570 złotych rocznie ekstra bez żadnej dopłaty. Jeden formularz w styczniu i ZUS przestanie zabierać podatek od emerytury

Seniorzy otrzymujący miesięczne świadczenie emerytalne lub rentowe nieprzekraczające 2170 złotych brutto mogą natychmiast zwiększyć kwotę otrzymywaną na konto każdego miesiąca poprzez złożenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych prostego formularza EPD-21 który nakazuje organowi rentowemu zaprzestanie automatycznego potrącania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z wypłacanych świadczeń. Mechanizm ten jest szczególnie korzystny dla emerytów z najniższymi świadczeniami ponieważ ich roczny dochód i tak nie przekracza kwoty wolnej od podatku wynoszącej trzydzieści tysięcy złotych co oznacza że wszystkie zaliczki pobierane przez ZUS w ciągu roku stanowią w rzeczywistości nadpłatę którą można odzyskać dopiero po złożeniu rocznego zeznania podatkowego PIT czyli najwcześniej w kwietniu kolejnego roku tracąc przy tym na inflacji oraz pozbawiając się dostępu do własnych pieniędzy przez okres nawet szesnastu miesięcy licząc od momentu pobrania pierwszej zaliczki do chwili zwrotu nadpłaty przez urząd skarbowy.

Problem jest szczególnie dotkliwy w kontekście trzynastej i czternastej emerytury które wypłacane są odpowiednio w kwietniu i wrześniu każdego roku jako dodatkowe świadczenia mające na celu wsparcie seniorów w pokryciu rosnących kosztów życia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych traktuje te dodatkowe gratyfikacje jako zwykły przychód podlegający opodatkowaniu i automatycznie potrąca od nich zaliczkę na podatek dochodowy nawet jeśli poborca świadczenia ma na tyle niskie dochody że w skali całego roku jego przychody nie przekraczają kwoty trzydziestu tysięcy złotych uprawniającej do całkowitego zwolnienia z podatku dochodowego. W praktyce oznacza to że senior z emeryturą minimalną wynoszącą obecnie około tysiąca osiemset osiemdziesiąt złotych brutto traci kilkadziesiąt złotych z każdej trzynastki i czternastki na rzecz zaliczek podatkowych które następnie musi żmudnie odzyskiwać składając w marcu lub kwietniu zeznanie roczne PIT i czekając czterdzieści pięć dni na przelew zwrotu od urzędu skarbowego.

Rozwiązaniem tego absurdalnego procederu jest formularz EPD-21 będący oświadczeniem składanym przez świadczeniobiorcę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w którym deklaruje on że jego przewidywane roczne dochody nie przekroczą kwoty wolnej od podatku wynoszącej trzydzieści tysięcy złotych i jednocześnie żąda aby ZUS zaprzestał pobierania miesięcznych zaliczek na podatek. Po przyjęciu takiego wniosku organ rentowy od następnego miesiąca przestaje potrącać jakiekolwiek kwoty tytułem zaliczek podatkowych wypłacając senior pełną kwotę brutto pomniejszoną jedynie o obowiązkową składkę zdrowotną dziewięć procent oraz ewentualne potrącenia z tytułu egzekucji komorniczych alimentów czy innych zobowiązań.

Matematyka opłacalności wymaga uwzględnienia marcowej waloryzacji

Kluczowym pytaniem jest ustalenie dokładnego progu miesięcznego świadczenia poniżej którego złożenie wniosku EPD-21 jest w pełni bezpieczne i nie grozi koniecznością dopłaty podatku na koniec roku gdy okaże się że roczne dochody jednak przekroczyły kwotę wolną. Proste podzielenie trzydziestu tysięcy złotych przez dwanaście miesięcy daje wynik dwa tysiące pięćset złotych sugerujący że każdy senior z emeryturą poniżej tej kwoty może spokojnie rezygnować z poboru zaliczek jednak jest to błędne i niebezpieczne założenie ignorujące istnienie trzynastej i czternastej emerytury które również wliczają się do rocznego dochodu podlegającego opodatkowaniu. Jeśli senior otrzymuje przez dwanaście miesięcy emeryturę podstawową w wysokości dwa tysiące pięćset złotych brutto co daje trzydzieści tysięcy złotych rocznie plus dodatkowo w kwietniu i wrześniu dostaje dwie dodatkowe emerytury po około tysiąc dziewięćset siedemdziesiąt złotych każda to jego łączny roczny przychód wynosi prawie trzydzieści cztery tysiące złotych przekraczając kwotę wolną o prawie cztery tysiące złotych.

