Seniorzy mogą jeździć starszymi samochodami w warszawskiej SCT? System uznaje tylko osoby z określonych roczników. 72 latek często się „nie łapie”

Masz 72 lata, jeździsz tym samym autem od dekady i słyszałeś, że seniorzy mogą wjeżdżać do Strefy Czystego Transportu bez ograniczeń? To prawda tylko w części. Decyduje nie wiek, lecz rocznik.

Wyjątek obejmuje tych, którzy skończyli 70 lat najpóźniej w 2023 roku

Zapis, który to przesądza, znajduje się w punkcie 9 załącznika do uchwały Rady m.st. Warszawy z 7 grudnia 2023 r. Zwolnienie dotyczy osób, które najpóźniej w 2023 r. ukończyły 70 lat, czyli urodzonych do 31 grudnia 1953 r. Nie jest to warunek, który spełnia się z upływem czasu, tylko zamknięty katalog roczników.

Praktyczna konsekwencja jest prosta i dla wielu zaskakująca. Osoba urodzona w 1954 r. ma dziś 72 lata i wyjątek jej nie przysługuje. To samo dotyczy roczników 1955 i 1956, których przedstawiciele również przekroczyli już siedemdziesiątkę. Z każdym kolejnym rokiem grupa seniorów pozostających poza zwolnieniem będzie się powiększać, ponieważ granica pozostaje nieruchoma, a ludzie się starzeją. Jeżeli Rada Warszawy nie zmieni rozporządzenia może się okazać, ze za kilka lat ludzie w wieku 75 czy 80 lat nie dojadą na badanie, bo zwolnienie nie będzie im przysługiwać. Zwolnienie dla tych, którzy je uzyskali, ma za to charakter bezterminowy.

To nie koniec. Trzy dodatkowe warunki potrafią wykluczyć nawet uprawniony rocznik

Sam rok urodzenia to dopiero początek listy. Pierwszy dodatkowy warunek dotyczy własności pojazdu: senior musiał być jego właścicielem albo współwłaścicielem przed 1 stycznia 2024 r. Auto kupione po tej dacie musi spełniać wymogi strefy na zasadach ogólnych, niezależnie od wieku kierowcy. To wyklucza osoby, które w międzyczasie wymieniły samochód, choćby na nowszy, ale wciąż niespełniający norm.

Drugi warunek ogranicza liczbę pojazdów. Senior może wskazać do wyłączenia tylko jeden samochód, więc rodzina dysponująca dwoma starszymi autami musi wybrać. Trzeci dotyczy obecności w pojeździe: uprawniony musi być podczas przejazdu przez strefę kierowcą albo pasażerem. Wnuk, który pożyczy dziadka samochód z nalepką, żeby podjechać do centrum, wjeżdża tam nielegalnie i naraża się na mandat.

Do tego dochodzi formalność, o której łatwo zapomnieć. Zwolnienie nie działa automatycznie na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów, bo urząd nie wie, kto jest właścicielem od kiedy. Trzeba złożyć wniosek i uzyskać nalepkę potwierdzającą uprawnienie. Sprawę można załatwić elektronicznie na stronie SprawdzSCT.zdm.waw.pl albo osobiście w siedzibie Zarządu Dróg Miejskich przy ul. Chmielnej 120, w godzinach od 7:30 do 15:30. Potrzebny jest dowód osobisty lub inny dokument tożsamości z numerem PESEL.

Od stycznia obowiązuje drugi etap, czyli Euro 3 dla benzyny i Euro 5 dla diesla

Zaostrzenie wymogów weszło w życie 1 stycznia 2026 r. i to ono sprawiło, że temat wrócił. Do strefy nie wjadą samochody z silnikiem benzynowym, w tym zasilane LPG, starsze niż 26 lat albo niespełniające normy Euro 3, co w praktyce oznacza rocznik 2000 i nowsze. W przypadku diesli granicą jest wiek 17 lat lub norma Euro 5, czyli rocznik 2009 i nowszy. Kolejne zaostrzenie przewidziano co dwa lata.

Miasto szacuje, że wymogi drugiego etapu spełnia około 96 proc. pojazdów, a ich właściciele nie muszą składać żadnych dokumentów ani naklejać niczego na szybę. Nalepki dotyczą wyłącznie tych aut, które norm nie spełniają, ale ich właściciele mają prawo do wyłączenia. Za wjazd bez uprawnienia grozi mandat w wysokości 500 zł, wymierzany na podstawie art. 96c Kodeksu wykroczeń za niedostosowanie się do znaku D-54. Kontrole prowadzą Straż Miejska i policja, a system kamer sczytuje tablice i porównuje je z bazą CEPiK.

Mieszkańcy rozliczający podatki w stolicy mają czas tylko do końca 2027 roku

Osobne, znacznie szersze zwolnienie przysługuje warszawiakom płacącym podatek dochodowy w stolicy. Obejmuje ono również pojazdy niespełniające norm, pod tym samym warunkiem własności sprzed 1 stycznia 2024 r., i obowiązuje przez trzy i pół roku od uruchomienia strefy, czyli do końca 2027 r.

To rozwiązanie ma jednak datę ważności i warto ją mieć w kalendarzu. Od 1 stycznia 2028 r. ulga wygasa, a wtedy mieszkaniec Śródmieścia czy Pragi-Północ rozliczający podatki w Warszawie będzie podlegał tym samym wymogom co kierowca spoza miasta. Ponieważ wymagania rosną co dwa lata, w 2028 r. obowiązywać będzie już trzeci etap, ostrzejszy od obecnego. Właściciele starszych aut, którzy dziś korzystają z odroczenia, mają więc niespełna półtora roku na decyzję, co zrobić z samochodem.

Cztery wjazdy w roku przysługują każdemu, także wtedy, gdy auto nie spełnia norm

Zanim ktokolwiek zacznie planować sprzedaż samochodu, warto sprawdzić, ile razy w roku faktycznie wjeżdża do strefy. Każdy kierowca ma prawo wjechać do SCT pojazdem niespełniającym wymogów cztery razy w roku kalendarzowym, bez żadnych konsekwencji i niezależnie od tego, czy przysługuje mu jakiekolwiek zwolnienie. Dla osoby, która pojedzie do centrum na wizytę u specjalisty albo na uroczystość rodzinną kilka razy w roku, to rozwiązanie w zupełności wystarcza.

Druga rzecz do sprawdzenia dotyczy samego auta i bywa źródłem niepotrzebnej paniki. Norma emisji spalin nie zawsze pokrywa się z rocznikiem, bo część pojazdów spełnia wyższą normę, niż wynikałoby z daty produkcji. Informację o normie zawiera dowód rejestracyjny albo dokumentacja producenta, a status konkretnego samochodu można sprawdzić w wyszukiwarce udostępnionej przez miasto. Zdarza się, że kierowca latami omija centrum, choć jego auto spełnia wymogi bez żadnych formalności.

Trzecia uwaga dotyczy tych, którzy do żadnego wyjątku się nie kwalifikują, a do centrum jeżdżą regularnie. Warto policzyć realny koszt alternatywy, bo przy kilku przejazdach w tygodniu bilet komunikacji miejskiej albo parkowanie na obrzeżach strefy z dojazdem metrem wypada taniej niż wymiana samochodu. Kto natomiast urodził się w 1954 r. lub później i liczył na wyjątek seniorski, powinien wiedzieć, że miasto nie przewidziało mechanizmu automatycznego dopisywania kolejnych roczników. Zmiana w tej sprawie wymagałaby nowelizacji uchwały przez Radę Warszawy.