Alarm i sztab kryzysowy na Mazowszu. służby w gotowości, wojewoda zakazuje targów, wystaw i konkursów. Kilkaset miejscowości na liście

Kolejne rozporządzenia Wojewody Mazowieckiego rozszerzają strefy ograniczeń, a najnowsze dane Głównego Lekarza Weterynarii z 27 kwietnia 2026 r. mówią o 101 ogniskach HPAI w całej Polsce w tym sezonie – kilka z nich wprost na terenie regionu. Hodowcy mają obowiązek zamknąć drób. Targi i wystawy z udziałem ptaków są zakazane.

Wirus znowu na Mazowszu – tym razem uderza mocniej

Wysoce zjadliwa grypa ptaków podtypu H5N1 pojawiła się na Mazowszu już jesienią 2025 roku. Pierwsze ognisko stwierdzono w powiecie żuromińskim – to właśnie ono uruchomiło lawinę kolejnych rozporządzeń. Od tamtej pory wirus nie odpuścił regionu. Mazowiecki Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowego zebrał się na posiedzeniu nadzwyczajnym i zaapelował o natychmiastowe wprowadzenie najwyższych standardów bioasekuracji w całym rolniczym pasie województwa.

Najtragiczniejsze w skutkach ogniska odnotowano na przełomie zimy i wiosny 2026 roku. W Strzeszewie wirus objął 118 769 kur niosek, w pobliskim Chamsku – 79 960 kur. W Sadłowo Parcele (powiat żuromiński, gmina Bieżuń) zakażeniu uległo stado 56 645 kur niosek – kolejna likwidacja na terenie i tak już dotkniętego chorobą powiatu. Łącznie od początku 2026 roku w Polsce wirus H5N1 doprowadził do likwidacji lub zagrożenia blisko 4,95 mln sztuk drobiu w ogniskach u drobiu komercyjnego – wynika z danych Głównego Inspektoratu Weterynarii.

Najnowszy komunikat Głównego Lekarza Weterynarii z 27 kwietnia 2026 r. potwierdza, że od 17 kwietnia potwierdzono 17 kolejnych ognisk HPAI. Centrum zakażeń w tym ostatnim okresie przeniosło się wyraźnie na Mazowsze – nowe przypadki wykryto w powiatach żuromińskim, mławskim i sierpeckim. To szczególnie niepokojące, bo właśnie ten pas województwa należy do najważniejszych obszarów produkcji drobiarskiej w kraju. Wysoka koncentracja ferm powoduje, że wirus może rozprzestrzeniać się błyskawicznie między sąsiednimi gospodarstwami.

Kolejne rozporządzenie, kolejne powiaty – jak narasta strefa ograniczeń

Reakcja prawna przebiegała etapami. Pierwsze rozporządzenie Wojewody Mazowieckiego Mariusza Frankowskiego w tej sprawie weszło w życie 17 listopada 2025 r. i objęło tereny 20 powiatów i 3 miast województwa: białobrzeskiego, ciechanowskiego, gostynińskiego, łosickiego, makowskiego, mińskiego, mławskiego, ostrołęckiego, ostrowskiego, płockiego, płońskiego, przasnyskiego, radomskiego, siedleckiego, sierpeckiego, sochaczewskiego, sokołowskiego, węgrowskiego, zwoleńskiego i żuromińskiego oraz miast Ostrołęka, Płock i Siedlce.

Rozporządzenie zmieniające z 19 stycznia 2026 r. uszczegółowiło strefy dla powiatów żuromińskiego, sierpeckiego, mławskiego i łosickiego – wprowadzając precyzyjne obszary zapowietrzone i zagrożone z listą gmin i miejscowości objętych największymi restrykcjami.

Kolejna aktualizacja opublikowana 15 kwietnia 2026 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego rozszerzyła obszar objęty ograniczeniami o kolejne powiaty: płońskiego, ciechanowskiego, gostynińskiego i płockiego. Zmieniły się granice obszaru zapowietrzonego w powiecie płońskim – powiększono go, obejmując kolejne miejscowości. Podstawę prawną wszystkich decyzji stanowi art. 46 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1280 ze zm.).

