Zmiany dla korzystających z bankomatów. Nowy wymóg już działa

Od końca czerwca 2025 roku polska bankowość przechodzi przez fundamentalną transformację która zmieni sposób korzystania z bankomatów przez miliony obywateli. Wszystkie bankomaty i wpłatomaty funkcjonujące w kraju muszą dostosować się do nowych standardów wynikających z implementacji Polskiego Aktu o Dostępności który wprowadza kompleksowe udogodnienia przekształcające doświadczenie użytkowników z perspektywy osób z niepełnosprawnościami seniorów oraz wszystkich pozostałych klientów banków. Skala tej zmiany jest ogromna bo według różnych szacunków w Polsce żyje od 4 do nawet 7 milionów osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności które bezpośrednio skorzystają z nowych udogodnień a dodatkowo na koniec 2023 roku osoby w wieku 60 lat i więcej stanowiły już ponad jedną czwartą całej populacji czyli blisko 10 milionów obywateli.

Najważniejszą innowacją jest wprowadzenie wielokanałowego systemu komunikacji w bankomatach. Każda informacja wyświetlana na ekranie urządzenia będzie musiała posiadać swój dźwiękowy odpowiednik dostępny po podłączeniu słuchawek do specjalnego gniazda. Bankomaty zostaną wyposażone w gniazda słuchawkowe które po podłączeniu aktywują specjalny tryb głosowy. System będzie szczegółowo odczytywał wszystkie dostępne opcje instrukcje i komunikaty umożliwiając osobom niewidomym i słabowidzącym przeprowadzenie całkowicie samodzielnych transakcji bankowych bez konieczności proszenia o pomoc obcych osób co do tej pory stanowiło poważny problem dotyczący prywatności i bezpieczeństwa finansowego.

Klawiatura numeryczna każdego bankomatu zyska charakterystyczne dotykowe oznaczenie na klawiszu numer 5 które posłuży jako punkt orientacyjny dla osób z problemami ze wzrokiem pozwalając im szybko zlokalizować środek klawiatury i nawigować po pozostałych przyciskach. Dodatkowo tam gdzie dotychczas kolor był jedynym sposobem przekazywania ważnych informacji na przykład czerwony komunikat o błędzie czy zielony o sukcesie transakcji pojawią się alternatywne metody komunikacji poprzez tekst symbole graficzne lub sygnały dźwiękowe. Ekrany bankomatów będą oferować tryb wysokiego kontrastu znacząco poprawiając czytelność dla osób słabowidzących które mają trudności z odczytaniem tekstu na tradycyjnych ekranach o niskim kontraście zwłaszcza w słoneczny dzień gdy odblaski utrudniają widzenie.

Nowe regulacje wprowadzają rewolucyjne zmiany w zarządzaniu czasem podczas obsługi bankomatu. Systemy będą zobowiązane do wielokanałowego informowania o ograniczeniach czasowych na przykład jeśli na wykonanie operacji pozostało tylko 30 sekund bankomat poinformuje o tym zarówno wizualnie na ekranie jak i głosowo przez słuchawki oraz zapewnienia możliwości wydłużenia limitów czasowych na podjęcie działania przez użytkownika. Sama konstrukcja urządzeń musi zostać przeprojektowana tak aby ich obsługa nie wymagała znacznej siły fizycznej precyzyjnych ruchów czy jednoczesnego wciskania kilku przycisków co znacząco ułatwi korzystanie osobom z niepełnosprawnościami ruchowymi artretyzmem czy drżeniem rąk.

Transformacja obejmuje również szerszy kontekst architektoniczny otoczenia bankomatów. Instytucje finansowe będą zobowiązane do eliminacji wszystkich fizycznych barier uniemożliwiających dostęp do urządzeń. Oznacza to konieczność likwidacji schodów bez alternatywnych podjazdów obniżenia zbyt wysokich krawężników oraz poszerzenia wąskich przejść które obecnie mogą stanowić nieprzezwyciężalne przeszkody dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich czy dla rodziców z wózkami dziecięcymi.

Równolegle z modernizacją bankomatów banki muszą dostosować swoje cyfrowe platformy do międzynarodowego standardu Web Content Accessibility Guidelines w wersji 2.1 na poziomie AA. Strony internetowe i aplikacje mobilne instytucji finansowych staną się znacznie bardziej intuicyjne i dostępne poprzez wprowadzenie tekstów alternatywnych dla wszystkich elementów graficznych zapewnienie odpowiedniego kontrastu kolorystycznego możliwość powiększania tekstu bez utraty funkcjonalności oraz pełną dostępność za pomocą klawiatury bez tworzenia pułapek klawiaturowych które uniemożliwiają nawigację osobom niewidzącym korzystającym z czytników ekranu.

