Tak wielu Polaków jeszcze nigdy nie zbankrutowało. Mamy oficjalne dane za 2025 rok

Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej opublikował alarmujące dane dotyczące upadłości konsumenckich w Polsce które pokazują że rok 2025 zakończył się ustanowieniem nowego i absolutnego rekordu wszech czasów w liczbie bankructw osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej osiągając poziom dwudziestu jeden tysięcy dwustu sześćdziesięciu sześciu ogłoszonych przez sądy upadłości co stanowi wzrost w porównaniu z rokiem 2024 kiedy to takich przypadków było dwadzieścia jeden tysięcy sto osiemdziesiąt siedem czyli zaledwie o siedemdziesiąt dziewięć przypadków mniej co pokazuje że zjawisko masowego zadłużenia polskich gospodarstw domowych osiągnęło bezprecedensową skalę i nadal utrzymuje się na dramatycznie wysokim poziomie mimo że tempo wzrostu wyraźnie zwolniło w porównaniu z latami 2020 2021 i 2023 kiedy liczba bankructw rosła w tempie dwucyfrowym przekraczającym trzydzieści pięć procent rocznie.

Szczególnie dramatycznie wygląda ostatni czwarty kwartał roku 2025 obejmujący miesiące październik listopad i grudzień który okazał się być rekordowym okresem w całej historii instytucji upadłości konsumenckiej funkcjonującej w polskim prawie od stycznia 2015 roku ustanawiając nowy bezwzględny rekord liczby bankructw ogłoszonych w ciągu zaledwie trzech miesięcy co pokazuje że problem zadłużenia i niewypłacalności polskich rodzin zamiast się zmniejszać narasta i przyspiesza osiągając coraz to nowe historyczne maksima pomimo że inflacja konsumencka ustabilizowała się na relatywnie niskim poziomie około dwóch i pół procenta rocznie a wzrost wynagrodzeń w gospodarce również przyspiesza co teoretycznie powinno ułatwiać spłatę zaciągniętych wcześniej zobowiązań kredytowych i pozakredytowych.

Analiza danych demograficznych osób które ogłosiły upadłość konsumencką w roku 2025 ujawnia szokujący i niepokojący obraz społeczny pokazujący że problem niewypłacalności i nadmiernego zadłużenia dotyka praktycznie wszystkich grup wiekowych w polskim społeczeństwie od najmłodszych dzieci po najstarszych seniorów co świadczy o systemowym charakterze zjawiska i jego głębokim zakorzenieniu w strukturze polskiej gospodarki oraz w nawykach konsumpcyjnych i finansowych Polaków.

Najmłodsza osoba która w roku 2025 została uznana przez sąd za niewypłacalną i wobec której ogłoszono upadłość konsumencką ma zaledwie dwanaście lat co z pewnością oznacza że to rodzice lub opiekunowie prawni dziecka popadli w spiralę zadłużenia i zaciągali zobowiązania finansowe w imieniu małoletniego które następnie okazały się niemożliwe do spłacenia prowadząc do konieczności skorzystania z procedury upadłościowej co pokazuje że konsekwencje nieodpowiedzialnego zarządzania finansami osobistymi dotykają również dzieci i młodzież która formalnie nie ma jeszcze żadnej zdolności kredytowej ani możliwości samodzielnego zaciągania zobowiązań.

Z drugiej strony spektrum wiekowego znajduje się najstarsza osoba która w roku 2025 ogłosiła upadłość konsumencką mająca dziewięćdziesiąt cztery lata co pokazuje że nawet osoby w bardzo podeszłym wieku pobierające emerytury lub renty i teoretycznie posiadające stabilne choć niewielkie dochody również mogą popaść w stan niewypłacalności prawdopodobnie z powodu kosztów leczenia opieki medycznej czy pomocy opiekuńczej które w Polsce dla seniorów mogą być zaporowo wysokie i przekraczać możliwości finansowe emerytów i rencistów żyjących na minimalnych świadczeniach społecznych wynoszących obecnie około tysiąca siedemuset złotych brutto miesięcznie.

