Ruszyły wielkie kontrole. Nawet 5000 zł kary za brak dokumentów. Urzędnicy sprawdzają rachunki

Właściciele domów jednorodzinnych muszą przygotować się na kontrole prowadzone przez samorządy. Urzędnicy sprawdzają, czy mieszkańcy legalnie pozbywają się ścieków i posiadają dokumenty potwierdzające korzystanie z usług uprawnionych firm. Za naruszenie obowiązków grozi grzywna sięgająca nawet 5000 zł. W niektórych gminach kolejny etap kontroli rozpoczął się właśnie w październiku 2026 roku.

Kontrole w całej Polsce. Urzędnicy sprawdzają właścicieli nieruchomości

Właściciele nieruchomości wyposażonych w szamba lub przydomowe oczyszczalnie ścieków są objęci obowiązkowymi kontrolami.

Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach samorządy muszą weryfikować, czy nieczystości ciekłe są usuwane zgodnie z przepisami.

Kontrole powinny odbywać się co najmniej raz na dwa lata.

Nie jest to więc jednorazowa akcja, ale stały obowiązek samorządów. W 2026 roku kolejne gminy prowadzą weryfikację dokumentów właścicieli nieruchomości.

Przykładowo Urząd Miasta i Gminy w Ciepielowie poinformował, że od października 2026 roku kontynuuje kontrole umów i dowodów wywozu nieczystości. Mieszkańcy otrzymują pisemne wezwania do przedstawienia dokumentów.

Jakich dokumentów zażądają urzędnicy?

Podczas kontroli właściciel nieruchomości powinien móc przedstawić dokumenty potwierdzające prawidłowe gospodarowanie nieczystościami.

Najważniejsze są:

• umowa z przedsiębiorcą uprawnionym do opróżniania szamb lub odbierania osadów z przydomowych oczyszczalni;
• rachunki, faktury lub inne wymagane dowody opłat za wykonane usługi;
• dokumentacja pozwalająca ustalić częstotliwość opróżniania zbiornika.

Urzędnicy mogą weryfikować, czy liczba wykonanych wywozów odpowiada sposobowi użytkowania nieruchomości i lokalnym wymaganiom.

Sama deklaracja właściciela, że szambo jest regularnie opróżniane, może nie wystarczyć do wykazania wykonania ustawowych obowiązków.

Nawet 5000 zł grzywny. To nie koniec kosztów

Właściciele, którzy nie realizują obowiązków związanych z legalnym pozbywaniem się nieczystości ciekłych, muszą liczyć się z konsekwencjami finansowymi.

Za naruszenie przepisów grozi grzywna. Mandat może wynieść do 500 zł, natomiast w postępowaniu sądowym grzywna może sięgnąć 5000 zł.

Co ważne, brak wymaganej umowy może prowadzić także do dodatkowych wydatków.

Gmina ma możliwość zorganizowania zastępczego opróżniania zbiornika i obciążenia właściciela kosztami usługi na zasadach określonych w ustawie.

Oznacza to, że konsekwencje finansowe nie muszą kończyć się na samej grzywnie.

Kontrole dotyczą również przydomowych oczyszczalni

Obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów nie dotyczy wyłącznie właścicieli tradycyjnych szamb.

Kontrolowani są również mieszkańcy korzystający z przydomowych oczyszczalni ścieków.

W ich przypadku urzędnicy sprawdzają między innymi dokumenty potwierdzające odbiór osadów ściekowych.

Częstotliwość ich usuwania zależy od obowiązujących przepisów lokalnych oraz zasad eksploatacji konkretnej instalacji.

Właściciele powinni zatem sprawdzić regulamin utrzymania czystości i porządku obowiązujący w swojej gminie.

Kontrola nie musi oznaczać wizyty urzędnika w domu

Nie wszystkie kontrole wymagają wejścia na teren nieruchomości.

Część samorządów prowadzi je poprzez analizę dokumentów dostarczonych do urzędu.

Takie rozwiązanie zastosowano między innymi w gminie Ciepielów, gdzie mieszkańcy są wzywani do przedstawienia umów oraz dowodów opłat.

Dlatego nie należy ignorować korespondencji z urzędu gminy lub miasta.

A co z karą 50 tysięcy złotych?

W doniesieniach dotyczących kontroli szamb pojawia się również kwota 50 000 zł.

Trzeba jednak wyjaśnić, kogo dotyczy ta sankcja.

Zgodnie z ustawą kara od 10 000 do 50 000 zł może zostać nałożona na gminę, która nie wykonuje ustawowego obowiązku kontrolowania właścicieli nieruchomości.

Nie jest to standardowa kara dla mieszkańca za brak umowy lub rachunków.

Dla właściciela nieruchomości naruszającego obowiązki wynikające z przepisów dotyczących nieczystości ciekłych grzywna może sięgnąć 5000 zł.

Co powinni zrobić właściciele domów?

Przede wszystkim warto sprawdzić, czy nieruchomość posiada aktualną umowę z uprawnionym przedsiębiorcą oraz dokumenty potwierdzające regularne wywożenie nieczystości.

Jeżeli dokumenty są niekompletne, należy wyjaśnić sytuację z właściwym urzędem i firmą świadczącą usługi.

Kontrole nie dotyczą wszystkich domów w jednakowy sposób. W tym zakresie obejmują przede wszystkim nieruchomości z szambami i przydomowymi oczyszczalniami ścieków. Za naruszenie obowiązków właściciel może zapłacić nawet 5000 zł grzywny, a dodatkowo ponieść koszty zastępczego opróżnienia zbiornika.