Śmiertelny wirus na Mazowszu. Wojewoda podjął decyzję w sprawie targów, wystaw i konkursów

Wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI) szerzy się na Mazowszu szybciej niż władze zdążają reagować. Wojewoda mazowiecki Mariusz Frankowski podpisał kolejne pilne rozporządzenie zmieniające strefy zapowietrzone i zagrożone – tym razem choroba dotarła już do 7 powiatów w promieniu kilkudziesięciu kilometrów od Warszawy. Zakazy obowiązują wszystkich: zarówno duże fermy przemysłowe, jak i właścicieli kilku kur w przydomowym ogródku. Śmiertelność w zakażonych stadach sięga 100 procent.

Gdzie dokładnie wykryto ogniska – mapa zagrożenia

Rozporządzenie Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 kwietnia 2026 r. (zmiana do rozporządzenia z 29 marca 2026 r., Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 2890, 3074, 3451, 3669) rozszerzyło strefy ochronne o kolejne gminy. Obszar zapowietrzony – czyli strefa bezpośredniego zagrożenia wokół potwierdzonych ognisk – obejmuje aktualnie: w powiecie żuromińskim gminy Żuromin, Bieżuń, Lutocin, Siemiątkowo i Lubowidz oraz miasta Bieżuń i Żuromin; w powiecie mławskim gminy Radzanów i Strzegowo; w powiecie płońskim gminy Raciąż i Baboszewo; w powiecie sierpeckim gminy Zawidz i Rościszewo; w powiecie gostynińskim gminę Gostynin i miasto Gostynin.

Obszar zagrożony – strefa buforowa, gdzie ryzyko przeniesienia choroby jest podwyższone – jest znacznie rozleglejszy. Obejmuje: w powiecie żuromińskim gminy Siemiątkowo, Żuromin, Bieżuń, Lutocin i Lubowidz; w powiecie sierpeckim gminy Zawidz, Rościszewo, Szczutowo i Sierpc; w powiecie mławskim gminy Szreńsk, Strzegowo, Wiśniewo i Lipowiec Kościelny; w powiecie płońskim gminy Raciąż, Płońsk, Baboszewo, Dzierzążnia i Sochocin oraz miasto Płońsk; w powiecie ciechanowskim gminę Glinojeck; w powiecie gostynińskim gminy Gostynin i Szczawin Kościelny oraz miasto Gostynin; w powiecie płockim gminy Łąck i Staroźreby. To już 7 powiatów objętych ograniczeniami – północne i zachodnie Mazowsze otacza stolicę szerokim łukiem.

Co wolno, a czego nie wolno – nakazy i zakazy dla hodowców

Przepisy rozporządzenia dotyczą każdego, kto utrzymuje drób na terenie wyznaczonych stref – niezależnie od tego, czy prowadzi fermę z tysiącami kur, czy trzyma kilka kaczek przy domu. Obowiązkiem jest utrzymywanie drobiu wyłącznie w zamknięciu – żadne ptaki nie mogą swobodnie poruszać się po terenie posesji ani wychodzić na zewnątrz. Kaczki i gęsi muszą być trzymane oddzielnie od pozostałych gatunków drobiu, ponieważ ptaki wodne są głównym wektorem przenoszącym wirus, często nie wykazując przy tym żadnych objawów choroby. Całkowicie zakazane jest organizowanie targów, wystaw, pokazów i konkursów z udziałem ptaków. Nakazy i zakazy obowiązują wszystkich mieszkańców oraz osoby przebywające czasowo na wskazanych obszarach – nie ma tu wyjątków dla hobbystycznych hodowców czy działkowców z pojedynczymi ptakami.