Struktura wiekowa osób które ogłosiły upadłość konsumencką w roku 2025 wyraźnie wskazuje że największą grupą bankrutów są osoby będące w najbardziej produktywnym wieku zawodowym czyli osoby które teoretycznie powinny być w szczytowym momencie swojej kariery zawodowej osiągać najwyższe w życiu zarobki i mieć największą zdolność do spłacania zobowiązań finansowych.

Największy odsetek upadłości konsumenckich przypadł na grupę wiekową czterdzieści do czterdzieści dziewięć lat która odpowiada za dwadzieścia sześć procent dziewięćdziesiąt dwa setne wszystkich ogłoszonych bankructw co oznacza że niemal co czwarta osoba która zbankrutowała w roku 2025 znajduje się właśnie w tej dekadzie życia kiedy większość ludzi ma już ustabilizowaną sytuację zawodową posiada doświadczenie na rynku pracy i osiąga relatywnie wysokie wynagrodzenia które pozwalają na utrzymanie rodziny i spłatę zaciągniętych wcześniej kredytów hipotecznych konsumpcyjnych czy samochodowych.

Drugą najliczniejszą grupą są osoby w wieku trzydzieści do trzydziestu dziewięciu lat odpowiadające za dwadzieścia trzy procent osiemdziesiąt dziewięć setnych wszystkich upadłości konsumenckich czyli niemal co czwartą osobę bankrutującą w Polsce co pokazuje że to właśnie osoby młode aktywne zawodowo często dopiero budujące swoją pozycję na rynku pracy zakładające rodziny kupujące pierwsze mieszkania i samochody najczęściej popadają w spiralę zadłużenia z której nie są w stanie się wydostać własnymi siłami bez pomocy procedury sądowej umarzającej długi.

Łącznie te dwie grupy wiekowe obejmujące osoby między trzydziestym a czterdziestym dziewiątym rokiem życia odpowiadają za ponad pięćdziesiąt procent wszystkich upadłości konsumenckich ogłoszonych w Polsce w roku 2025 co pokazuje że problem niewypłacalności dotyka przede wszystkim ludzi młodych i w średnim wieku będących w pełni sił zawodowych a nie jak można by się intuicyjnie spodziewać emerytów czy rencistów żyjących na minimalnych świadczeniach społecznych.

Niezwykle niepokojącym sygnałem jest fakt że aż dwadzieścia dwa procent osiemnaście setnych wszystkich upadłości konsumenckich ogłoszonych w roku 2025 dotyczy seniorów w wieku sześćdziesięciu lat i więcej co oznacza że niemal co piąta osoba bankrutująca w Polsce to emeryt lub rencista który teoretycznie powinien mieć za sobą najtrudniejszy okres życia związany z budowaniem kariery zawodowej spłatą kredytów hipotecznych i wychowywaniem dzieci a w rzeczywistości okazuje się że właśnie w momencie przejścia na emeryturę gdy dochody drastycznie spadają o trzydzieści czterdzieści a nawet pięćdziesiąt procent w porównaniu z ostatnim wynagrodzeniem otrzymywanym przed zakończeniem aktywności zawodowej wiele osób nie jest w stanie dalej obsługiwać swoich zobowiązań finansowych zaciągniętych jeszcze w czasach gdy pracowały i zarabiały wielokrotnie więcej niż wynosi ich obecna emerytura czy renta co prowadzi do konieczności ogłoszenia upadłości konsumenckiej jako jedynego rozwiązania pozwalającego na umorzenie długów i przeżycie na minimalne świadczenie emerytalne po odjęciu wszystkich kosztów życia takich jak opłaty za mieszkanie media leki żywność i podstawowe potrzeby codzienne.