Dokładne wyliczenia przeprowadzone dla roku dwa tysiące dwudziesty szósty uwzględniające wysokość trzynastej i czternastej emerytury po marcowej waloryzacji cztery przecinek osiemdziesiąt osiem procent wskazują że bezpieczną granicą jest miesięczne świadczenie brutto w wysokości około dwóch tysięcy stu siedemdziesięciu złotych. Senior otrzymujący dokładnie tę kwotę przez cały rok plus dwie dodatkowe emerytury osiągnie łączny roczny dochód wynoszący dokładnie około dwudziestu dziewięciu tysięcy osiemset złotych czyli tuż poniżej progu trzydziestu tysięcy złotych co oznacza że nie będzie musiał płacić żadnego podatku i jednocześnie przez cały rok nie będzie miał potrącanych żadnych zaliczek dzięki złożonemu wnioskowi EPD-21. Każdy kto otrzymuje mniej niż dwa tysiące sto siedemdziesiąt złotych miesięcznie może z czystym sumieniem złożyć wniosek i zyskać w skali roku od czterystu do pięciuset siedemdziesięciu złotych które w przeciwnym razie zostałyby pobrane jako zaliczki a następnie zwrócone dopiero po kilkunastu miesiącach.

Bezterminowość wniosku to potencjalna pułapka na przyszłe lata

Kluczową cechą formularza EPD-21 którą wielu seniorów pomija lub nie rozumie jest jego bezterminowy charakter oznaczający że raz złożone oświadczenie o rezygnacji z poboru zaliczek obowiązuje nie tylko w roku złożenia lecz również we wszystkich kolejnych latach dopóki świadczeniobiorca nie złoży nowego wniosku odwołującego poprzedni lub wzywającego do wznowienia pobierania zaliczek. Ta pozornie wygodna cecha może stać się poważną pułapką dla emerytów których świadczenia rosną z roku na rok wskutek corocznej marcowej waloryzacji powiązanej ze wskaźnikiem inflacji i wzrostu wynagrodzeń. Senior który w styczniu dwa tysiące dwudziestego szóstego roku złożył wniosek EPD-21 mając emeryturę dwa tysiące sto złotych brutto może po marcowej waloryzacji w dwa tysiące dwudziestym siódmym roku otrzymać podwyżkę o sto pięćdziesiąt złotych co podniesie jego miesięczne świadczenie do dwóch tysięcy dwustu pięćdziesięciu złotych przekraczając bezpieczny próg opłacalności rezygnacji z zaliczek.

Jeśli taki senior zapomni o konieczności wycofania wniosku EPD-21 lub w ogóle nie będzie świadomy że po waloryzacji jego sytuacja podatkowa się zmieniła Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie nadal wypłacał mu pełne kwoty bez potrącania zaliczek przez cały dwa tysiące dwudziesty siódmy rok zgodnie z bezterminowym oświadczeniem złożonym rok wcześniej. Dopiero w marcu lub kwietniu dwa tysiące dwudziestego ósmego roku gdy senior złoży roczne zeznanie podatkowe PIT za poprzedni rok okaże się że jego dochody przekroczyły kwotę wolną od podatku i urząd skarbowy wystawi mu do zapłaty jednorazowy podatek w wysokości kilkuset złotych plus ewentualne odsetki za zwłokę jeśli zapłata nie nastąpi w terminie. Dla wielu osób starszych żyjących z miesiąca na miesiąc i nie dysponujących żadnymi oszczędnościami taka niespodziewana jednorazowa opłata może być poważnym problemem finansowym zmuszającym do rezygnacji z zakupu leków ograniczenia wydatków na jedzenie lub zaciągnięcia pożyczki u rodziny czy znajomych.