Równolegle nadal obowiązuje odrębne rozporządzenie dotyczące zwalczania rzekomego pomoru drobiu w trzech powiatach: żuromińskim, mławskim i sierpeckim. Obszar zagrożony obejmuje tu konkretne gminy: w powiecie żuromińskim – Kuczbork-Osada, Żuromin, Bieżuń, Lubowidz, Lutocin i Siemiątkowo; w powiecie mławskim – Szreńsk, Radzanów i Lipowiec Kościelny; w powiecie sierpeckim – Zawidz i Rościszewo. Oznacza to, że część hodowców jednocześnie podlega rygorom z dwóch różnych aktów prawnych.

Co konkretnie wolno, a czego nie – lista nakazów i zakazów

Na wszystkich terenach objętych rozporządzeniem z 17 listopada 2025 r. i jego późniejszymi zmianami obowiązuje ten sam zestaw restrykcji:

Nakaz utrzymywania drobiu w zamknięciu. Kury, indyki, kaczki, gęsi i inne ptaki hodowane przez mieszkańców muszą przebywać wewnątrz budynków lub pod dachem – w sposób uniemożliwiający kontakt z dzikimi ptakami. Dotyczy to zarówno ferm komercyjnych, jak i przydomowych hodowli, nawet jeśli ktoś trzyma tylko kilka kur na własny użytek.

Zakaz organizowania targów, wystaw, pokazów i konkursów z udziałem ptaków. To ograniczenie bezpośrednio uderza w organizatorów lokalnych imprez rolniczych i wystawców. Na terenach objętych rozporządzeniem żadna forma publicznego zgromadzenia z ptakami nie może się odbyć – bez wyjątków i bez możliwości uzyskania odstępstwa od tej zasady.

Zakaz utrzymywania kaczek i gęsi razem z innymi gatunkami drobiu. Kaczki i gęsi uznawane są za szczególne ryzyko epidemiologiczne – mogą przenosić wirusa nie wykazując objawów choroby, stanowiąc „ciche” źródło zakażenia dla reszty stada.

Na terenach obszarów zapowietrzonych (wyznaczonych wokół konkretnych ognisk) restrykcje są znacznie ostrzejsze: obowiązuje zakaz przemieszczania drobiu, jaj i ściółki bez zgody służb weterynaryjnych, nakaz prowadzenia szczegółowej dokumentacji oraz ograniczenia dostępu osób postronnych do budynków inwentarskich. Naruszenie tych zakazów grozi grzywną i sankcjami administracyjnymi.

Czym jest HPAI H5N1 – co powinieneś wiedzieć

HPAI to skrót od angielskiego „Highly Pathogenic Avian Influenza” – wysoce zjadliwa grypa ptaków. Podtyp H5N1 jest szczególnie agresywny: w zakażonych stadach śmiertelność może sięgać 100 proc. w ciągu kilku dni. Wirus przenosi się między ptakami przez kontakt bezpośredni, wydaliny, zakażoną wodę, paszę i sprzęt, a także przez dzikie ptaki migrujące – przede wszystkim kaczki, gęsi i mewy.

Główna droga przeniesienia wirusa H5N1 na człowieka to bezpośredni, intensywny kontakt z zakażonym ptactwem lub jego odchodami. Ogólne ryzyko zakażenia dla osób niemających kontaktu z drobiem oceniane jest przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) jako niskie. Nie odnotowano przypadku przeniesienia HPAI H5N1 drogą pokarmową – spożywanie prawidłowo przetworzonego mięsa drobiowego i jaj nie stwarza ryzyka zakażenia. Surowe mięso i jaja od ptaków z ognisk choroby podlegają jednak utylizacji i nie trafiają do obrotu.

Sytuacja epidemiologiczna w Polsce wpisuje się w szerszy trend europejski. Polska i inne kraje UE pozostają pod obserwacją Komisji Europejskiej – Decyzja Wykonawcza Komisji (UE) 2026/998 z dnia 27 kwietnia 2026 r. aktualizuje środki nadzwyczajne dotyczące ognisk HPAI w państwach członkowskich, w tym w Polsce.

