Koniec ery gotówki w Unii Europejskiej. Bruksela zatwierdziła nowe limity, które uderzą w anonimowe zakupy

Klamka zapadła. Unia Europejska podjęła ostateczną decyzję w sprawie walki z praniem brudnych pieniędzy, wprowadzając rygorystyczne ograniczenia w obrocie gotówkowym. Parlament Europejski zaakceptował przepisy, które wyznaczają sztywny sufit dla transakcji banknotami. Zmiany te oznaczają koniec anonimowości przy zakupie drogich towarów i usług, a nowe prawo zacznie obowiązywać we wszystkich krajach członkowskich, w tym w Polsce.

Nowe regulacje mają na celu uszczelnienie systemu finansowego i odcięcie źródeł finansowania dla grup przestępczych oraz terrorystów. Choć cel jest szczytny, konsekwencje odczują wszyscy obywatele. Swoboda płacenia gotówką zostanie drastycznie ograniczona, a przy większych kwotach konieczne będzie okazanie dowodu tożsamości. To rewolucja, która zmusi nas do zmiany nawyków zakupowych.

Szlaban na gotówkę powyżej 10 000 euro

Najważniejszym punktem nowych przepisów jest wprowadzenie ogólnounijnego zakazu płacenia gotówką w przypadku transakcji przekraczających kwotę 10 000 euro. W przeliczeniu na polską walutę oznacza to limit w okolicach 42 000 złotych. Kraje, które nie przyjęły euro, będą musiały stosować równowartość tej sumy w swojej walucie narodowej.

Co istotne, unijni urzędnicy pozostawili państwom członkowskim pewną elastyczność, ale działa ona tylko w jedną stronę. Rządy mogą ustanowić jeszcze niższy limit, ale pod żadnym pozorem nie będą mogły go podnieść powyżej unijnego maksimum. W praktyce oznacza to, że zakup nowego samochodu w salonie, drogiego zegarka czy opłacenie kosztownej wycieczki gotówką stanie się niemożliwe. Każda taka transakcja będzie musiała przejść przez system bankowy.

Koniec anonimowości już od 3000 euro

Unia idzie o krok dalej i wprowadza mechanizmy kontrolne także dla mniejszych kwot. Jeśli planujesz zapłacić gotówką kwotę wyższą niż 3000 euro (czyli około 12 000 – 13 000 złotych), sprzedawca będzie miał obowiązek wylegitymować Cię przed sfinalizowaniem transakcji. Anonimowe zakupy dóbr luksusowych przechodzą do historii.

Obowiązek weryfikacji tożsamości klienta spadnie na szeroki krąg podmiotów. Dowód osobisty będą sprawdzać nie tylko banki, ale także:

• Agencje nieruchomości,
• Kasyna,
• Sprzedawcy towarów luksusowych (np. jubilerzy, salony z elektroniką),
• Podmioty zarządzające aktywami.

Kryptowaluty na cenzurowanym

Nowe prawo obejmie również rynek cyfrowych aktywów. Bruksela chce mieć pewność, że kryptowaluty nie służą do ukrywania majątku. Giełdy oraz dostawcy portfeli walut cyfrowych zostaną zobowiązani do przeprowadzania szczegółowej weryfikacji klientów (tzw. due diligence) przy transakcjach o wartości już od 1000 euro. To koniec ery w pełni anonimowego obrotu Bitcoinem i innymi walutami wirtualnymi na terenie UE.

Warto pamiętać, że w Polsce pewne ograniczenia funkcjonują już teraz. Przedsiębiorcy nie mogą rozliczać się gotówkowo powyżej kwoty 15 000 złotych. Nowe przepisy unijne rozszerzą ten nadzór na relacje konsumenckie (B2C), obejmując zwykłych Kowalskich.

Zmiany wejdą w życie w 2027 roku. Wyjątek uczyniono jedynie dla profesjonalnych klubów sportowych, które otrzymały dłuższy okres przejściowy na dostosowanie się do nowych reguł – one muszą wdrożyć limity do 2029 roku.

Co to oznacza dla Ciebie? [PORADNIK]

Nadchodzące zmiany wpłyną na sposób, w jaki zarządzasz swoimi oszczędnościami i planujesz większe wydatki. Oto co musisz wiedzieć:

1. Planuj duże wydatki z wyprzedzeniem

Jeśli odkładasz gotówkę „do skarpety” na zakup auta lub remont mieszkania, musisz liczyć się z tym, że po 2027 roku nie zapłacisz tymi pieniędzmi bezpośrednio u sprzedawcy. Będziesz musiał wpłacić je na konto, co może wiązać się z pytaniami urzędu skarbowego o źródło pochodzenia środków.

2. Przygotuj się na legitymowanie w sklepie

Kupując drogą biżuterię, sprzęt RTV czy markowe ubrania za gotówkę (powyżej ok. 12 tys. zł), będziesz musiał okazać dowód osobisty. Odmowa wylegitymowania się będzie równoznaczna z odmową sprzedaży towaru.

3. Inwestycje w krypto pod nadzorem

Jeśli inwestujesz w kryptowaluty, pamiętaj, że każda transakcja powyżej 1000 euro będzie rejestrowana. Zadbaj o historię transakcji, aby w przyszłości móc udowodnić legalność pochodzenia środków przy ich wypłacie.

4. Bezpieczeństwo vs. inwigilacja

Z jednej strony ograniczenie gotówki utrudnia życie przestępcom, z drugiej – każda Twoja większa transakcja zostawi cyfrowy ślad. To zwiększa bezpieczeństwo (łatwiej udowodnić zakup), ale zmniejsza prywatność.