Masz 30 dni, by zawiesić na ogrodzeniu. Brak taryfy ulgowej. Straż Miejska może wlepić 250 zł mandatu [14.02.2026]

Wprowadziłeś się do nowego domu i planowałeś tabliczkę „na kiedyś”? Może to kosztować 250 zł mandatu, problemy z ubezpieczeniem, brak możliwości zameldowania, a to dopiero początek długiej listy problemów. W 2026 roku gminy intensyfikują kontrole. Straż przejeżdża, robi zdjęcie, sprawdza system i wystawia mandat. Bez ostrzeżenia, bez taryfy ulgowej.

30 dni to sztywny termin. Zero negocjacji

Zgodnie z art. 47b ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151), właściciele nieruchomości zabudowanych mają obowiązek umieszczenia tabliczki z numerem porządkowym w terminie 30 dni kalendarzowych od otrzymania zawiadomienia z urzędu gminy.

Termin jest bezwzględny. Nie ma znaczenia, czy jesteś w trakcie remontu, czy dopiero się wprowadzasz, czy masz inne pilne sprawy. Po upływie miesiąca każdy funkcjonariusz straży miejskiej lub gminnej może nałożyć mandat.

Podstawa prawna kary: art. 48 ust. 1a Prawa geodezyjnego i kartograficznego wprowadzony w maju 2023 roku oraz art. 64 § 1 ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń.

Wysokość kary: do 250 zł grzywny albo nagana.

Dlaczego kontrole nasiliły się w 2026 roku

Gminy i miasta szukają dochodów do budżetów. Masowe kontrole oznakowania posesji to szybki sposób na dodatkowe wpływy. Jeden patrol w ciągu dnia może wystawić kilkanaście mandatów, jeśli pojedzie przez osiedle domów jednorodzinnych.

Dodatkowo w 2026 roku gminy porządkują bazy adresowe. Elektroniczne systemy ewidencji miejscowości, ulic i adresów wymagają weryfikacji w terenie. Straż miejska i gminna dostały narzędzia – dostęp do baz danych, gdzie widać dokładnie, komu i kiedy nadano numer porządkowy.

Procedura jest prosta: funkcjonariusz sprawdza listę adresów, którym nadano numery w ostatnich miesiącach, przejeżdża ulicą, patrzy czy tabliczka wisi. Jeśli nie – mandat. Wystarczy zatrzymać się, zrobić zdjęcie budynku bez numeru, sprawdzić w systemie datę nadania numeru i wypisać grzywnę.

Zamieszanie prawne z oświetleniem – czy tabliczka musi świecić w nocy?

To najbardziej kontrowersyjny punkt i źródło wielu nieporozumień. Art. 47b ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego został uchylony 12 maja 2023 roku na mocy ustawy z 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych (Dz.U. 2023 poz. 803).

Wcześniej przepis ten nakładał obowiązek oświetlenia tabliczki z numerem porządkowym. Po uchyleniu formalnie nie ma już podstawy prawnej w ustawie geodezyjnej wymuszającej podświetlenie.

JEDNAK – art. 64 § 2 Kodeksu wykroczeń nadal brzmi: „Tej samej karze podlega, kto nie dopełnia obowiązku oświetlenia tabliczki z numerem porządkowym nieruchomości”.

Problem: Kodeks wykroczeń odwołuje się do obowiązku, który już nie istnieje w prawie materialnym. Część prawników twierdzi, że art. 64 § 2 k.w. jest martwy, bo brakuje przepisu nakładającego obowiązek oświetlenia. Inne interpretacje mówią, że sam Kodeks wykroczeń stanowi podstawę tego obowiązku.

W praktyce w 2026 roku wiele straży miejskich egzekwuje widoczność tabliczki w nocy, argumentując, że „widoczne miejsce” z art. 47b ust. 1 oznacza widoczność również po zmroku. Nie używają jednak sformułowania „oświetlenie”, tylko sprawdzają czy numer jest czytelny z ulicy wieczorem zimą.

