Polacy masowo ruszyli do urzędów. Zmiana jednego przepisu wywołała lawinę wniosków

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odnotował prawdziwą lawinę wniosków w pierwszym tygodniu stycznia 2026 roku kiedy to do systemu elektronicznego eZUS wpłynęło ponad 37 tysięcy formularzy USP od pracowników pragnących doliczenia do swojego stażu pracy okresów zatrudnienia które dotychczas nie były brane pod uwagę przy ustalaniu uprawnień pracowniczych takich jak wymiar urlopu wypoczynkowego wysokość dodatków stażowych czy długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę.

Tak ogromne zainteresowanie nowym formularzem wynika z rewolucyjnych zmian w Kodeksie pracy które weszły w życie 1 stycznia 2026 roku dla pracodawców z sektora finansów publicznych oraz wejdą w życie 1 maja 2026 roku dla pozostałych przedsiębiorców prywatnych a które po raz pierwszy w historii polskiego prawa pracy pozwalają na zaliczenie do stażu pracowniczego nie tylko tradycyjnych okresów zatrudnienia na podstawie umowy o pracę potwierdzonych świadectwem pracy ale również wielu innych form aktywności zawodowej które do tej pory pozostawały całkowicie niewidoczne dla systemu kadrowego mimo że oznaczały lata ciężkiej pracy i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej szacuje że z nowych przepisów może skorzystać nawet kilka milionów Polaków którzy w przeszłości pracowali na umowach cywilnoprawnych prowadzili jednoosobową działalność gospodarczą współpracowali z osobami prowadzącymi firmy lub wykonywali pracę zarobkową za granicą na innej podstawie niż stosunek pracy a którzy obecnie są zatrudnieni na etacie i mogą dzięki doliczeniu tych wcześniejszych okresów aktywności zawodowej znacząco wydłużyć swój formalny staż pracy od którego bezpośrednio zależą konkretne korzyści finansowe i pozafinansowe w miejscu zatrudnienia.

Katalog okresów które od stycznia 2026 roku można doliczyć do stażu pracy jest znacznie szerszy niż wielu pracowników się spodziewało i obejmuje praktycznie wszystkie formy legalnej aktywności zawodowej w Polsce oraz za granicą pod warunkiem że były one odpowiednio udokumentowane i wiązały się z odprowadzaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub przynajmniej mogą być w jakikolwiek sposób zweryfikowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub samego pracownika dysponującego odpowiednimi dokumentami.

Po pierwsze do stażu pracy można teraz doliczyć wszystkie okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej niezależnie od tego czy działalność ta była prowadzona w pełnym zakresie czy w formie uproszczonej na przykład z wykorzystaniem tak zwanej ulgi na start która zwalniała młodych przedsiębiorców z obowiązku opłacania składek ZUS przez pierwsze sześć miesięcy działania firmy. Po drugie możliwe jest zaliczenie okresów współpracy z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą co dotyczy głównie współmałżonków oraz innych członków rodziny pomagających w prowadzeniu firmy którzy byli zgłoszeni do ubezpieczeń społecznych jako osoby współpracujące.

Po trzecie nowością jest możliwość doliczenia okresu zawieszenia działalności gospodarczej jeżeli to zawieszenie nastąpiło w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem co jest szczególnie istotne dla kobiet które musiały przerwać prowadzenie firmy ze względu na macierzyństwo ale formalnie zachowały status przedsiębiorcy nie likwidując działalności gospodarczej. Po czwarte do stażu wliczane będą wszystkie okresy wykonywania umów zlecenia oraz innych umów o świadczenie usług do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego a także umów agencyjnych oraz okresy współpracy z osobami wykonującymi te umowy co oznacza że zleceniobiorcy którzy przez lata pracowali bez umowy o pracę wreszcie uzyskają uznanie dla swojego wkładu w rynek pracy.

Dodatkowo możliwe jest zaliczenie okresu pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz spółdzielni kółek rolniczych co dotyczy osób które w przeszłości pracowały w strukturach spółdzielczych na wsi szczególnie w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej kiedy to spółdzielczość rolnicza była powszechną formą organizacji produkcji żywności.