Fundamentalna zmiana dotknie również sposobu komunikacji banków z klientami. Wszystkie dokumenty umowy regulaminy taryfy opłat i prowizji oraz materiały marketingowe będą musiały być napisane prostym i zrozumiałym językiem unikając specjalistycznego żargonu prawno-bankowego. Poziom zrozumiałości tekstów nie może przekraczać poziomu B2 według europejskiej skali językowej co oznacza że dokumenty muszą być napisane tak aby zrozumiała je osoba z wykształceniem średnim bez specjalistycznej wiedzy prawniczej czy ekonomicznej. Na żądanie klientów banki będą zobowiązane do udostępniania dokumentów w alternatywnych formatach takich jak alfabet Braille’a pliki audio dostosowane do czytników ekranu czy dokumenty z powiększoną czcionką i podwyższonym kontrastem.

System obsługi klienta również przejdzie gruntowną metamorfozę. Oprócz tradycyjnych infolinii telefonicznych banki będą musiały oferować alternatywne kanały komunikacji w tym czaty tekstowe umożliwiające sprawną komunikację osobom niesłyszącym lub mającym trudności w mówieniu na przykład z powodu jąkania czy afazji po udarze. Szczególnie istotne będzie wprowadzenie usług wideotłumacza polskiego języka migowego zapewniającego pełnoprawną obsługę klientom głuchym dla których język migowy stanowi podstawowy sposób komunikacji a polski pisany jest językiem obcym trudnym do zrozumienia.

Co to oznacza dla ciebie

Jeśli jesteś osobą niewidomą lub słabowidzącą od 28 czerwca 2025 możesz po raz pierwszy w historii samodzielnie i bezpiecznie korzystać z bankomatów bez konieczności ujawniania swojego PIN-u obcym osobom które do tej pory musiały ci pomagać. Wystarczy że podejdziesz do bankomatu podłączysz swoje słuchawki do specjalnego gniazda i system głosowy poprowadzi cię przez całą transakcję odczytując wszystkie opcje i komunikaty. Klawisz 5 ma charakterystyczne wypukłe oznaczenie które pozwoli ci szybko znaleźć środek klawiatury i nawigować po pozostałych przyciskach metodą którą prawdopodobnie już znasz z telefonów komórkowych gdzie również klawisz 5 ma takie oznaczenie.

Jeśli poruszasz się na wózku inwalidzkim banki będą musiały usunąć wszystkie bariery architektoniczne uniemożliwiające ci dostęp do bankomatów. Schody bez podjazdów wysokie krawężniki czy wąskie przejścia które do tej pory blokowały ci drogę muszą zostać zlikwidowane lub zmodernizowane. Sama konstrukcja bankomatu będzie zaprojektowana tak żeby obsługa nie wymagała znacznej siły fizycznej czy precyzyjnych ruchów więc nawet jeśli masz ograniczoną sprawność rąk będziesz mógł samodzielnie wypłacić pieniądze.

Jeśli jesteś seniorem w wieku 60 lub więcej lat a statystyki pokazują że jest was w Polsce blisko 10 milionów skorzystasz z prostszych interfejsów ekranów z wysokim kontrastem które są łatwiejsze do odczytania oraz wydłużonych limitów czasowych na wykonanie operacji. Nie będziesz już czuł presji że bankomat za chwilę anuluje transakcję bo nie zdążyłeś wybrać odpowiedniej opcji. System poinformuje cię zarówno na ekranie jak i głosowo ile czasu pozostało i pozwoli wydłużyć ten czas jeśli potrzebujesz więcej chwil na podjęcie decyzji.

Jeśli jesteś osobą głuchą lub niedosłyszącą będziesz mógł skontaktować się z bankiem przez czat tekstowy lub wideotłumacza polskiego języka migowego zamiast być zmuszonym do komunikacji przez tradycyjną infolinię telefoniczną która była dla ciebie bezużyteczna. Dokumenty bankowe będą napisane prostym językiem na poziomie B2 co oznacza że zrozumiesz umowy i regulaminy bez konieczności angażowania prawnika czy tłumacza migowego do ich interpretacji. Strony internetowe i aplikacje mobilne banków staną się w pełni dostępne z tekstami alternatywnymi dla grafik odpowiednim kontrastem i możliwością powiększania tekstu.

Prognozy demograficzne wskazują że do 2060 roku połowa mieszkańców Polski będzie miała ponad 50 lat co oznacza że korzyści z nowych standardów dostępności odczuje zdecydowana większość społeczeństwa nie tylko osoby z niepełnosprawnościami. Jeśli planujesz korzystać z usług bankowych przez kolejne dekady życia te udogodnienia będą coraz bardziej istotne w miarę jak twój wzrok słuch czy sprawność ruchowa będą się naturalnie pogarszać wraz z wiekiem.