Praktyczne rozwiązanie – zabezpiecz się przed sporami

Nawet jeśli status prawny obowiązku oświetlenia jest niejasny, warto zabezpieczyć się przed ewentualnymi problemami. Dostępne rozwiązania:

• Tabliczka solarna z LED – koszt 80-150 zł, ładuje się w ciągu dnia, świeci po zmroku przez 6-8 godzin
• Lampa elewacyjna – zamontowana bezpośrednio nad numerem lub w pobliżu
• Wykorzystanie oświetlenia ulicznego – jeśli latarnia stoi wystarczająco blisko i jej światło wyraźnie oświetla tabliczkę

Test prosty: wyjdź przed swój dom o godzinie 20:00 zimą. Stań na ulicy. Czy widzisz numer? Czy kierowca jadący 40 km/h będzie w stanie go odczytać bez zatrzymywania się? Jeśli tak – jesteś bezpieczny.

Dlaczego to ma znaczenie – służby ratunkowe liczą sekundy

Numeracja domów istnieje przede wszystkim dla bezpieczeństwa. Karetka, straż pożarna, policja – każda z tych służb musi szybko i precyzyjnie dotrzeć do celu. Brak tabliczki lub jej nieczytelność może kosztować życie.

GPS i nawigacje pomagają, ale nie zastąpią widocznego numeru na budynku. Systemy mapowe bywają omylne – zwłaszcza na nowych osiedlach, w gęstej zabudowie szeregowej lub na terenach wiejskich, gdzie „pinezka” w mapach Google potrafi być przesunięta o kilkaset metrów.

Nocą, gdy szybko zapada zmrok, nieoświetlony numer domu staje się niewidoczny już o godzinie 16:00 zimą. Ratownicy muszą wtedy zawracać, pytać sąsiadów, dzwonić do zgłaszającego. Każda minuta opóźnienia przy zawale, wypadku czy pożarze może mieć krytyczne znaczenie.

Ubezpieczyciel może obniżyć odszkodowanie

Główni ubezpieczyciele – Compensa, PZU, Ergo Hestia – w swoich procedurach likwidacji szkód sprawdzają, czy nieruchomość spełnia wymogi prawne. Brak numeru porządkowego może być uznany za naruszenie obowiązków właściciela wynikających z ogólnych warunków ubezpieczenia.

W OWU większości polis znajduje się zapis o obowiązku przestrzegania przepisów prawa związanych z utrzymaniem nieruchomości. Jeśli ubezpieczyciel uzna, że brak tabliczki przyczynił się do powstania szkody lub zwiększenia jej rozmiaru – może obniżyć wypłatę.

Przykłady sytuacji, gdzie brak numeru może być wykorzystany przez ubezpieczyciela:

• Pożar – opóźnienie straży pożarnej w dotarciu na miejsce, większe straty
• Włamanie – argument, że nieoznakowany dom sygnalizuje brak dbałości właściciela
• Zalanie – opóźnienie w dotarciu hydraulika lub służb

Koszt tabliczki: 30-80 zł. Ryzyko obniżenia odszkodowania: tysiące złotych. Rachunek prosty.

Bez numeru nie zameldujesz się w urzędzie

Budynek bez nadanego numeru porządkowego formalnie nie istnieje w ewidencji miejscowości, ulic i adresów. Nie można zameldować kogoś pod adresem, który nie jest zarejestrowany w systemie.

Ta zasada została potwierdzona w orzecznictwie sądów administracyjnych. Nadanie numeru porządkowego to warunek konieczny do dokonania meldunku. Bez numeru budynek nie ma adresu, a bez adresu nie można dokonać formalnego zameldowania.

Podobnie wygląda sytuacja z:

• Rejestracją działalności gospodarczej – urząd odmówi rejestracji firmy pod adresem, który nie istnieje w systemie
• Umowami z dostawcami mediów – energia, gaz, woda, internet wymagają oficjalnego adresu
• Umowami bankowymi – kredyty, konta firmowe, ubezpieczenia

Prywatnie możesz mieszkać gdzie chcesz, ale formalnie nie będziesz mógł załatwić większości spraw urzędowych bez prawidłowo nadanego i oznakowanego numeru.

Notariusze weryfikują przy sprzedaży

Kancelarie notarialne coraz częściej sprawdzają, czy nieruchomość ma prawidłowo umieszczoną tabliczkę z numerem. To element należytej staranności przy sporządzaniu aktu notarialnego.

