14. emerytura brutto i netto. Tyle naprawdę wpłynie na konto seniora

Większość seniorów zna już jedną liczbę – 1978,49 zł brutto, czyli maksymalną wysokość tegorocznej czternastki. Znacznie mniej osób wie, że ta sama kwota brutto może dać różne kwoty netto w zależności od wysokości zwykłej emerytury, a dodatkowo sama czternastka „na rękę” bywa niższa, niż wynikałoby z prostego odjęcia samej składki zdrowotnej. Regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim Krystyna Michałek przygotowała szczegółowe wyliczenia pokazujące, ile realnie zobaczy na koncie osoba z konkretną wysokością świadczenia.

Dlaczego netto czternastki jest niższe, niż się wydaje

Zaskoczeniem dla wielu seniorów bywa to, że czternastka o tej samej wysokości brutto co najniższa emerytura daje niższą kwotę netto niż zwykłe świadczenie. Przy najniższej emeryturze 1978,49 zł brutto na rękę zostaje 1800,43 zł, bo pobierana jest tylko składka zdrowotna – podatku nie ma dzięki miesięcznej kwocie zmniejszającej w wysokości 300 zł. Ta sama kwota brutto wypłacona jako czternastka daje już tylko 1625,43 zł netto.

Powód wyjaśnia wprost Krystyna Michałek: kwota zmniejszająca podatek w wysokości 300 zł miesięcznie może zostać zastosowana tylko raz – a skoro czternastka wypłacana jest razem ze zwykłym świadczeniem w tym samym miesiącu, owe 300 zł odliczane jest od łącznej zaliczki na podatek od obu wypłat naraz, a nie osobno od każdej z nich. W praktyce wygląda to tak: podatek od emerytury podstawowej (1978 zł × 12% = 237,36 zł) sumuje się z podatkiem od czternastki (kolejne 237,36 zł), co daje łącznie 474,72 zł, a dopiero od tej sumy odejmuje się jednorazowe 300 zł ulgi. Zostaje 174,72 zł, po zaokrągleniu 175 zł zaliczki potrącanej właśnie z czternastki – stąd finalne 1978,49 zł minus 175 zł podatku minus 178,06 zł składki zdrowotnej daje wspomniane 1625,43 zł netto.

Konkretne kwoty dla sześciu wysokości emerytur

Emerytura brutto	Emerytura netto	14. emerytura brutto	14. emerytura netto
2000 zł	1820,00 zł	1978,49 zł	1623,43 zł
2500 zł	2275,00 zł	1978,49 zł	1563,43 zł
3000 zł	2670,00 zł	1878,49 zł	1484,43 zł
3500 zł	3065,00 zł	1378,49 zł	1089,43 zł
4000 zł	3460,00 zł	878,49 zł	694,43 zł
4500 zł	3855,00 zł	378,49 zł	299,43 zł

Widać wyraźnie dwa mechanizmy działające jednocześnie. Do emerytury 2900 zł brutto czternastka wypłacana jest w pełnej wysokości 1978,49 zł brutto – stąd przy 2000 i 2500 zł brutto kwota świadczenia dodatkowego jest identyczna. Powyżej tego progu działa zasada „złotówka za złotówkę”: każda złotówka emerytury ponad 2900 zł pomniejsza czternastkę o złotówkę, co widać już przy 3000 zł brutto (nadwyżka 100 zł odjęta od 1978,49 zł daje 1878,49 zł), a przy 4500 zł brutto czternastka kurczy się już do zaledwie 378,49 zł brutto.

Powyżej 4828,49 zł brutto czternastki nie będzie wcale

Mechanizm „złotówka za złotówkę” ma swój naturalny koniec – gdy wyliczona w ten sposób kwota czternastki spadnie poniżej 50 zł, świadczenie w ogóle nie zostanie przyznane. Zgodnie z ustawą z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, dotyczy to osób z emeryturą lub rentą przekraczającą 4828,49 zł brutto. Świadczenie zostanie wypłacone automatycznie, bez wniosku, we wrześniu, w tych samych terminach co zwykła emerytura, a oprócz składki zdrowotnej i zaliczki na podatek nie podlega żadnym innym potrąceniom – nie zajmie go komornik i nie wlicza się ono do dochodu przy ustalaniu prawa do pomocy społecznej, alimentów czy świadczenia uzupełniającego.