Czym jest HPAI i dlaczego śmiertelność sięga 100 procent

Wysoce zjadliwa grypa ptaków to choroba wirusowa, przed którą drób nie ma praktycznie żadnej naturalnej obrony. Wirus atakuje układ oddechowy i nerwowy ptaków, a w zakażonych stadach śmiertelność może osiągnąć 100 procent – od pojawienia się pierwszych objawów do całkowitego wyginięcia stada mija niekiedy tylko kilka dni. Pierwsze sygnały zakażenia to apatia i osłabienie ptaków, nagły drastyczny spadek produkcji jaj, zaburzenia neurologiczne oraz wyraźne zasinienie i obrzęk grzebienia i dzwonków. Głównym rezerwuarem wirusa są dzikie ptaki wodne – kaczki, gęsi i łabędzie – które przenoszą chorobę bez objawów. Właśnie dlatego migracje dzikich ptaków wzdłuż rzek i zbiorników wodnych – w tym Wisły, Bugu i Narwi, przepływających przez województwo mazowieckie – od lat sprzyjają przenoszeniu się ognisk na nowe tereny.

Skala problemu jest ogólnopolska. Już w lutym 2026 roku Główny Lekarz Weterynarii potwierdził ogniska HPAI w województwach mazowieckim, kujawsko-pomorskim, wielkopolskim i lubuskim. W wyniku likwidacji zakażonych stad wybito wtedy ponad 104 000 sztuk drobiu. Jedno z wcześniejszych ognisk dotyczyło fermy z niemal milionem kur-niosek w okolicach Żagania – to pokazuje, jakie straty ekonomiczne może wywołać jeden niezwęszony transport lub wizyta na fermie.

Czy ptasia grypa zagraża mieszkańcom Warszawy?

Ryzyko zakażenia człowieka wirusem HPAI jest oceniane przez służby weterynaryjne i sanepid jako bardzo niskie. Do infekcji dochodzi niemal wyłącznie w wyniku bezpośredniego i długotrwałego kontaktu z chorym drobiem lub jego wydzielinami – i dotyczy to przede wszystkim hodowców oraz pracowników ferm. Mieszkaniec Warszawy kupujący mięso drobiowe lub jaja w sklepie nie jest narażony: wirus jest wrażliwy na wysoką temperaturę i ginie przy odpowiedniej obróbce termicznej. Gotowanie i smażenie drobiu w standardowych warunkach skutecznie eliminuje zagrożenie. Standardowe środki dezynfekcyjne również niszczą wirusa.

Co innego dotyczy portfeli. Każde rozszerzenie stref zapowietrzonych oznacza kolejne partie drobiu do przymusowej likwidacji, ograniczenia w handlu i trudności eksportowe. Polska jest jednym z największych producentów drobiu w Unii Europejskiej, a Mazowsze należy do kluczowych regionów produkcyjnych. Wzrost cen drobiu i jaj w sklepach w Warszawie w ciągu najbliższych tygodni jest realnym – choć nie pewnym – scenariuszem zależnym od dalszego przebiegu epizootii.

Co to oznacza dla Ciebie – mieszkańca Mazowsza i okolic Warszawy?

Jeśli mieszkasz na terenie wymienionych gmin lub w ich sąsiedztwie i utrzymujesz drób – nawet kilka kur w ogródku – obowiązki wynikające z rozporządzenia dotyczą Cię bezpośrednio. Drób musi przebywać w zamknięciu, kaczki i gęsi oddzielone od innych gatunków. Planujesz wziąć udział w pokazie lub wystawie ptaków? Odwołaj – zakaz jest w tej chwili bezwzględny. Jeśli obserwujesz u swojego drobiu nagłe osłabienie, masowy padnięcie lub drastyczny spadek nieśności – natychmiast zgłoś to do Powiatowego Lekarza Weterynarii. Zgłoszenie jest obowiązkowe z mocy prawa, a opóźnienie zwiększa ryzyko przeniesienia choroby na sąsiednie hodowle. Aktualne granice stref zapowietrzonych i zagrożonych oraz pełną listę zakazów i nakazów publikuje Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego na stronie mazovia.pl – ze względu na dynamikę sytuacji strefy mogą być zmieniane nawet kilka razy w ciągu jednego miesiąca, co potwierdza historia rozporządzeń z marca i kwietnia 2026 roku.