ZUS może podwyższyć emeryturę po jednym wniosku. Rodzice, którzy wychowywali dzieci przed 1999 rokiem, powinni sprawdzić decyzję

Osoby, które przed 1 stycznia 1999 roku przerywały pracę, aby zajmować się dziećmi, powinny zajrzeć do decyzji o kapitale początkowym. ZUS potwierdza, że okresy opieki nad dziećmi są przy jego obliczaniu traktowane wyjątkowo korzystnie – liczy się je po 1,3 proc. podstawy wymiaru za każdy rok, a nie po 0,7 proc. jak zwykłe okresy nieskładkowe. Jeżeli w dokumentacji brakuje okresów opieki albo kapitał został kiedyś obliczony według mniej korzystnych zasad, można wystąpić o jego ponowne ustalenie. Dla części emerytów może to oznaczać wyższe świadczenie.

Nie jest to nowy dodatek ani specjalna emerytura dla rodziców. Chodzi o coś innego – o prawidłowe wyliczenie kapitału początkowego, czyli wartości okresów ubezpieczenia sprzed reformy emerytalnej.

Kapitał początkowy ma bezpośredni wpływ na wysokość emerytury obliczanej według nowych zasad. Im wyższa jego zwaloryzowana wartość znajduje się na koncie w ZUS, tym wyższa może być podstawa obliczenia późniejszego świadczenia.

Wychowywałeś dziecko przed 1999 rokiem? Ten okres może mieć znaczenie

Szczególnie ważne są okresy przypadające przed 1 stycznia 1999 roku.

Ustawa zalicza do okresów związanych z opieką nad dziećmi między innymi urlop wychowawczy, określone urlopy bezpłatne oraz okresy niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem.

Przy obliczaniu kapitału początkowego ZUS uwzględnia takie okresy korzystniej niż wiele innych okresów nieskładkowych.

Od zmian obowiązujących od maja 2015 roku okresy opieki nad dziećmi uwzględniane w kapitale początkowym są liczone po 1,3 proc. podstawy wymiaru kapitału za każdy rok, z uwzględnieniem pełnych miesięcy. Wcześniej stosowano do nich wskaźnik 0,7 proc.

Co więcej, ZUS wyjaśnia, że okresy opieki nad dziećmi – choć formalnie należą do okresów nieskładkowych – przy kapitale początkowym nie podlegają zwykłemu ograniczeniu do jednej trzeciej okresów składkowych.

Nawet 6 lat może zostać uwzględnione

Przepisy określają konkretne limity.

W przypadku opieki nad dzieckiem w wieku do 4 lat można uwzględnić:

do 3 lat na każde dziecko, ale łącznie maksymalnie 6 lat – bez względu na liczbę dzieci.

Jeżeli dziecko ze względu na stan zdrowia wymagało szczególnej opieki i przysługiwał na nie zasiłek pielęgnacyjny, przepisy pozwalają dodatkowo uwzględnić do 3 lat na każde takie dziecko.

To oznacza, że w przypadku osoby mającej kilka lat udokumentowanych przerw związanych z wychowaniem dzieci różnica w kapitale początkowym może być zauważalna.

Nie da się jednak podać jednej kwoty podwyżki dla wszystkich. Wpływ na świadczenie zależy m.in. od wysokości podstawy wymiaru kapitału, liczby miesięcy opieki, pozostałego stażu oraz późniejszych waloryzacji.

Kto powinien szczególnie sprawdzić swoją decyzję?

Są dwie grupy, które powinny zwrócić na ten temat szczególną uwagę.

Pierwsza to osoby, których kapitał początkowy został obliczony wiele lat temu, zwłaszcza przed zmianą przepisów z 2015 roku.

ZUS wprost informuje, że ponowne ustalenie jest możliwe m.in. wtedy, gdy wcześniejszy kapitał został obliczony przed zmianą, która wprowadziła liczenie okresów opieki nad dzieckiem po 1,3 proc.