Mazowsze i Warszawa – co region traci na ptasiej grypie

Mazowsze to jeden z największych regionów produkcji drobiarskiej w Polsce. Północna część województwa – powiaty żuromiński, mławski, sierpecki i płońskI – skupia dziesiątki ferm komercyjnych produkujących mięso drobiowe i jaja na cały kraj. Każde ognisko HPAI oznacza tu nie tylko stratę stada, ale i zablokowanie eksportu z danego obszaru, bo wymogi unijne nakładają na Polskę obowiązek raportowania ognisk i obejmowania krajów docelowych eksportu odpowiednimi gwarancjami.

Straty gospodarcze są wymierne. Likwidacja stada 118 769 kur niosek, jak to miało miejsce w Strzeszewie, to dla hodowcy utrata nie tylko całego inwentarza, ale też jaj wylęgowych, kontraktów z odbiorcami i możliwości produkcji przez kolejne miesiące. Hodowcy objęci strefą zapowietrzoną tracą możliwość sprzedaży żywych ptaków i jaj przez cały czas trwania ograniczeń. Odszkodowania wypłacane są ze środków publicznych, ale pokrywają jedynie wartość likwidowanego stada – nie rekompensują przestoju i utraconych kontraktów.

Dla konsumentów w Warszawie i całym regionie bieżąca sytuacja nie oznacza bezpośredniego zagrożenia dostępnością jaj czy mięsa drobiowego w sklepach – system zaopatrzenia w Polsce jest wystarczająco zdywersyfikowany. Jednak przy utrzymaniu się lub nasileniu ognisk na Mazowszu przez kolejne tygodnie może pojawić się presja cenowa na jaja, szczególnie w segmencie jaj klatkowych od kur niosek, których największe stada uległy likwidacji w tym regionie.

Co to oznacza dla Ciebie? Nakazy, zakazy i jak postąpić w razie podejrzenia

Masz drób w domu lub przydomową hodowlę? Jeśli mieszkasz na terenie powiatów objętych rozporządzeniem (białobrzeskiego, ciechanowskiego, gostynińskiego, łosickiego, makowskiego, mińskiego, mławskiego, ostrołęckiego, ostrowskiego, płockiego, płońskiego, przasnyskiego, radomskiego, siedleckiego, sierpeckiego, sochaczewskiego, sokołowskiego, węgrowskiego, zwoleńskiego lub żuromińskiego albo w miastach Ostrołęka, Płock lub Siedlce) – masz obowiązek trzymać drób w zamknięciu. Kary za naruszenie obowiązują niezależnie od liczby posiadanych ptaków.

Zauważyłeś padłego lub chorego dzikiego ptaka przy wodzie? Nie dotykaj. Zadzwoń do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii właściwego dla Twojej miejscowości lub skontaktuj się z urzędem gminy. Padłe dzikie ptaki – szczególnie kaczki, gęsi i czaple – to główne zewnętrzne źródło wirusa.

Planujesz targi, wystawy lub imprezy z udziałem ptaków? Na terenach objętych rozporządzeniem jest to bezwarunkowo zakazane. Zanim zlecisz organizację takiego eventu, sprawdź aktualny stan strefy ograniczeń – rozporządzenia zmieniają się dynamicznie i kolejne aktualizacje mogą objąć lub wyłączyć Twój powiat. Aktualne mapy ognisk i obszarów ograniczeń dostępne są na stronie wetgiw.gov.pl w zakładce HPAI.

Jesteś hodowcą drobiowym i mieszkasz w strefie zagrożonej lub zapowietrzonej? Zapoznaj się z pełnym tekstem najnowszego rozporządzenia opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego. Kluczowe obowiązki to: zakaz przemieszczania drobiu bez zezwolenia weterynarza, prowadzenie rejestru osób wchodzących do budynków inwentarskich, codziennie obserwacja stada i niezwłoczne zgłaszanie niepokojących objawów do inspekcji weterynaryjnej. Szybkie zgłoszenie to jedyna droga do odszkodowania – spóźniona reakcja może skutkować odmową wypłaty.

Sytuacja jest dynamiczna. Komunikat GLW z 27 kwietnia 2026 r. potwierdza, że monitoring prowadzony jest na bieżąco i kolejne rozporządzenia zmieniające mogą pojawić się w każdej chwili. Aktualizacje służb weterynaryjnych i Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego (gov.pl/web/uw-mazowiecki) to jedyne wiarygodne źródło informacji o bieżącym stanie strefy ograniczeń.