Wielu Polaków może dostawać 336 złotych miesięcznie więcej z ZUS. Wystarczy jeden formularz – i nigdy nie jest za późno

W Polsce działa świadczenie, o którym nie mówi się niemal wcale – a które trafia do konkretnej grupy emerytów i rencistów bez żadnego kryterium dochodowego. Ryczałt energetyczny w 2026 roku wynosi 336,16 złotych miesięcznie, czyli ponad 4 000 złotych rocznie. Pieniądze wypłacane są razem z emeryturą lub rentą. Jedyna przeszkoda: trzeba złożyć wniosek. ZUS nie wypłaci ani złotówki z własnej inicjatywy – nawet jeśli świadczeniobiorca jest uprawniony od dekady.

Kto dokładnie ma prawo do tych pieniędzy

Ryczałt energetyczny nie jest dla wszystkich emerytów. Uprawnienie wynika z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2018 r. poz. 276 z późn. zm.) i przysługuje konkretnym grupom. Pierwsza to kombatanci – osoby posiadające decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzającą okresy działalności kombatanckiej lub represji wojennych. Druga to inwalidzi wojenni i wojskowi – renciści pobierający rentę inwalidzką. Trzecia – wdowy i wdowcy po kombatantach lub inwalidach wojennych i wojskowych. Czwarta – żołnierze zastępczej służby wojskowej, którzy byli przymusowo kierowani do pracy w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach pozyskiwania rud uranu lub batalionach budowlanych. Piąta – wdowy po takich żołnierzach.

Decydująca w każdym przypadku jest dokumentacja. Decyzja UdSKiOR, zaświadczenie z Wojskowego Centrum Rekrutacji, dokument potwierdzający status wdowy lub wdowca – bez właściwego papieru ZUS odmówi przyznania świadczenia bez względu na faktyczną historię uprawnionych. Jeśli dokumenty zaginęły lub nigdy nie były wystawione, warto zwrócić się do UdSKiOR lub archiwów wojskowych – możliwe jest odtworzenie dokumentacji.

336,16 zł to wynik waloryzacji marcowej – i nie jest stały na zawsze

Kwota ryczałtu zmienia się co roku. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ogłasza nową stawkę do 7. dnia roboczego lutego w formie komunikatu publikowanego w Monitorze Polskim. Od 1 marca 2026 roku obowiązuje kwota 336,16 złotych miesięcznie – poprzednia wynosiła 312,71 złotych. Waloryzacja ryczałtu odbywa się według odrębnego mechanizmu niż waloryzacja emerytur i rent: w 2026 roku emerytury wzrosły o 5,3 procent, ryczałt energetyczny o ok. 7,5 procent.

Świadczenie wypłacane jest jednorazowo co miesiąc, zawsze razem z emeryturą lub rentą. Jeśli ktoś pobiera więcej niż jedno świadczenie emerytalno-rentowe, ryczałt przysługuje tylko raz – nie mnoży się przez liczbę otrzymywanych świadczeń. Pieniądze trafiają bezpośrednio do świadczeniobiorcy – na konto bankowe lub przekazem pocztowym – i nigdy nie są przekazywane dostawcom energii.

Wyrównanie: można odzyskać pieniądze za lata wstecz

To informacja, której nie ma w większości artykułów o ryczałcie. Jeśli ktoś miał prawo do świadczenia w poprzednich latach, ale nie złożył wniosku, może starać się o wyrównanie za ten okres. ZUS rozpatruje każdy taki przypadek indywidualnie – możliwość uzyskania zaległych pieniędzy zależy od daty nabycia uprawnienia i okoliczności, w których wniosek nie został złożony wcześniej. Wyrównanie nie jest automatyczne i wymaga wyjaśnienia okoliczności w postępowaniu. Warto jednak próbować, bo zaległości mogą sięgać kilku tysięcy złotych.

Jak złożyć wniosek – krok po kroku

Formularz ZUS-ERK dostępny jest w każdej placówce ZUS, na stronie zus.pl oraz w aplikacji PUE ZUS. Można go złożyć w dowolnym momencie – nie ma żadnego terminu granicznego. Po złożeniu kompletnego wniosku ZUS ma 30 dni na wydanie decyzji. W przypadku odmowy przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Rolnicy objęci ubezpieczeniem w KRUS składają tożsamy wniosek w regionalnym oddziale lub placówce terenowej KRUS – zasady i dokumentacja są identyczne.

Przy wypełnianiu formularza elektronicznego warto pobrać plik na komputer i wypełnić go w programie Adobe Reader lub Adobe Acrobat – nie w oknie przeglądarki internetowej, co może powodować błędy techniczne przy wysyłaniu.

Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź historię rodziny tego weekendu

Wiele osób starszych nie wie, że im to świadczenie przysługuje – albo wie, ale nie złożyła wniosku, bo „nie było czasu”, „nie wiedziała jak” lub „nie chciała zawracać głowy”. Jeśli masz w rodzinie kombatanta, wdowę po żołnierzu, inwalidę wojennego lub kogoś, kto pracował przymusowo w kopalni podczas służby wojskowej – warto porozmawiać o tym w najbliższy weekend. Wystarczy sprawdzić, czy dana osoba ma wymaganą dokumentację i czy kiedykolwiek złożyła wniosek ZUS-ERK. Gdyby świadczenie przysługiwało od kilku lat, a wniosek nigdy nie trafił do ZUS – zaległe wyrównanie może być znaczącym zastrzykiem finansowym dla seniorów żyjących z minimalnej emerytury.