Masz dom, ale nie masz tego przy bramie? Kara może sięgnąć 10 tys. zł

Wielu właścicieli traktuje skrzynkę na listy jak zwykły element ogrodzenia. Tymczasem jej zamontowanie jest obowiązkiem wynikającym z Prawa pocztowego. Skrzynka musi znajdować się w miejscu dostępnym dla doręczyciela i spełniać określone wymagania techniczne. Za jej brak albo niewłaściwe umieszczenie Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej może nałożyć karę od 50 zł do nawet 10 tys. zł. Maksymalna sankcja nie jest jednak automatyczna, a postępowanie nie zaczyna się od mandatu wystawionego przez listonosza.

Chodzi o oddawczą skrzynkę pocztową, czyli zwykłą skrzynkę, do której doręczyciel wkłada listy, zawiadomienia oraz inną korespondencję. Nie należy mylić jej z publiczną skrzynką nadawczą, do której wrzucamy przesyłki przeznaczone do wysłania.

Obowiązek istnieje od lat, ale część właścicieli dowiaduje się o nim dopiero po skardze, konflikcie dotyczącym doręczania przesyłek albo kontroli UKE.

Samo posiadanie skrzynki może nie wystarczyć

Obowiązek nie polega wyłącznie na kupieniu dowolnej skrzynki i zawieszeniu jej w przypadkowym miejscu. Musi być ona dostępna dla operatorów pocztowych i umożliwiać bezpieczne pozostawienie korespondencji.

W przypadku domu jednorodzinnego skrzynka powinna zostać umieszczona:

• przed drzwiami wejściowymi do budynku albo
• w ogólnie dostępnej części nieruchomości.

Nie oznacza to, że w każdym przypadku musi wisieć wyłącznie na furtce. Może znajdować się również na elewacji lub w innym odpowiednim miejscu. Kluczowe jest jednak to, czy doręczyciel rzeczywiście ma do niej swobodny dostęp.

Problem może pojawić się wtedy, gdy skrzynka wisi przy drzwiach domu, ale cała posesja jest zamknięta, a wejście przez furtkę wymaga klucza, kodu lub każdorazowego wpuszczenia przez właściciela. W takiej sytuacji trudno mówić o skrzynce znajdującej się w części ogólnie dostępnej.

Rozwiązaniem może być zamontowanie jej na ogrodzeniu albo wmurowanie w słupek w taki sposób, aby otwór wrzutowy był dostępny od strony ulicy.

Ten obowiązek dotyczy właścicieli i współwłaścicieli

Prawo pocztowe wskazuje właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, na której znajduje się budynek mieszkalny, oraz właściciela budynku mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.

Oznacza to, że obowiązek dotyczy między innymi właścicieli:

• domów wolnostojących,
• domów w zabudowie bliźniaczej,
• domów szeregowych,
• budynków mieszkalnych z kilkoma lokalami.

W przypadku współwłasności wykonanie obowiązku przez jednego ze współwłaścicieli oznacza, że nie trzeba montować oddzielnej skrzynki dla każdej osoby posiadającej udział w nieruchomości.

Bezpośrednim adresatem obowiązku określonego w art. 40 Prawa pocztowego jest właściciel lub współwłaściciel. Najemca domu nie staje się więc automatycznie podmiotem odpowiedzialnym na podstawie tego przepisu tylko dlatego, że mieszka w danym budynku.

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące osób objętych obowiązkiem przedstawił Urząd Komunikacji Elektronicznej.

W blokach jedna skrzynka nie wystarczy

Odrębne zasady obowiązują w budynkach wielorodzinnych, w których znajdują się co najmniej trzy lokale.

W ogólnie dostępnej części budynku należy umieścić zestaw skrzynek odpowiadający liczbie:

• samodzielnych lokali mieszkalnych,
• innych lokali posiadających osobny adres.

W praktyce zestawy skrzynek najczęściej znajdują się w przedsionku, na klatce schodowej albo w innym miejscu, do którego doręczyciel może wejść. Brama lub drzwi zabezpieczone domofonem nie przekreślają takiej lokalizacji, jeśli operatorzy pocztowi mają zapewniony faktyczny dostęp.

W budynku wielorodzinnym ustalenie osoby odpowiedzialnej może być bardziej złożone ze względu na strukturę własności. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że ustawowa kara zawsze zostanie skierowana do administratora, zarządcy albo wspólnoty. UKE bada stan prawny konkretnej nieruchomości.

Skrzynka musi pomieścić większą kopertę

Przepisy określają również wymagania techniczne. Skrzynka powinna zabezpieczać korespondencję przed kradzieżą, naruszeniem poufności, pożarem oraz niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi.

Powinna między innymi:

• umożliwiać umieszczenie przesyłki w kopercie o wymiarach 229 × 324 mm,
• mieścić przesyłki o łącznej grubości co najmniej 60 mm,
• mieć otwór wrzutowy zabezpieczający przed wyjęciem listów przez osoby nieuprawnione,
• być zamykana zamkiem, do którego klucz posiada adresat,
• nie mieć ostrych krawędzi mogących zranić użytkownika lub uszkodzić przesyłkę,
• zostać trwale przymocowana,
• posiadać czytelne oznaczenie zgodne z numerem porządkowym nieruchomości.

Znaczenie ma również wysokość montażu. Dolna krawędź otworu wrzutowego nie powinna znajdować się niżej niż 70 cm, a górna wyżej niż 160 cm od podłoża.

