Tego już nie kupisz. Kolejne produkty obejmie unijny zakaz

10 października 2026 roku zaczną obowiązywać kolejne unijne ograniczenia dotyczące tzw. wiecznych chemikaliów. Nowe przepisy obejmą m.in. kosmetyki, odzież, obuwie i preparaty impregnujące. Część produktów będzie musiała zmienić skład, a tych przekraczających określone limity nie będzie można wprowadzać na rynek.

Zmiany wynikają z rozporządzenia Komisji Europejskiej przyjętego 19 września 2024 roku. Dotyczy ono kwasu undekafluoroheksanowego, czyli PFHxA, jego soli oraz substancji powiązanych.

Są one częścią szerokiej grupy PFAS, określanej często jako „wieczne chemikalia”. Związki te charakteryzują się dużą trwałością w środowisku i mobilnością w wodzie. Wykorzystywano je m.in. ze względu na odporność na wodę, tłuszcz, zabrudzenia i wysoką temperaturę.

Nowy zakaz od 10 października 2026 roku

Od 10 października na rynek nie będzie można wprowadzać objętych przepisami produktów, jeżeli stężenie wyniesie co najmniej:

• 25 ppb dla sumy PFHxA i jego soli,
• 1000 ppb dla sumy substancji powiązanych z PFHxA.

Limity odnoszą się do stężenia mierzonego w jednorodnym materiale.

Ograniczenia obejmą przede wszystkim produkty przeznaczone dla konsumentów.

Te produkty obejmą nowe przepisy

Rozporządzenie wymienia m.in. odzież i związane z nią akcesoria, obuwie, kosmetyki oraz mieszaniny przeznaczone dla konsumentów.

W praktyce zmiany mogą dotyczyć m.in.:

• kurtek przeciwdeszczowych,
• niektórych plecaków i akcesoriów odzieżowych,
• obuwia zabezpieczonego przed wodą i zabrudzeniami,
• sprayów i preparatów impregnujących,
• kosmetyków do pielęgnacji skóry,
• wodoodpornych tuszów do rzęs,
• eyelinerów,
• podkładów,
• korektorów i innych kosmetyków.

PFAS były wykorzystywane właśnie tam, gdzie ważna była odporność na wodę, tłuszcz lub zabrudzenia. Komisja Europejska jako przykłady produktów objętych ograniczeniem wskazuje m.in. kurtki przeciwdeszczowe, kosmetyki oraz spraye impregnujące.

Czy kurtki, buty i kosmetyki znikną ze sklepów?

Nowe przepisy nie zakazują sprzedaży kurtek przeciwdeszczowych, butów czy wodoodpornych kosmetyków. Zakazane będzie wprowadzanie na rynek nowych produktów, które przekraczają określone limity PFHxA i substancji powiązanych.

W praktyce producenci będą musieli zmienić skład produktów albo zastosowane materiały i powłoki. Dla konsumenta zmiana może więc pozostać praktycznie niezauważalna. Na półkach nadal znajdą się podobne kosmetyki, ubrania czy preparaty impregnujące, ale powinny spełniać nowe wymagania.

Co z produktami, które już znajdują się w sprzedaży?

Rozporządzenie przewiduje ważny wyjątek. Nowe ograniczenia nie dotyczą produktów i mieszanin, które zostały wprowadzone na rynek przed 10 października 2026 roku.

Oznacza to, że wejście przepisów w życie nie spowoduje automatycznego nakazu usunięcia wszystkich wcześniej wprowadzonych produktów ze sklepowych półek. Konsumenci nie muszą również wyrzucać rzeczy kupionych wcześniej.

Opakowania żywności już objęte ograniczeniami

Osobne unijne przepisy dotyczące PFAS w opakowaniach mających kontakt z żywnością zaczęły być stosowane 12 sierpnia 2026 roku.

Obejmują m.in. opakowania, w których związki PFAS stosowano w celu uzyskania odporności na tłuszcz i wilgoć. Dotyczy to takich produktów jak opakowania na żywność na wynos, papier do pieczywa, pudełka na pizzę czy torebki do popcornu do mikrofalówki.

Także w tym przypadku opakowania wprowadzone na rynek przed rozpoczęciem stosowania nowych zasad nie muszą być wycofywane.

Kolejne zmiany od 10 października 2027 roku

Ograniczenia będą rozszerzane stopniowo. Od 10 października 2027 roku te same limity obejmą kolejne tekstylia, skóry i futra przeznaczone dla konsumentów, które nie należą do odzieży i akcesoriów objętych pierwszym etapem regulacji.

W praktyce może to dotyczyć części produktów wyposażenia domu wykonanych z materiałów zabezpieczanych wcześniej przy użyciu PFAS.

Dlaczego Unia ogranicza PFAS?

Powodem jest przede wszystkim trwałość tych substancji. PFAS są grupą syntetycznych związków chemicznych, które bardzo wolno rozkładają się w środowisku. Niektóre z nich mogą przemieszczać się wraz z wodą i pozostawać w środowisku przez bardzo długi czas.

Komisja Europejska wskazuje, że ograniczenie PFHxA koncentruje się na zastosowaniach, w których istnieją dostępne alternatywy, a ryzyko dla zdrowia i środowiska nie jest odpowiednio kontrolowane.

Co zmieni się 10 października?

Dla klientów nie oznacza to nagłego zniknięcia całych działów w drogeriach czy sklepach odzieżowych. Największe zmiany czekają producentów i importerów. Od 10 października 2026 roku nowe partie części kosmetyków, odzieży, obuwia i produktów impregnujących będą musiały spełniać rygorystyczne limity PFHxA.

Produkty przekraczające te wartości nie będą mogły być dalej wprowadzane na unijny rynek. Te same rodzaje artykułów nadal będą jednak dostępne, jeśli ich skład zostanie dostosowany do nowych wymagań.