Jeśli kupujący po zakupie odkryje, że dom nie jest oznaczony zgodnie z przepisami i dostanie z tego tytułu mandat, może:

• Dochodzić odszkodowania od sprzedawcy za zatajenie wady prawnej
• Żądać zwrotu kosztów mandatu i zakupu tabliczki
• Złożyć reklamację do notariusza

Dlatego przy transakcjach nieruchomości kupujący mogą:

• Zażądać obniżki ceny o kwotę zabezpieczającą ryzyko
• Uzależnić podpisanie aktu od zamontowania tabliczki przez sprzedawcę
• Wpisać do aktu notarialnego zobowiązanie sprzedawcy do pokrycia ewentualnych kar

Lepiej zamontować tabliczkę za 50 zł przed sprzedażą, niż płacić odszkodowanie kupującym lub obniżać cenę o kilkaset złotych.

Gminy mają różne wymagania – sprawdź swoją

Zgodnie z art. 47b ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, rada gminy może w drodze uchwały wprowadzić obowiązek umieszczania na tabliczce nazwy miejscowości, dzielnicy, osiedla, zespołu urbanistycznego, a także nazwy ulicy lub placu.

Do nowelizacji w 2023 roku obowiązek umieszczania nazwy ulicy wynikał wprost z ustawy. Teraz zależy to od decyzji rady gminy. Część samorządów uchwaliła dodatkowe standardy dotyczące treści, kolorystyki, wielkości, materiału wykonania tabliczek.

Przykłady różnych wymogów:

• Warszawa – zaleca niebieskie tło, białe litery, określony krój czcionki (nie obowiązkowe, ale zalecane)
• Kraków – tabliczki w stonowanych kolorach pasujących do zabytkowego charakteru
• Gdańsk – obowiązek umieszczania nazwy dzielnicy oprócz numeru i nazwy ulicy
• Sopot – wymóg białego tła i niebieskich cyfr

Mniejsze gminy zazwyczaj nie mają szczegółowych wymagań. Wystarczy każda tabliczka z czytelnym numerem. Ale warto sprawdzić na stronie swojej gminy lub w Biuletynie Informacji Publicznej, czy rada gminy nie przyjęła lokalnych standardów.

Co musi być na tabliczce

Minimalny wymóg wynikający z prawa: numer porządkowy.

Dodatkowo – jeśli rada gminy uchwaliła taki wymóg w swojej uchwale:

• Nazwa ulicy lub placu – w miejscowościach z nazwanym układem ulic
• Nazwa miejscowości – w miejscowościach bez nazw ulic
• Nazwa dzielnicy, osiedla – jeśli uchwała gminy tak stanowi

Warto sprawdzić lokalną uchwałę, bo sama cyfra bez nazwy ulicy może nie spełniać wymogów w danej gminie – a wtedy grozi mandat mimo zamontowania tabliczki.

Gdzie zamontować tabliczkę

Zgodnie z prawem tabliczka musi być umieszczona w widocznym miejscu:

• Na ścianie frontowej budynku – najczęściej przy głównym wejściu, na wysokości 150-200 cm
• Albo na ogrodzeniu – jeśli dom stoi daleko od ulicy i numer na elewacji byłby niewidoczny z drogi

Nowelizacja z 2023 roku uprościła zasady. Wcześniej ogrodzenie było dopuszczalne tylko gdy budynek stał głęboko na działce. Teraz można wybrać ogrodzenie jako miejsce montażu niezależnie od lokalizacji budynku – jeśli zapewnia to lepszą widoczność.

Jeśli budynek znajduje się w drugiej linii zabudowy – głęboko na działce, daleko od drogi – koniecznie zamontuj tabliczkę na ogrodzeniu przy bramie lub furtce. Służby ratunkowe, kurierzy, dostawa muszą widzieć numer z drogi głównej, bez wchodzenia na posesję.

Test widoczności: czy osoba jadąca samochodem z prędkością 40 km/h jest w stanie odczytać numer bez zatrzymywania się? Jeśli nie – tabliczka jest źle umieszczona.

