Od dziś nowe limity dla seniorów. ZUS może zawiesić, a nawet odebrać świadczenie

Od 1 czerwca 2026 r. zmieniły się kwoty, które wcześniejszy emeryt lub rencista może dorobić bez ryzyka utraty świadczenia. Nowe progi są wyższe – to dobra wiadomość. Zła jest taka, że przekroczenie drugiego progu oznacza całkowite zawieszenie wypłaty emerytury. I wielu świadczeniobiorców nawet nie wie, że ZUS może zajrzeć 3 lata wstecz.

Kogo dotyczą limity?

Limity dorabiania nie dotyczą wszystkich emerytów. Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny – czyli kobiety po 60. roku życia i mężczyźni po 65. roku życia – mogą dorabiać bez żadnych ograniczeń. Ich emerytura nie zostanie zmniejszona ani zawieszona niezależnie od wysokości zarobków.

Ograniczenia dotyczą wyłącznie tzw. wcześniejszych emerytów – czyli osób pobierających emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego – oraz rencistów (z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy) i pobierających renty rodzinne. Liczy się przychód z działalności objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi – a więc głównie z umowy o pracę i umowy zlecenia.

Nowe kwoty od 1 czerwca – dwa progi, dwie konsekwencje

Podstawą do wyliczenia nowych limitów jest przeciętne wynagrodzenie w I kwartale 2026 r., które GUS ustalił na 9 562,88 zł brutto. Od tej kwoty ZUS wylicza dwa progi – 70 i 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Nowe limity obowiązują od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 r.

Próg bezpieczny (70 proc. przeciętnego wynagrodzenia): 6 694,10 zł brutto miesięcznie. Jeśli twój dodatkowy przychód nie przekracza tej kwoty, emerytura lub renta jest wypłacana w pełnej wysokości. Dla porównania: w poprzednim kwartale (marzec-maj 2026) ten próg wynosił 6 438,50 zł. Wzrost o 255,60 zł brutto miesięcznie.

Próg zawieszenia (130 proc. przeciętnego wynagrodzenia): 12 431,80 zł brutto miesięcznie. Po przekroczeniu tej kwoty ZUS całkowicie zawiesza wypłatę wcześniejszej emerytury lub renty. W poprzednim kwartale próg zawieszenia wynosił 11 957,20 zł. Wzrost o 474,60 zł brutto.

Gdy przychód mieści się między 6 694,10 zł a 12 431,80 zł brutto – świadczenie jest zmniejszane o kwotę przekroczenia dolnego progu. Obowiązują jednak maksymalne limity potrąceń, które od marca 2026 r. wynoszą: 989,41 zł dla emerytur i rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 742,10 zł dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz 841,05 zł dla rent rodzinnych przysługujących jednej osobie.

Kwartał	Próg bezpieczny (70%)	Próg zawieszenia (130%)
Marzec – maj 2026	6 438,50 zł brutto	11 957,20 zł brutto
Czerwiec – sierpień 2026	6 694,10 zł brutto	12 431,80 zł brutto

ZUS może sięgnąć wstecz za 3 lata – tego nie wie wielu emerytów

Jednym z najważniejszych, a najmniej znanych aspektów systemu limitów, jest obowiązek informowania ZUS o dochodach – i konsekwencje jego zaniedbania. Jak informuje regionalna rzeczniczka ZUS w województwie kujawsko-pomorskim Krystyna Michałek, osoby dorabiające muszą poinformować ZUS o podjęciu pracy oraz o przewidywanej wysokości zarobków – można to zrobić przez formularz ZUS EROP.

Co roku, najpóźniej do końca lutego, każdy wcześniejszy emeryt i rencista dorabiający ma obowiązek dostarczyć zaświadczenie o wysokości przychodów osiągniętych w poprzednim roku kalendarzowym. Na tej podstawie ZUS rozlicza, czy świadczenie było wypłacane w prawidłowej wysokości. Osoby, które dorabiały i nie poinformowały ZUS, mogą zostać zobowiązane do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za 3 lata wstecz.

