Nowe narzędzie kontroli od 2026 roku. KSeF sprawdzi samozatrudnionych

Od 2026 roku Krajowy System e-Faktur stanie się nie tylko narzędziem do wystawiania faktur, ale także sposobem na skuteczniejsze wykrywanie fikcyjnego samozatrudnienia. Dzięki połączeniu danych skarbówki, ZUS i Państwowej Inspekcji Pracy państwo zyska możliwość automatycznej analizy umów B2B bez prowadzenia kontroli w terenie.

KSeF 2026: nowy system ułatwi wykrywanie fikcyjnego samozatrudnienia

Od 2026 roku państwo zyska nowe, cyfrowe narzędzie do walki z fikcyjnym samozatrudnieniem. Krajowy System e-Faktur (KSeF), który obejmie wszystkich przedsiębiorców wystawiających faktury w Polsce, nie będzie służył wyłącznie do uproszczenia rozliczeń podatkowych. Dzięki integracji danych skarbówki, ZUS oraz Państwowej Inspekcji Pracy administracja publiczna będzie mogła automatycznie identyfikować nieprawidłowości na rynku pracy – bez tradycyjnych kontroli w terenie.

KSeF jako centrum danych o relacjach B2B

Jak informuje „Dziennik Gazeta Prawna”, połączenie KSeF z bazami ZUS i nowymi kompetencjami PIP stworzy spójny system analityczny, który pozwoli dokładnie przyjrzeć się relacjom B2B. Administracja uzyska wgląd w to, kto wystawia faktury, komu, jak często, na jakie kwoty i w jakiej strukturze.

Dzięki temu możliwe będzie szybkie wychwytywanie schematów typowych dla fikcyjnego samozatrudnienia, takich jak wystawianie faktur niemal wyłącznie jednemu podmiotowi, stałe miesięczne kwoty czy brak realnego ryzyka gospodarczego po stronie samozatrudnionego.

Algorytmy zamiast kontroli w terenie

Do tej pory wykrywanie fikcyjnego B2B było procesem długotrwałym i często nieskutecznym. Wymagało kontroli w firmach, analizy umów, przesłuchań i nierzadko zgłoszeń ze strony samych pracowników. Po wdrożeniu KSeF ciężar kontroli ma zostać przeniesiony na analizę danych, a kluczową rolę przejmą algorytmy.

Eksperci podkreślają, że administracja będzie w stanie działać punktowo i masowo jednocześnie, bez angażowania dużych zasobów kadrowych. – System da pełny obraz relacji gospodarczych i pozwoli automatycznie wytypować przypadki wysokiego ryzyka – wskazuje cytowana przez „DGP” Joanna Stolarek, doradca podatkowy.

Co to oznacza dla firm i samozatrudnionych

Dla przedsiębiorców i osób pracujących na umowach B2B oznacza to nową rzeczywistość. Model współpracy, który formalnie spełnia wymogi działalności gospodarczej, ale w praktyce przypomina stosunek pracy, może zostać szybciej zakwestionowany przez organy państwa.

W przypadku wykrycia fikcyjnego samozatrudnienia konsekwencje mogą obejmować m.in. konieczność zapłaty zaległych składek ZUS, korekty podatkowe oraz sankcje wobec pracodawcy. Ryzyko wzrośnie zwłaszcza w branżach, gdzie B2B jest powszechnie stosowane jako alternatywa dla umów o pracę.

KSeF – nie tylko faktury

Krajowy System e-Faktur ma obowiązywać etapami od 1 lutego 2026 roku i obejmie wszystkich wystawiających faktury w Polsce. Oficjalnym celem systemu jest cyfryzacja procesów fakturowania, ograniczenie błędów oraz uproszczenie rozliczeń. Jednocześnie jednak KSeF staje się narzędziem analitycznym, które znacząco zwiększy możliwości kontrolne państwa.

Eksperci zwracają uwagę, że przedsiębiorcy powinni już teraz przeanalizować swoje modele współpracy B2B i upewnić się, że mają one realne uzasadnienie biznesowe. W erze zintegrowanych baz danych i algorytmów fikcyjne samozatrudnienie może być znacznie trudniejsze do ukrycia niż dotychczas.