Ile kosztuje tabliczka i montaż

Standardowa tabliczka z numerem porządkowym:

• Plastikowa PVC – 30-50 zł, lekka, odporna na warunki atmosferyczne, wytrzymuje kilka lat
• Aluminiowa – 50-80 zł, praktycznie niezniszczalna, dobra w miejscach narażonych na wandalizm
• Solarna z LED – 80-150 zł, ładuje się w ciągu dnia, świeci po zmroku
• Grawerowana (kamień, metal, drewno) – 150-300 zł, ozdobna, musi spełniać wymóg czytelności

Montaż samodzielny: wiertarka, kołki rozporowe, śruby. Zajmuje 15 minut. Jeśli zlecasz firmie: 50-100 zł robocizny.

Łączny koszt: maksymalnie 150 zł za tabliczkę z montażem. Mandat: 250 zł. Ryzyko przy ubezpieczeniu: tysiące złotych. Rachunek prosty.

System nie zapomni o kontroli

Gminy prowadzą elektroniczne ewidencje numerów porządkowych zgodnie z art. 47a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Każde nadanie numeru jest rejestrowane w systemie teleinformatycznym wraz z datą wysłania zawiadomienia do właściciela.

Po upływie 30 dni od wysłania zawiadomienia system automatycznie oznacza adres jako podlegający kontroli. Straże miejskie i gminne mają dostęp do tych danych podczas rutynowych patroli.

Może patrol nie przyjdzie od razu po upływie 30 dni – ale prędzej czy później się pojawi. W dużych miastach kontrole są częstsze, w małych gminach rzadsze, ale system gwarantuje, że każdy adres zostanie sprawdzony.

Nie warto liczyć na szczęście. Gminy systematycznie weryfikują ewidencję, a mandaty to łatwy dochód do budżetu.

Co zrobić, żeby uniknąć problemów – praktyczne kroki

1. Zamontuj tabliczkę natychmiast po otrzymaniu zawiadomienia

Nie czekaj do ostatniej chwili. Kupisz tabliczkę za 35 zł w markecie budowlanym, wywiercisz 4 dziury, przykręcisz. 15 minut pracy.

2. Sprawdź lokalną uchwałę rady gminy

Wejdź na stronę BIP swojej gminy i sprawdź, czy rada gminy przyjęła uchwałę o dodatkowych wymogach. Czy trzeba umieszczać nazwę ulicy? Nazwę dzielnicy? Czy są wymagania co do kolorystyki?

3. Przetestuj widoczność w nocy

Wyjdź przed swój dom wieczorem zimą (około 20:00) i stań na ulicy. Czy widzisz numer? Czy jest czytelny z odległości kilkunastu metrów? Jeśli nie – dodaj oświetlenie lub przenieś tabliczkę.

4. Zadbaj o trudne lokalizacje

Jeśli mieszkasz głęboko na działce, zamontuj dodatkową tabliczkę na ogrodzeniu przy wjeździe z drogi głównej. Możesz dodać strzałkę wskazującą kierunek do domu.

5. Upewnij się, co jest napisane

Sprawdź czy na tabliczce jest wszystko, czego wymaga lokalna uchwała: numer, nazwa ulicy (jeśli wymagana), nazwa miejscowości (jeśli wymagana), nazwa dzielnicy (jeśli wymagana).

6. Utrzymuj tabliczkę w dobrym stanie

Przepisy mówią nie tylko o umieszczeniu, ale też o utrzymaniu w należytym stanie. Stara, zardzewiała tabliczka, z której odpadła farba, jest traktowana na równi z brakiem oznakowania. Sprawdzaj raz na kilka lat, czy numer jest czytelny – jeśli nie, wymień tabliczkę.

Nie ma sensu czekać ani ryzykować

Koszt tabliczki: maksymalnie 80 zł. Czas montażu: 15 minut. Mandat: 250 zł. Ryzyko obniżenia odszkodowania: tysiące złotych. Ryzyko opóźnienia służb ratunkowych: bezcenne.

Najprościej załatwić to od razu po otrzymaniu zawiadomienia z gminy. Instalujesz tabliczkę i zapominasz o problemie. Straż nie będzie miała podstaw do mandatu, ubezpieczyciel nie obniży odszkodowania, służby ratunkowe szybko dotrą pod właściwy adres.

W 2026 roku kontrole nasiliły się. Gminy porządkują bazy adresowe i szukają dochodów, straże mają elektroniczne systemy ułatwiające weryfikację. System zapamięta twój adres i prędzej czy później patrol się pojawi. Lepiej być przygotowanym.