Być może najbardziej rewolucyjną zmianą jest wprowadzenie możliwości doliczenia do polskiego stażu pracy okresów wykonywania pracy zarobkowej za granicą na innej podstawie niż zatrudnienie wynikające ze stosunku pracy co oznacza że Polacy pracujący za granicą na kontraktach B2B jako samozatrudnieni freelancerzy czy też na zagranicznych odpowiednikach polskich umów zlecenia będą mogli po powrocie do Polski i podjęciu pracy na etacie zaliczyć sobie lata spędzone za granicą do swojego krajowego stażu pracowniczego pod warunkiem że będą w stanie odpowiednio udokumentować te okresy zagraniczne na przykład poprzez zaświadczenia z zagranicznych instytucji ubezpieczeniowych potwierdzenia od byłych kontrahentów czy wyciągi z zagranicznych rachunków bankowych pokazujące regularne wpływy z tytułu wykonywanej pracy.

Wszystkie wymienione okresy muszą być potwierdzone zaświadczeniem wydanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie wniosku USP złożonego wyłącznie w formie elektronicznej przez platformę eZUS dostępną po zalogowaniu się na indywidualne konto ubezpieczonego przy użyciu profilu zaufanego lub innych metod uwierzytelniania akceptowanych przez system administracji publicznej.

Pracownicy zatrudnieni w jednostkach sektora finansów publicznych takich jak urzędy ministerstw szkoły szpitale uniwersytety czy przedsiębiorstwa państwowe mogą składać wnioski o naliczenie stażu pracy na nowo z uwzględnieniem wszystkich nowych okresów od 1 stycznia 2026 roku i mają na dopełnienie tych formalności dokładnie 24 miesiące kalendarzowe czyli termin upływa im 31 grudnia 2027 roku o godzinie 23 59 59 po której system przestanie przyjmować wnioski dotyczące doliczenia okresów dla pracowników sektora publicznego zatrudnionych na dzień 1 stycznia 2026 roku.

Natomiast pracownicy zatrudnieni u pracodawców prywatnych czyli w firmach komercyjnych spółkach prywatnych kancelariach czy praktykach lekarskich muszą poczekać do 1 maja 2026 roku kiedy to dla nich również zaczną obowiązywać nowe przepisy a ich termin 24 miesięcy na złożenie dokumentacji upływa odpowiednio 30 kwietnia 2028 roku.

To oznacza że osoby które nie zdążą w tych terminach stracą na zawsze możliwość doliczenia swoich wcześniejszych okresów aktywności zawodowej do obecnego stażu pracy u danego pracodawcy co może skutkować utratą nawet kilku dodatkowych dni urlopu wypoczynkowego rocznie niższymi odprawami w przypadku zwolnienia krótszymi okresami wypowiedzenia czy brakiem uprawnień do nagród jubileuszowych wypłacanych pracownikom po przepracowaniu określonej liczby lat u jednego pracodawcy.

Co to oznacza dla ciebie

Jeśli obecnie pracujesz na etacie niezależnie czy w sektorze publicznym czy prywatnym a w przeszłości przez dowolny okres czasu prowadziłeś własną działalność gospodarczą pracowałeś na umowach zlecenia byłeś freelancerem współpracowałeś z kimś prowadzącym firmę lub wykonywałeś pracę zarobkową za granicą absolutnie musisz jak najszybciej złożyć wniosek USP do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponieważ doliczenie tych okresów do twojego obecnego stażu pracy może przynieść ci wymierne korzyści finansowe i pozafinansowe w miejscu zatrudnienia.

Przede wszystkim dłuższy staż pracy oznacza dłuższy urlop wypoczynkowy ponieważ według Kodeksu pracy pracownik ze stażem poniżej 10 lat ma prawo do 20 dni urlopu rocznie podczas gdy pracownik ze stażem 10 lat i więcej otrzymuje 26 dni urlopu co daje aż 6 dodatkowych dni wolnych w skali roku które możesz wykorzystać na odpoczynek spędzenie czasu z rodziną czy realizację prywatnych pasji bez straty wynagrodzenia. Jeśli na przykład pracowałeś przez 5 lat na działalności gospodarczej a teraz masz 7 lat stażu na etacie doliczenie tych 5 lat da ci łącznie 12 lat stażu co automatycznie zwiększa twój urlop z 20 do 26 dni rocznie.

