Kontrolerzy sprawdzą właścicieli domów. Sama umowa nie wystarczy, brak rachunków może skończyć się w sądzie

Właściciele domów korzystających z szamba albo przydomowej oczyszczalni muszą przygotować się na kontrolę dokumentów. Urzędnik może zażądać nie tylko umowy z firmą odbierającą nieczystości, lecz także rachunków, faktur i potwierdzeń wykonania usługi. Dokumenty powinny wykazać, że ścieki były odbierane regularnie. Gminy mają obowiązek kontrolować takie nieruchomości co najmniej raz na dwa lata, a stwierdzenie naruszenia może zakończyć się mandatem albo skierowaniem sprawy do sądu.

Kontrole nie są jednorazową akcją przeprowadzaną wyłącznie w wybranych miejscowościach. Wynikają z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Samorządy mają sprawdzać właścicieli nieruchomości, które nie są podłączone do kanalizacji i korzystają ze zbiorników bezodpływowych lub przydomowych oczyszczalni ścieków.

Terminy i sposób prowadzenia kontroli ustalają poszczególne gminy. Właściciel może otrzymać wezwanie do okazania dokumentów w urzędzie albo zostać objęty kontrolą przeprowadzaną przez upoważnionych pracowników samorządu.

Kontroler nie poprzestanie na umowie

Najważniejsza informacja dla właścicieli domów jest taka, że podpisana umowa z firmą asenizacyjną może nie wystarczyć.

Podczas kontroli urząd może sprawdzić:

• umowę z przedsiębiorcą mającym zezwolenie na opróżnianie szamb lub osadników z przydomowych oczyszczalni;
• rachunki i faktury za wykonane usługi;
• potwierdzenia płatności;
• kwity lub inne dokumenty potwierdzające faktyczny odbiór nieczystości;
• częstotliwość opróżniania zbiornika.

Dokumenty muszą zatem potwierdzić nie tylko, że właściciel znalazł odpowiednią firmę, ale również że usługa rzeczywiście była wykonywana.

Gmina Wierzbica zaznacza w swoim komunikacie, że przedstawione rachunki powinny potwierdzać regularność wywozu ścieków. Z kolei Urząd Gminy Mszana zapowiada sprawdzanie zarówno umów, jak i dowodów uiszczania opłat, w tym faktur, rachunków oraz kwitów potwierdzających wywóz.

Nie ma jednej częstotliwości dla całej Polski

Właściciele powinni sprawdzić regulamin utrzymania czystości obowiązujący w ich gminie. To właśnie lokalne przepisy mogą określać minimalną częstotliwość opróżniania szamba.

Wywóz powinien być dostosowany przede wszystkim do liczby mieszkańców, ilości zużywanej wody i pojemności zbiornika. Nie można dopuszczać do przepełnienia szamba ani wydostawania się jego zawartości na powierzchnię.

W przypadku przydomowej oczyszczalni istotne są także zalecenia producenta oraz instrukcja eksploatacji urządzenia. Kontrolowany może być nie tylko odbiór ścieków z klasycznego szamba, lecz również usuwanie osadu z oczyszczalni.

Urząd może porównać rachunki ze zużyciem wody

Szczególne podejrzenia może wzbudzić sytuacja, w której kilkuosobowa rodzina zużywa duże ilości wody, ale przedstawia potwierdzenie wywozu nieczystości tylko raz na bardzo długi czas.

Gmina może wtedy sprawdzać, czy częstotliwość opróżniania zbiornika jest wiarygodna i zgodna z lokalnym regulaminem. Sama faktura wystawiona raz na kilka lat nie musi więc zamknąć sprawy.

Celem kontroli jest m.in. ograniczenie przypadków wypompowywania ścieków na pola, do rowów, gruntu lub kanalizacji deszczowej. Takie działanie może powodować skażenie gleby i wód oraz stwarzać zagrożenie sanitarne.

Kontrola przynajmniej raz na dwa lata

Przepisy zobowiązują wójtów, burmistrzów i prezydentów miast do kontrolowania przestrzegania obowiązków związanych z pozbywaniem się nieczystości ciekłych. Kontrole właścicieli szamb i przydomowych oczyszczalni powinny odbywać się co najmniej raz na dwa lata.

Nie oznacza to, że tego samego dnia urzędnicy zapukają do wszystkich domów w Polsce. Każda gmina przygotowuje własny harmonogram. W niektórych miejscowościach mieszkańcy są wzywani do urzędu, w innych dokumenty sprawdzane są bezpośrednio na posesji.

Warto również uważnie przeczytać wezwanie. Sposób przekazania dokumentów może być różny. Przykładowo Mszana informuje, że ze względu na konieczność sporządzenia protokołu dokumenty trzeba przedstawić osobiście.

Brak dokumentów może oznaczać mandat albo sprawę w sądzie

Właściciel nieruchomości ma obowiązek zawrzeć umowę z uprawnionym przedsiębiorcą i posiadać dowody potwierdzające opłacanie usług. Niewykonywanie tych obowiązków jest wykroczeniem.

Jeżeli właściciel nie przedstawi dokumentów, urząd może ponownie wezwać go do ich okazania. W przypadku stwierdzenia naruszenia możliwe jest nałożenie mandatu lub skierowanie do sądu wniosku o ukaranie.

Ustawa mówi o karze grzywny. Jeżeli sprawa trafi do sądu, na zasadach ogólnych grzywna za wykroczenie może wynieść do 5 tys. zł. Nie oznacza to jednak automatycznej kary w maksymalnej wysokości za każdy brakujący rachunek. Sankcja zależy od okoliczności konkretnej sprawy i stwierdzonego naruszenia.

Problemy może spowodować również utrudnianie kontroli upoważnionym pracownikom.

Kogo kontrole nie dotyczą?

Kontrola dokumentów związanych z opróżnianiem szamba nie dotyczy właścicieli prawidłowo podłączonych do sieci kanalizacyjnej, którzy odprowadzają ścieki na podstawie umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.

Obowiązki dotyczą przede wszystkim nieruchomości korzystających z:

• bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe;
• przydomowej oczyszczalni ścieków wyposażonej w osadnik wymagający okresowego opróżniania.

Jeżeli właściciel twierdzi, że posesja jest niezamieszkana albo zbiornik nie jest używany, urząd może poprosić o wyjaśnienie sytuacji i przedstawienie informacji potwierdzających taki stan.

Te dokumenty warto przygotować już teraz

Przed kontrolą najlepiej zebrać w jednym miejscu:

1. aktualną umowę z uprawnioną firmą;
2. faktury, rachunki i potwierdzenia zapłaty;
3. kwity potwierdzające daty oraz ilość odebranych nieczystości;
4. instrukcję eksploatacji przydomowej oczyszczalni;
5. dokumenty dotyczące ostatniego usuwania osadu.

Warto też sprawdzić, czy przedsiębiorca nadal posiada wymagane zezwolenie oraz jakie zasady opróżniania zbiorników zapisano w regulaminie obowiązującym w konkretnej gminie.

Największym błędem jest przekonanie, że podpisanie umowy kilka lat temu całkowicie załatwia sprawę. Podczas kontroli liczą się przede wszystkim dowody pokazujące, że nieczystości były rzeczywiście odbierane i robiła to uprawniona firma.

Źródła: Urząd Gminy Mszana, Gmina Wierzbica – Portal Samorządowy gov.pl, ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz Kodeks wykroczeń.