Jak wskazuje Gazeta Prawna, resort rodziny planuje uproszczenie tego systemu – ZUS miałby część rozliczeń przeprowadzać z urzędu, na podstawie danych na koncie ubezpieczonego. Planowane zmiany mają jednak wejść w życie dopiero od 1 stycznia 2029 r. Do tego czasu obowiązek leży po stronie świadczeniobiorcy.

Pułapka rentowa – i dlaczego rząd z jej likwidacji się wycofał

Jeszcze przed wyborami parlamentarnymi Koalicja Obywatelska zapowiadała zniesienie limitów dorabiania przynajmniej dla rencistów – tzw. pułapki rentowej. Z pomysłu się wycofano, argumentując zbyt wysokimi kosztami dla budżetu. System limitów pozostaje więc niezmieniony – zmienia się tylko co kwartał wysokość progów, powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem.

W praktyce oznacza to, że osoba pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, która zarobi np. 8 000 zł brutto miesięcznie, zapłaci podwójną cenę: straci część renty (obniżka o kwotę przekroczenia, maksymalnie 989,41 zł), a mimo to odprowadzi pełne składki i podatek od całości zarobków. To właśnie istota pułapki – system zniechęca do aktywności zawodowej w przedziale dochodów między progiem bezpiecznym a progiem zawieszenia.

Warszawa: szczególna sytuacja stołecznych emerytów dorabiających

W Warszawie – mieście z najwyższymi przeciętnymi wynagrodzeniami w Polsce – limity dorabiania mają szczególne znaczenie. Przeciętne wynagrodzenie w Warszawie jest o ok. 30-40 proc. wyższe niż przeciętna krajowa. Oznacza to, że wcześniejszy emeryt podejmujący pracę np. na pół etatu w stolicy może stosunkowo łatwo przekroczyć dolny próg dorabiania – nawet przy niepełnoetatowym zatrudnieniu.

Wiele stołecznych firm zatrudnia emerytów na umowy zlecenia lub w niepełnym wymiarze – szczególnie w handlu, usługach i administracji. Dla tych osób zmiana progów od 1 czerwca oznacza konkretną różnicę: bezpieczna granica zarobków wzrosła o ponad 255 zł brutto miesięcznie. Przy typowym zatrudnieniu na ćwierć etatu w Warszawie to zmiana, która może zadecydować o tym, czy emerytura zostanie wypłacona w całości.

Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź zarobki zanim ZUS wyśle decyzję

• Sprawdź, czy w ogóle obowiązują Cię limity. Jeśli osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny (kobieta – 60 lat, mężczyzna – 65 lat), możesz dorabiać bez ograniczeń. Limity dotyczą wyłącznie wcześniejszych emerytów i rencistów.
• Sprawdź swoje zarobki za czerwiec. Od 1 czerwca próg bezpieczny to 6 694,10 zł brutto miesięcznie. Jeśli zarabiasz więcej – ZUS może zmniejszyć świadczenie. Jeśli przekraczasz 12 431,80 zł brutto – ZUS może zawiesić wypłatę w całości.
• Poinformuj ZUS o dochodach przez formularz ZUS EROP. Jeśli podjąłeś pracę lub zmieniły się twoje zarobki, zgłoś to jak najszybciej. Brak informacji nie chroni przed konsekwencjami – ZUS może zażądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za ostatnie 3 lata.
• Do końca lutego złóż zaświadczenie o rocznych przychodach. To obowiązek ustawowy dla każdego dorabiającego wcześniejszego emeryta i rencisty. Zaświadczenie wystawia pracodawca lub urząd skarbowy.
• Pamiętaj, że limity zmienią się ponownie od 1 września 2026 r. ZUS aktualizuje progi cztery razy w roku – w marcu, czerwcu, wrześniu i grudniu. Każda zmiana kwartalna może wpłynąć na to, czy twoje zarobki mieszczą się w bezpiecznym przedziale.