Setki tysięcy Polaków dostanie teraz niższą emeryturę i większość nie wie dlaczego. Wyjaśniamy

Przepisy się nie zmieniły. Składki są te same. ZUS nie wydał żadnego nowego rozporządzenia. A mimo to osoba składająca wniosek o emeryturę w kwietniu 2026 roku dostanie co miesiąc mniej niż ta, która złożyła identyczny wniosek w marcu. Różnica wynika z czegoś, o czym nie mówi się głośno – i co powtarza się co roku, zawsze w tym samym terminie.

Co roku 1 kwietnia ZUS liczy inaczej

Polski system emerytalny, wprowadzony reformą z 1999 roku, opiera się na jednej podstawowej zasadzie: całość składek zebranych przez całe życie pracy jest dzielona przez pewną liczbę. Wynik tego dzielenia to miesięczna emerytura. Im większa ta liczba w mianowniku, tym niższe świadczenie – przy identycznym kapitale.

Tę kluczową liczbę – przeciętne dalsze trwanie życia w miesiącach – ustala co roku Główny Urząd Statystyczny. Robi to w komunikacie Prezesa GUS, który trafia do obiegu bez specjalnych fanfar, zwykle pod koniec marca. Nowe tablice wchodzą w życie 1 kwietnia i obowiązują do 31 marca roku następnego. Podstawę prawną stanowi art. 26 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251).

25 marca 2026 roku GUS opublikował nowe tablice. I właśnie ten dokument zmienił sytuację finansową każdego Polaka, który przechodzi na emeryturę teraz.

Żyjemy dłużej – to dobra wiadomość. Emerytura z tego powodu będzie niższa – to zła

Nowe tablice GUS pokazują, że Polacy żyją coraz dłużej. Przeciętne dalsze trwanie życia 60-latki wzrosło o 2,5 miesiąca – z 266,4 do 268,9 miesięcy. Dla 65-latka wzrosło o 1,9 miesiąca – z 220,8 do 222,7 miesięcy.

Właśnie te liczby trafiają do mianownika wzoru emerytalnego. Kapitał dzielony jest teraz przez większą liczbę – każda rata jest więc niższa. Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich i członek Rady Nadzorczej ZUS, obliczył, że nowe tablice obniżają emerytury dla 60-latków o 0,93%, a dla 65-latków o 0,85%.

Przy kapitale emerytalnym 700 000 złotych kobieta przechodząca na emeryturę w wieku 60 lat dostanie 2603 zł miesięcznie – o ok. 24 zł mniej niż przy poprzednich tablicach. 65-letni mężczyzna z tym samym kapitałem – 3143 zł, o ok. 27 zł mniej. Kilkadziesiąt złotych miesięcznie brzmi niepozornie, ale przez 20 lat pobierania świadczenia to od 5 760 do 6 480 złotych łącznie – przy tych samych składkach, tym samym kapitale, bez żadnej zmiany przepisów.

Ta zmiana działa od czterech lat. Suma strat jest dużo większa

To nie jest jednorazowe wahnięcie. Tablice GUS rosną systematycznie rok po roku, bo Polacy konsekwentnie żyją coraz dłużej. W 2022 roku przeciętne dalsze trwanie życia dla 60-latków wynosiło 238,9 miesiąca, dla 65-latków 196,2 miesiąca. Tablice na 2026/2027 to odpowiednio 268,9 i 222,7 miesiąca.

Osoba przechodząca teraz na emeryturę w wieku 60 lat ma kapitał dzielony przez liczbę o 30 miesięcy wyższą niż ta sama osoba w 2022 roku. Przy kapitale 700 000 zł różnica w miesięcznej emeryturze między rokiem 2022 a 2026 wynosi ok. 330 złotych miesięcznie. Na 20 lat pobierania świadczenia daje to prawie 80 000 złotych mniej – przy absolutnie identycznych składkach i kapitale.

Kogo dotyczą nowe tablice – i dla kogo są wyjątki

Zmiana dotyczy wyłącznie nowych wniosków. Ktoś, kto emeryturę pobiera od miesięcy czy lat, nic nie traci – jego świadczenie zostało obliczone według tablic z dnia przyznania i nowe go nie ruszają. Nowe tablice obowiązują dla wniosków złożonych od 1 kwietnia 2026 do 31 marca 2027 roku. Przez rok na emeryturę przejdzie ok. 100-130 tys. osób – wszyscy oni zetkną się z wyższym mianownikiem.

Jest jednak ważna zasada korzystności. Jeśli ktoś ukończył wiek emerytalny – 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn – przed 1 kwietnia 2026 roku, ZUS obligatoryjnie sprawdzi, które tablice są dla niego lepsze: te z dnia osiągnięcia wieku emerytalnego czy nowe. I zastosuje korzystniejsze. Kobieta, która skończyła 60 lat w marcu 2026, a wniosek złoży w maju, ma prawo do starych tablic z wartością 266,4 miesiąca. Różnica w miesięcznej emeryturze przy kapitale 700 tys. zł to ok. 25 złotych w jej kieszeni.

Ta zasada nie działa jednak dla tych, którzy wiek emerytalny osiągnęli już po 1 kwietnia 2026. Oni muszą przyjąć nowe tablice i nie mają tu pola manewru. Jedynym sposobem na wyrównanie strat jest kontynuowanie pracy – każdy rok po osiągnięciu wieku emerytalnego to wyższy kapitał i krótszy przelicznik. Przy tegorocznej zmianie o 2,5 miesiąca, żeby osiągnąć tę samą miesięczną kwotę, wystarczą 3 dodatkowe miesiące pracy.

Sprawdź datę, zanim złożysz wniosek

Jeśli jesteś blisko wieku emerytalnego, data złożenia wniosku ma bezpośrednie przełożenie na pieniądze – i nie chodzi o kilka złotych, ale o kwoty liczone w tysiącach w perspektywie całego okresu pobierania świadczenia. Osoby, które ukończyły 60 lub 65 lat przed 1 kwietnia 2026, powinny koniecznie sprawdzić u doradcy ZUS lub w kalkulatorze emerytalnym na zus.pl, które tablice są dla nich korzystniejsze. W wielu przypadkach opłaca się złożyć wniosek bez zbędnego odkładania. Jeśli wiek emerytalny ukończyłeś po tej dacie – każdy dodatkowy miesiąc lub rok pracy przekłada się na wyższy kapitał i korzystniejszy przelicznik. Pełną tablicę GUS obowiązującą od 1 kwietnia 2026, z podziałem na wiek co do miesiąca, znajdziesz w Komunikacie Prezesa GUS z dnia 25 marca 2026 roku.