Druga grupa to osoby, które dopiero po latach znalazły dokumenty potwierdzające okresy pracy, zarobki albo opiekę nad dzieckiem.

ZUS zaznacza, że nowe dokumenty, których wcześniej nie było w aktach, mogą być podstawą do ponownego obliczenia kapitału początkowego.

Jeden formularz do ZUS. Chodzi o EKP

Do spraw związanych z kapitałem początkowym służy formularz EKP – Wniosek w sprawie kapitału początkowego.

Można go wykorzystać zarówno w sprawie ustalenia kapitału, jak i jego ponownego ustalenia.

Co ważne, ZUS informuje, że wniosek o ponowne ustalenie kapitału można złożyć w każdym czasie – również wtedy, gdy emerytura została już przyznana.

Jeżeli osoba ma już emeryturę obliczaną według nowych zasad i ponowne ustalenie kapitału ją zwiększy, ZUS może następnie przeliczyć świadczenie.

Masz już emeryturę? Tu ważny jest termin złożenia wniosku

To szczególnie istotna informacja dla obecnych emerytów.

ZUS wyjaśnia, że w przypadku osoby, której emerytura została wcześniej ustalona z wykorzystaniem starej wartości kapitału, po złożeniu wniosku może ponownie ustalić kapitał i przeliczyć świadczenie.

Nowa wysokość emerytury jest jednak wypłacana nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zostanie złożony wniosek o ponowne ustalenie.

Dlatego osoba, która podejrzewa, że w jej dokumentacji brakuje okresów opieki nad dziećmi, nie powinna odkładać sprawdzenia decyzji na później.

Nie każdy rodzic automatycznie dostanie podwyżkę

Jest tutaj bardzo ważne zastrzeżenie.

Jeżeli ZUS dysponował wszystkimi dokumentami i kapitał został już prawidłowo przeliczony według obecnych, korzystniejszych zasad, samo ponowne złożenie wniosku nie spowoduje kolejnej podwyżki.

ZUS podaje również, że jeżeli ubezpieczony nie wystąpił wcześniej o przeliczenie kapitału po zmianach przepisów, Zakład może dokonać korzystnego przeliczenia z urzędu przy obliczaniu emerytury.

Dlatego przed składaniem dokumentów warto sprawdzić przede wszystkim:

czy okresy opieki nad dziećmi sprzed 1999 roku znajdują się w decyzji o kapitale początkowym i w jaki sposób zostały policzone.

Dokumenty sprzed kilkudziesięciu lat nadal mogą mieć znaczenie

Gov.pl wskazuje, że do ustalenia kapitału początkowego potrzebne mogą być dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe przed 1999 rokiem, w tym właśnie urlop wychowawczy. Potrzebne mogą być również świadectwa pracy czy dokumenty dotyczące wynagrodzenia.

Jeżeli dawny pracodawca już nie istnieje, nie oznacza to automatycznie, że dokumentów nie da się odzyskać. Dokumentacja zlikwidowanych przedsiębiorstw mogła trafić do następcy prawnego albo wyspecjalizowanego archiwum.

Co powinieneś zrobić?

Jeżeli pracowałaś lub pracowałeś przed 1999 rokiem i w tym okresie miałaś lub miałeś przerwę związaną z wychowywaniem dziecka, warto odszukać decyzję ZUS o kapitale początkowym.

Sprawdź, czy okres opieki został uwzględniony. Jeśli brakuje go w decyzji, masz nowe dokumenty albo kapitał był obliczany według dawnych zasad, można zwrócić się do ZUS o jego ponowne ustalenie.

Nie jest to gwarancja podwyżki dla każdego rodzica. Jeżeli jednak w dotychczasowym wyliczeniu brakuje kilku lat opieki albo zastosowano starszy, mniej korzystny sposób liczenia, ponowne ustalenie kapitału może przełożyć się na wyższą emeryturę.