Po drugie wyższy staż pracy przekłada się bezpośrednio na wysokość odprawy pieniężnej w przypadku zwolnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy czyli tak zwanej odprawy z przyczyn niedotyczących pracownika której wysokość wynosi 1 miesięczne wynagrodzenie jeśli staż pracy u danego pracodawcy jest krótszy niż 2 lata 2 miesięczne wynagrodzenie jeśli staż wynosi od 2 do 8 lat oraz 3 miesięczne wynagrodzenie jeśli staż przekracza 8 lat. Oznacza to że doliczenie na przykład 3 lat działalności gospodarczej do 6 lat obecnego stażu daje ci łącznie 9 lat co zwiększa twoją odprawę z dwumiesięcznego do trzymiesięcznego wynagrodzenia czyli jeśli zarabiasz 5000 złotych brutto miesięcznie różnica wynosi dodatkowe 5000 złotych które otrzymasz w przypadku zwolnienia.

Po trzecie w wielu zakładach pracy szczególnie w sektorze publicznym funkcjonują dodatki stażowe czyli procentowe podwyżki wynagrodzenia zasadniczego uzależnione od liczby przepracowanych lat które mogą wynosić od kilku do kilkunastu procent pensji podstawowej co w skali roku daje setki lub nawet tysiące złotych dodatkowego dochodu.

Aby złożyć wniosek USP musisz zalogować się na swoje konto w systemie eZUS dostępnym pod adresem www.zus.pl/ezus/logowanie używając profilu zaufanego bankowości elektronicznej lub innej metody uwierzytelniania akceptowanej przez system administracji państwowej. Po zalogowaniu w menu po lewej stronie ekranu wyszukaj zakładkę Usługi a następnie z listy dostępnych usług wybierz pozycję

Złożenie wniosku USP czyli Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczenia dla celów doliczania okresów do stażu pracy lub po prostu wpisz skrót USP w okienku wyszukiwania znajdującym się w górnej części interfejsu platformy. System automatycznie wyświetli ci listę wszystkich okresów ubezpieczenia społecznego zapisanych na twoim koncie ubezpieczonego w ZUS od 1 stycznia 1999 roku czyli od momentu wdrożenia komputerowego systemu ewidencji ubezpieczonych w Zakładzie a ty musisz zaznaczyć te okresy które chcesz doliczyć do swojego stażu pracy i które nie były objęte zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę.

Najważniejsze jest to że do wniosku USP nie musisz załączać żadnych dokumentów potwierdzających okresy ubezpieczenia ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych samodzielnie weryfikuje dane na podstawie informacji zapisanych w swoich systemach informatycznych które gromadzą kompletną historię składek odprowadzonych przez wszystkich płatników od momentu rozpoczęcia działalności przez ewidencję komputerową.

Pamiętaj że jeśli chcesz doliczyć okresy sprzed 1 stycznia 1999 roku musisz dodatkowo złożyć tradycyjny papierowy wniosek US-7 ponieważ dane sprzed tej daty nie są zapisane w elektronicznym systemie eZUS i wymagają manualnej weryfikacji przez pracowników ZUS na podstawie archiwalnych dokumentów przechowywanych w oddziałach terenowych Zakładu.

Po złożeniu wniosku USP Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek wydać zaświadczenie niezwłocznie czyli w praktyce w ciągu kilku do kilkunastu dni roboczych w zależności od obciążenia systemu i liczby wniosków oczekujących na rozpatrzenie a o tym że dokument został przygotowany i udostępniony na twoim koncie w eZUS zostaniesz poinformowany automatycznie poprzez wybrany przez ciebie kanał kontaktu czyli adres email numer telefonu komórkowego na który przyjdzie SMS lub powiadomienie w aplikacji mobilnej mZUS zainstalowanej na smartfonie.

Otrzymane zaświadczenie musisz następnie dostarczyć swojemu obecnemu pracodawcy który na jego podstawie dokona ponownego obliczenia twojego stażu pracy i wprowadzi zmiany w systemie kadrowo-płacowym uwzględniając wszystkie nowe uprawnienia wynikające z wydłużonego stażu takie jak dodatkowe dni urlopu wyższe stawki dodatków stażowych czy zwiększone kwoty potencjalnych odpraw emerytalnych i rentowych.