Pod względem geograficznym bezsprzecznym liderem w liczbie ogłoszonych upadłości konsumenckich pozostaje stolica Polski Warszawa gdzie w roku 2025 sądy ogłosiły ponad tysiąc dwieście bankructw osób fizycznych co stanowi znacząco więcej niż w jakimkolwiek innym mieście w Polsce i jest bezpośrednio związane z faktem że Warszawa jest największym polskim miastem liczącym prawie dwa miliony mieszkańców oraz że poziom zadłużenia gospodarstw domowych w stolicy jest statystycznie wyższy niż w innych regionach kraju co wynika z wyższych cen nieruchomości większych kredytów hipotecznych zaciąganych na zakup mieszkań i domów oraz ogólnie wyższego poziomu konsumpcji i wydatków na dobra luksusowe który charakteryzuje mieszkańców największych polskich aglomeracji miejskich.

Na kolejnych miejscach w rankingu miast z największą liczbą upadłości konsumenckich znajdują się pozostałe duże polskie miasta takie jak Łódź Kraków Wrocław Katowice Poznań czy Gdańsk gdzie liczba bankructw przekracza kilkaset rocznie co również jest bezpośrednio skorelowane z liczbą mieszkańców tych miast oraz poziomem urbanizacji i rozwoju gospodarczego który sprzyja zarówno większej dostępności produktów kredytowych i pożyczkowych oferowanych przez banki i firmy parabankowskie jak i wyższemu poziomowi konsumpcji wydatków na rozrywkę podróże czy elektronikę użytkową która często jest finansowana z kredytów konsumpcyjnych i tzw. chwilówek o bardzo wysokim oprocentowaniu. Szczególnie godne odnotowania jest miasto Bielsko-Biała gdzie w roku 2025 ogłoszono dwieście trzydzieści dwie upadłości konsumenckie co w przeliczeniu na liczbę mieszkańców miasta wynoszącą około sto sześćdziesiąt tysięcy osób daje jeden z najwyższych wskaźników bankructw per capita w całej Polsce pokazując że problem zadłużenia i niewypłacalności dotyka również mniejsze ośrodki miejskie a nie tylko największe aglomeracje takie jak Warszawa czy Kraków.

Kluczowym czynnikiem wyjaśniającym dramatyczny wzrost liczby upadłości konsumenckich w Polsce w ostatnich pięciu latach jest fundamentalna zmiana przepisów prawa upadłościowego która weszła w życie dwudziestego czwartego marca roku 2020 i która całkowicie zrewolucjonizowała dostęp do procedury bankructwa osoby fizycznej czyniąc ją znacznie łatwiejszą prostszą i bardziej dostępną dla szerokiego grona dłużników którzy wcześniej nie mieli żadnych szans na ogłoszenie upadłości i umorzenie swoich długów.

Przed tą przełomową nowelizacją przepisów obowiązywała bardzo restrykcyjna zasada zgodnie z którą warunkiem ogłoszenia upadłości konsumenckiej było udowodnienie przez dłużnika że jego niewypłacalność nastąpiła z przyczyn od niego niezależnych takich jak nagła utrata pracy poważna choroba wypadek czy inne zdarzenia losowe na które dłużnik nie miał żadnego wpływu i których nie mógł przewidzieć ani im zapobiec co w praktyce oznaczało że sądy oddalały około połowy wszystkich wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej uznając że dłużnik sam jest odpowiedzialny za swoją niewypłacalność poprzez zaciąganie zbyt dużych zobowiązań finansowych przekraczających jego możliwości spłaty czy prowadzenie nieodpowiedzialnej polityki finansowej polegającej na konsumpcji ponad stan i życiu na kredyt.

Nowelizacja z roku 2019 która weszła w życie w marcu 2020 roku całkowicie zniosła ten wymóg udowadniania braku winy dłużnika w powstaniu stanu niewypłacalności co oznacza że obecnie o upadłość konsumencką może ubiegać się także osoba która stała się niewypłacalna wskutek własnego rażącego niedbalstwa celowego działania nieprzemyślanego zaciągania kolejnych pożyczek na spłatę poprzednich pożyczek czy świadomego życia powyżej swoich możliwości finansowych co w efekcie doprowadziło do sytuacji w której praktycznie każdy wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej składany do sądu kończy się pozytywnym rozstrzygnięciem i ogłoszeniem bankructwa podczas gdy przed rokiem 2020 połowa wniosków była oddalana przez sądy co automatycznie i matematycznie podwoiło liczbę ogłaszanych rocznie upadłości konsumenckich niezależnie od rzeczywistej sytuacji ekonomicznej gospodarstw domowych w Polsce.

