800 plus z kryterium dochodowym, koniec dodatkowych emerytur i praca do 67 lat. Ekonomiści przedstawili plan wielkich zmian

Podniesienie i zrównanie wieku emerytalnego do 67 lat, ograniczenie programu 800 plus oraz likwidacja 13. i 14. emerytury – to jedne z najmocniejszych propozycji zawartych w raporcie „Budżetowy S.O.S.” przygotowanym przez Forum Obywatelskiego Rozwoju i Warsaw Enterprise Institute. Dokument wywołuje ponownie duże zainteresowanie, ale trzeba podkreślić najważniejszą rzecz: to rekomendacje ekonomistów, a nie decyzje rządu ani uchwalone przepisy.

Temat ponownie pojawił się 17 września w mediach. W opublikowanym materiale przedstawiono pakiet propozycji jako możliwą receptę na problemy finansów publicznych. Sam tekst również zaznacza, że rząd nie zdecydował o podwyższeniu wieku emerytalnego, likwidacji dodatkowych emerytur ani powszechnym kryterium dochodowym w 800 plus.

Sprawdziliśmy źródło tych informacji. Raport rzeczywiście istnieje i został opublikowany 20 stycznia 2026 roku przez FOR i WEI. Jego autorzy przedstawili plan konsolidacji finansów publicznych na lata 2026–2029.

Wiek emerytalny 67 lat dla kobiet i mężczyzn

Jedna z najbardziej daleko idących rekomendacji dotyczy systemu emerytalnego.

Obecnie powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Autorzy raportu proponują powrót do równego wieku emerytalnego wynoszącego 67 lat.

Oznaczałoby to – gdyby kiedykolwiek takie rozwiązanie zostało wprowadzone – szczególnie dużą zmianę dla kobiet.

Autorzy uzasadniają propozycję m.in. starzeniem się społeczeństwa i przewidywanym spadkiem tzw. stopy zastąpienia, czyli relacji pierwszej emerytury do wcześniejszych zarobków. W raporcie przytoczono prognozę, według której w dalszej perspektywie wskaźnik ten może znaleźć się w okolicach 25 proc.

Nie oznacza to jednak, że wiek emerytalny został właśnie podwyższony. Nie został.

13. i 14. emerytura do likwidacji

Drugi punkt może szczególnie zainteresować obecnych seniorów.

FOR i WEI rekomendują odejście od dodatkowych świadczeń emerytalnych. W przedstawionym harmonogramie najpierw miałaby zostać wstrzymana 14. emerytura, a następnie zlikwidowana również 13. emerytura.

Według koncepcji autorów w 2026 roku nastąpiłaby „faza hamowania”, obejmująca m.in. wstrzymanie czternastki. Rok 2027 miałby przynieść kolejne zmiany strukturalne, w tym likwidację trzynastki.

To harmonogram proponowany przez autorów raportu, a nie kalendarz zmian przyjęty przez państwo.

800 plus nie dla wszystkich? Propozycja kryterium dochodowego

Kolejna duża zmiana dotyczy rodzin z dziećmi.

Ekonomiści proponują odejście od powszechnego charakteru 800 plus i wprowadzenie kryterium dochodowego, tak aby świadczenie było bardziej ukierunkowane na rodziny o niższych dochodach.

Obecnie nie obowiązuje jednak powszechne kryterium dochodowe dla polskich rodzin pobierających świadczenie. 800 plus nadal wynosi 800 zł miesięcznie na dziecko do ukończenia 18. roku życia.

Dlatego rodzice nie powinni interpretować informacji o raporcie jako komunikatu, że właśnie tracą świadczenie.

To znacznie większy pakiet zmian

Na emeryturach i 800 plus propozycje się nie kończą.

Autorzy raportu postulują także m.in. ograniczenie wzrostu zatrudnienia i wydatków administracji, zmiany dotyczące systemów emerytalnych, redukcję luki VAT oraz prywatyzację wybranych aktywów państwowych uznanych za niestrategiczne.

Całość ma według autorów doprowadzić do ograniczenia deficytu i ustabilizowania długu bez opierania konsolidacji przede wszystkim na podwyższaniu podatków. To jednak stanowisko i rekomendacje FOR oraz WEI, a nie oficjalna polityka rządu.

Dlaczego ekonomiści proponują tak radykalne rozwiązania?

Punktem wyjścia raportu jest kondycja finansów publicznych. Polska pozostaje objęta unijną procedurą nadmiernego deficytu, a autorzy raportu argumentują, że bez ograniczenia wydatków rosnące zadłużenie będzie zwiększało koszty obsługi długu i ograniczało możliwości finansowania innych zadań państwa.

Autorzy materiału przekazanego naszej redakcji wskazują również na wysoki deficyt zaplanowany na 2026 rok i przedstawiają go jako jeden z powodów dyskusji o przyszłości wydatków państwa.

Czy Polacy rzeczywiście będą pracować do 67 lat i stracą świadczenia?

Na dziś – nie ma takiej decyzji.

To najważniejsza informacja dla czytelnika. Nie należy przedstawiać raportu FOR i WEI jako zapowiedzi rządu.

Mamy do czynienia z konkretnym pakietem rekomendacji przygotowanym przez dwa think tanki. Rekomendacje rzeczywiście obejmują wiek emerytalny 67 lat, kryterium dochodowe w 800 plus oraz odejście od 13. i 14. emerytury, ale ich wejście w życie wymagałoby decyzji politycznych i odpowiednich zmian prawnych.

Dlatego dla milionów rodzin i seniorów nic nie zmienia się automatycznie wskutek publikacji tego raportu. Dokument jest natomiast konkretnym głosem w debacie o tym, jak w kolejnych latach ograniczyć deficyt i rosnące zadłużenie państwa.