Wymiary i warunki techniczne nie są detalem pozostawionym wyłącznie producentowi. Skrzynka z bardzo wąskim otworem, nieszczelna, niezabezpieczona albo tak mała, że nie można włożyć do niej większej koperty, może zostać uznana za niespełniającą obowiązujących wymagań.

Stara skrzynka nie zawsze musi zostać wymieniona

UKE wyjaśnia, że część skrzynek zamontowanych przed wejściem obecnych regulacji może być nadal użytkowana do czasu ich technicznego zużycia, jeżeli spełniały wcześniej obowiązujące wymagania.

Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Jeżeli skrzynka jest zniszczona, nie zamyka się, nie chroni przesyłek albo stała się niedostępna dla doręczyciela, właściciel powinien doprowadzić ją do właściwego stanu lub zamontować nową.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem przy zakupie nowego modelu jest sprawdzenie, czy producent deklaruje zgodność z wymaganiami dotyczącymi oddawczych skrzynek pocztowych.

Kara wynosi od 50 do 10 tys. zł

To informacja, która budzi najwięcej emocji. Prawo pocztowe przewiduje za niewykonanie obowiązku karę pieniężną w wysokości:

od 50 zł do 10 000 zł.

Taka sama odpowiedzialność może pojawić się, gdy skrzynka została zamontowana, ale nie odpowiada wymaganiom dotyczącym lokalizacji, dostępu lub konstrukcji.

Nie oznacza to jednak, że właściciel domu bez skrzynki automatycznie otrzyma rachunek na 10 tys. zł. Nie jest to także mandat, który listonosz może wystawić przy furtce.

Karę nakłada Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej w drodze decyzji administracyjnej, zazwyczaj po przeprowadzeniu postępowania i ustaleniu naruszenia. Przy określaniu kwoty urząd bierze pod uwagę stopień szkodliwości czynu.

Aktualne przepisy można sprawdzić w oficjalnym, ujednoliconym tekście Prawa pocztowego w Elektronicznym Dzienniku Ustaw.

UKE może odstąpić od nałożenia sankcji

Przepisy przewidują możliwość odstąpienia od kary, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a właściciel zaprzestał naruszania prawa lub wykonał obowiązek.

Dlatego osoba, która po otrzymaniu pisma z urzędu natychmiast zamontowała prawidłową skrzynkę, powinna poinformować o tym UKE i przedstawić dowody, na przykład zdjęcia pokazujące jej lokalizację, numer oraz sposób montażu.

Usunięcie nieprawidłowości nie gwarantuje automatycznego zakończenia sprawy bez sankcji, może jednak mieć wpływ na ocenę naruszenia i wysokość ewentualnej kary.

Jeden sygnał może uruchomić kontrolę

Postępowanie może rozpocząć się po otrzymaniu informacji, że pod danym adresem nie ma skrzynki albo doręczyciel nie może z niej korzystać. Takie zgłoszenie może pochodzić między innymi od operatora pocztowego, mieszkańca lub innej osoby.

Prezes UKE ma uprawnienia kontrolne obejmujące miejsca, w których znajdują się oddawcze skrzynki pocztowe. Urząd może sprawdzić nie tylko sam fakt ich zamontowania, lecz także dostępność i zgodność z wymaganiami.

Nie oznacza to masowych kontroli wszystkich domów ani automatycznej sankcji po pojedynczym zgłoszeniu. Zawiadomienie może jednak stać się początkiem postępowania wyjaśniającego.

Brak skrzynki może powodować problemy z ważnymi listami

Skrzynka służy nie tylko do odbierania reklam i rachunków. Trafiają do niej również zawiadomienia, przesyłki urzędowe, informacje ze spółdzielni, wezwania oraz korespondencja związana z postępowaniami.

Jej brak może utrudnić prawidłowe pozostawienie korespondencji i zawiadomień o próbie doręczenia. Nie należy zakładać, że brak skrzynki automatycznie ochroni adresata przed skutkami nieodebrania ważnego pisma. Zasady doręczania zależą od rodzaju przesyłki i prowadzonego postępowania.

Skrzynka zabezpieczona zamkiem chroni również tajemnicę pocztową. Wrzucanie listów za ogrodzenie, pozostawianie ich na parapecie lub przekazywanie przypadkowej osobie nie zapewnia takiej samej ochrony.

Właściciel powinien sprawdzić pięć rzeczy

Aby ograniczyć ryzyko problemów, wystarczy przeprowadzić prostą kontrolę:

1. Czy przy nieruchomości znajduje się skrzynka na korespondencję?
2. Czy doręczyciel może dostać się do niej bez otwierania zamkniętej furtki?
3. Czy skrzynka jest trwale zamocowana, zamykana i odporna na deszcz?
4. Czy ma odpowiedni otwór i mieści większe przesyłki?
5. Czy widnieje na niej czytelny numer odpowiadający adresowi?

Jeżeli odpowiedź na którekolwiek z tych pytań jest negatywna, warto poprawić oznaczenie lub lokalizację, zanim problem zostanie zgłoszony do urzędu.

Maksymalna kara w wysokości 10 tys. zł jest zarezerwowana dla najpoważniejszych przypadków i nie pojawia się automatycznie. Sam obowiązek jest jednak realny: właściciel budynku mieszkalnego powinien zapewnić prawidłową, dostępną i bezpieczną oddawczą skrzynkę pocztową.