Co to oznacza dla ciebie

Jeśli otrzymujesz miesięczną emeryturę lub rentę w kwocie nieprzekraczającej dwóch tysięcy stu siedemdziesięciu złotych brutto natychmiast zaloguj się na Platformę Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dostępną pod adresem pue.zus.pl używając Profilu Zaufanego lub loginu z twojej bankowości elektronicznej i wypełnij formularz EPD-21 który zajmie ci maksymalnie pięć minut. Po zalogowaniu przejdź do zakładki Świadczeniobiorca wpisz w wyszukiwarkę kod formularza EPD-21 zaznacz oświadczenie że twoje przewidywane dochody w roku dwa tysiące dwudziesty szósty nie przekroczą trzydziestu tysięcy złotych podpisz elektronicznie za pomocą Profilu Zaufanego i wyślij do ZUS który ma miesiąc czasu na rozpatrzenie wniosku i wdrożenie zmiany w systemie wypłat.

Jeśli złożysz wniosek w styczniu dwa tysiące dwudziestego szóstego roku najpóźniej do końca miesiąca Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaprzestanie pobierania zaliczek począwszy od wypłaty lutowej co oznacza że już w lutym na twoim koncie pojawi się nieco wyższa kwota emerytury niż zwykle a największą różnicę zauważysz przy wypłacie trzynastej emerytury w kwietniu oraz czternastej we wrześniu gdy otrzymasz pełną kwotę brutto każdego z tych świadczeń pomniejszoną jedynie o składkę zdrowotną bez żadnych potrąceń tytułem zaliczek podatkowych. W skali całego roku zyskasz od czterystu do pięciuset siedemdziesięciu złotych w zależności od dokładnej wysokości twojego świadczenia przy czym osoby z emeryturą minimalną zyskają najwięcej proporcjonalnie do swoich dochodów.

Ustaw sobie przypomnienie w kalendarzu telefonu na luty dwa tysiące dwudziestego siódmego roku aby sprawdzić jaka będzie twoja emerytura po marcowej waloryzacji i ocenić czy nadal mieścisz się w bezpiecznym limicie dwóch tysięcy stu siedemdziesięciu złotych brutto czy może przekroczyłeś go i musisz złożyć nowy wniosek do ZUS wzywający do wznowienia pobierania zaliczek podatkowych żeby uniknąć niespodzianki w postaci jednorazowego podatku do zapłaty w kolejnym roku. Jeśli masz wątpliwości czy twoja sytuacja kwalifikuje się do złożenia wniosku EPD-21 skonsultuj się z pracownikiem placówki terenowej ZUS dzwoniąc na infolinię dwadzieścia dwa pięćset sześćdziesiąt lub osobiście odwiedzając oddział w swoim mieście gdzie doradcy pomogą ci obliczyć przewidywany roczny dochód i ocenić opłacalność rezygnacji z poboru zaliczek.

Pamiętaj że formularz EPD-21 to nie to samo co druk PIT-2 który dotyczy pracowników i ich pracodawców a nie emerytów i ZUS więc nie pomyl tych dokumentów przy składaniu wniosku. Jeśli wolisz tradycyjną papierową formę zamiast elektronicznej możesz pobrać wydrukowany formularz ze strony internetowej ZUS wypełnić go ręcznie i wysłać listem poleconym na adres właściwej dla twojego miejsca zamieszkania jednostki terenowej Zakładu lub dostarczyć osobiście do kancelarii w godzinach pracy urzędu pamiętając że elektroniczne złożenie przez platformę PUE jest najszybsze i wygodne nie wymagające wychodzenia z domu stania w kolejkach ani wydawania pieniędzy na znaczki pocztowe i koperty.