Co to oznacza dla ciebie

Upadłość konsumencka jest specjalnym postępowaniem sądowym regulowanym przepisami ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze z którego mogą skorzystać osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej które stały się niewypłacalne czyli utraciły zdolność do terminowego regulowania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych przez okres co najmniej trzech miesięcy i nie widzą żadnych realnych perspektyw na poprawę swojej sytuacji finansowej i spłatę zaciągniętych wcześniej długów we własnym zakresie bez pomocy procedury sądowej.

Niewypłacalność w rozumieniu prawa upadłościowego oznacza stan w którym dłużnik nie jest w stanie wykonywać swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych czyli najprościej mówiąc nie ma pieniędzy na spłatę rat kredytów pożyczek chwilówek kart kredytowych czy innych zobowiązań finansowych wobec banków firm pożyczkowych operatorów telekomunikacyjnych dostawców mediów czy innych wierzycieli przy czym w przypadku dłużnika będącego konsumentem czyli osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej wystarczy jedno nieregulowane zobowiązanie pieniężne aby uznać go za niewypłacalnego i umożliwić mu złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej podczas gdy w przypadku przedsiębiorców wymagane jest aby zaprzestali płacenia zobowiązań w znacznej części lub ich wykonanie stało się niemożliwe co jest znacznie bardziej restrykcyjnym wymogiem.

Ogłoszenie upadłości konsumenckej przez sąd ma daleko idące konsekwencje zarówno pozytywne jak i negatywne dla dłużnika i jego rodziny które każdy potencjalny wnioskodawca powinien bardzo dokładnie rozważyć przed podjęciem decyzji o skorzystaniu z tej procedury.

Z jednej strony najważniejszą i najbardziej istotną korzyścią wynikającą z ogłoszenia bankructwa jest perspektywa ostatecznego oddłużenia czyli umorzenia wszystkich pozostałych niezaspokojonych zobowiązań finansowych po wykonaniu przez upadłego planu spłaty wierzycieli ustalonego przez sąd na okres od trzech do siedmiu lat w zależności od sytuacji majątkowej i dochodowej dłużnika lub w niektórych przypadkach natychmiastowe umorzenie długów jeśli dłużnik nie posiada żadnego majątku ani dochodów które mogłyby zostać przeznaczone na spłatę wierzycieli co w praktyce oznacza że po zakończeniu postępowania upadłościowego osoba która była przez lata nękana przez windykatorów i komorników może rozpocząć życie finansowe od nowa bez ciężaru długów choć z koniecznością odbudowania swojej historii kredytowej i reputacji finansowej od podstaw.

Z chwilą ogłoszenia upadłości przez sąd automatycznie zostają wstrzymane wszystkie toczące się postępowania egzekucyjne prowadzone przez komorników sądowych którzy nie mogą już prowadzić żadnych działań zmierzających do przymusowej spłaty długów takich jak zajęcie wynagrodzenia rachunku bankowego czy licytacja majątku dłużnika a ponadto ustają również nękające telefony od firm windykacyjnych i biur odzyskiwania długów które często dzwonią po kilkanaście razy dziennie wywierając ogromną presję psychiczną na dłużnika i jego rodzinę co samo w sobie jest ogromną ulgą i pozwala na odzyskanie spokoju psychicznego i kontroli nad własnym życiem po miesiącach lub latach życia w permanentnym stresie związanym z niemożnością spłaty długów.

