę psychologiczną i paraliżujący strach przed utratą rynku zbytu. Przedsiębiorcy celowo zwlekają z wpisaniem dłużników do rejestrów i unikają twardej windykacji, obawiając się, że wieloletni partnerzy biznesowi lub korporacje składające wielomilionowe zamówienia po prostu zerwą współpracę i przeniosą produkcję do konkurencji.

Analizując strukturę prawną dłużników, ponad połowę podmiotów w tarapatach stanowią jednoosobowe działalności gospodarcze (JDG), które odpowiadają za 582,2 mln zł zaległości. Z kolei większe spółki prawa handlowego wygenerowały łącznie 767 mln zł nieuregulowanych płatności.