Z drugiej strony ogłoszenie upadłości konsumenckej wiąże się również z bardzo poważnymi negatywnymi konsekwencjami których każdy potencjalny wnioskodawca musi być w pełni świadomy przed złożeniem wniosku do sądu. Najważniejszą i najbardziej dotkliwą konsekwencją jest utrata kontroli nad całym swoim majątkiem który z chwilą ogłoszenia upadłości wchodzi w skład masy upadłościowej i jest zarządzany przez syndyka masy upadłości wyznaczonego przez sąd który ma prawo sprzedać wszystkie nieruchomości samochody wartościowe przedmioty ruchomości oszczędności czy inne składniki majątkowe należące do upadłego i przeznaczyć uzyskane z tej sprzedaży pieniądze na spłatę wierzycieli przy czym z masy upadłościowej wyłączone są jedynie przedmioty niezbędne do codziennego życia takie jak podstawowe meble odzież sprzęt AGD o wartości nieprzekraczającej dwóch średnich krajowych wynagrodzeń oraz przedmioty niezbędne do wykonywania zawodu o wartości nieprzekraczającej czterech średnich krajowych wynagrodzeń co w praktyce oznacza że osoba ogłaszająca upadłość może stracić swoje mieszkanie dom samochód oszczędności czy wartościowe sprzęty elektroniczne które zostaną zlicytowane przez syndyka na rzecz wierzycieli.

Dodatkowo przez cały okres trwania postępowania upadłościowego który zazwyczaj wynosi od trzech do siedmiu lat upadły musi przekazywać na spłatę wierzycieli określoną część swojego wynagrodzenia zazwyczaj od piętnastu do pięćdziesięciu procent w zależności od wysokości dochodów i liczby osób pozostających na utrzymaniu co oznacza że przez kilka lat będzie żył na znacznie obniżonym poziomie finansowym dysponując jedynie częścią swojego wynagrodzenia po odjęciu kwoty przeznaczonej na spłatę długów co może być bardzo trudne zwłaszcza dla osób mających rodziny na utrzymaniu i wysokie koszty życia związane z opłatami za mieszkanie media żywność edukację dzieci czy leczenie.

Jeśli zastanawiasz się czy powinieneś złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej najpierw dokładnie przeanalizuj swoją sytuację finansową i zmierz się z pytaniem czy rzeczywiście nie ma żadnego innego wyjścia z twojej trudnej sytuacji finansowej poza skorzystaniem z procedury sądowej umarzającej długi czy może istnieją inne rozwiązania takie jak negocjacje z wierzycielami w celu uzyskania prolongaty spłaty odroczenia płatności czy umorzenia części zadłużenia albo skorzystanie z pomocy ośrodka pomocy społecznej który może udzielić wsparcia finansowego w postaci zasiłków czy pożyczek celowych na pokrycie najbardziej palących zobowiązań.

Pamiętaj że ogłoszenie upadłości konsumenckiej to bardzo poważna decyzja która będzie miała długotrwałe konsekwencje dla twojego życia finansowego przez wiele kolejnych lat po zakończeniu postępowania upadłościowego ponieważ informacja o twoim bankructwie będzie widoczna w publicznie dostępnych rejestrach takich jak Krajowy Rejestr Zadłużonych czy Monitor Sądowy i Gospodarczy przez wiele lat co sprawi że uzyskanie w przyszłości jakiegokolwiek kredytu hipotecznego konsumpcyjnego czy samochodowego będzie praktycznie niemożliwe lub będzie wiązało się z koniecznością płacenia bardzo wysokiego oprocentowania rekompensującego bankowi zwiększone ryzyko związane z udzieleniem kredytu osobie która w przeszłości ogłosiła bankructwo i nie wywiązała się ze swoich zobowiązań finansowych.

Jeśli jednak po dokładnej analizie dojdziesz do wniosku że upadłość konsumencka jest jedynym sensownym rozwiązaniem twojej sytuacji finansowej i że nie ma żadnych innych realistycznych możliwości spłaty zaciągniętych długów w rozsądnym terminie bez rujnowania całkowicie swojego życia i życia swojej rodziny to nie zwlekaj i skontaktuj się z doświadczonym prawnikiem specjalizującym się w prawie upadłościowym który pomoże ci przygotować wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej sporządzić niezbędną dokumentację finansową i przeprowadzi cię przez cały proces sądowy aż do momentu umorzenia długów i rozpoczęcia życia finansowego od nowa bez ciężaru zadłużenia który dotychczas uniemożliwiał ci normalne funkcjonowanie i planowanie przyszłości.