RCB ma już plany od województw. Rząd gotowy na akcję ewakuacyjną

Zbigniew Muszyński, dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, potwierdza w rozmowie z InfoSecurity24.pl, że dokumentacja ewakuacyjna na poziomie województw już istnieje. Gminy przekazały swoje wkłady do planów wojewódzkich zgodnie z ustawowym terminem, który upłynął z końcem 2025 roku. Trwają konsultacje i poprawki, ale w razie nagłej potrzeby województwa mogłyby już teraz działać według przygotowanych procedur. Krajowy Plan Ewakuacji powstanie po uzgodnieniu wszystkich dokumentów wojewódzkich.

Gminy złożyły dokumenty w terminie, teraz kolej na województwa

Ustawa z 5 grudnia 2024 o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie 1 stycznia 2025, nałożyła na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast obowiązek opracowania w ciągu 12 miesięcy wkładów do wojewódzkich planów ewakuacji. Dokumenty gminne stanowią załącznik funkcjonalny do planów zarządzania kryzysowego.

Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 maja 2025 w sprawie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia określiło szczegółowy sposób realizacji działań. Każda gmina musiała zidentyfikować zagrożenia na swoim terenie, wyznaczyć trasy ewakuacyjne i miejsca zbiórek, ustalić procedury komunikacji oraz zarządzania transportem.

Termin na przekazanie dokumentów do urzędów wojewódzkich upłynął z końcem grudnia 2025. Gminy zakończyły prace wcześniej, żeby dać wojewodom czas na opracowanie planów wojewódzkich. Ten sam 12-miesięczny termin obowiązuje wszystkie szczeble – gminny, wojewódzki i krajowy.

„Pierwsza wersja zawsze podlega bardzo krytycznej ocenie”

„We współpracy ze Sztabem Generalnym zostały stworzone wytyczne dla Wojewódzkich Planów Zarządzania Kryzysowego. Odbył się szereg konsultacji i wszystkie województwa dosłały nam przygotowane przez siebie plany ewakuacji” – wyjaśnia Zbigniew Muszyński w rozmowie z InfoSecurity24.pl.

Jak podkreśla dyrektor RCB, otrzymane dokumenty przechodzą teraz weryfikację. „Pierwsza wersja zawsze podlega bardzo krytycznej ocenie. Przekazaliśmy nasze uwagi, żeby te plany były jak najbardziej wiarygodne i bliskie rzeczywistości. Województwa dokonują zmian. Ustawa zakłada, że te dokumenty mają zostać uzgodnione z RCB i ten proces teraz właśnie trwa” – tłumaczy Muszyński.

Każde województwo przygotowało plan dostosowany do swojej specyfiki. Inną liczbę ludności, położenie geograficzne i stopień zagrożenia uwzględniają plany dla województw przygranicznych, inne dla regionów centralnych. Dokumenty nie są swoimi kopiami – muszą odpowiadać lokalnym warunkom i zasobom.

Gdyby dziś zaszła potrzeba, można działać według obecnych planów

„Gdyby zaszła nagła potrzeba, województwa korzystałyby właśnie z tych planów, które przygotowały” – zapewnia szef RCB w rozmowie z InfoSecurity24.pl. Dodaje, że dokumentacja już istnieje, więc można według niej działać, choć takie plany muszą być stale weryfikowane i doskonalone.

Plany wojewódzkie określają, kto i w jakiej kolejności będzie ewakuowany z obszarów zagrożonych. Pierwszeństwo mają osoby najbardziej wrażliwe: dzieci, seniorzy, osoby z niepełnosprawnościami, ciężarne, chorzy wymagający opieki, podopieczni domów pomocy społecznej i szpitali.

Dokumenty zawierają wykaz obiektów publicznych przeznaczonych na miejsca czasowego pobytu ewakuowanej ludności. Są to hale sportowe, szkoły, ośrodki kultury i inne budynki gminne. Gminy oszacowały liczbę dostępnych miejsc noclegowych przyjmując normę 2-3 m² powierzchni mieszkalnej na osobę.

Krajowy Plan Ewakuacji powstanie po uzgodnieniu dokumentów wojewódzkich

„Jeśli chodzi o Krajowy Plan Ewakuacji, zbliżamy się do końca prac. Zakładamy jednak, że nie możemy przygotować pełnego planu na poziomie kraju, dopóki nie będą uzgodnione wszystkie plany wojewódzkie. To wszystko musi być ze sobą kompatybilne” – wyjaśnia Zbigniew Muszyński w rozmowie z InfoSecurity24.pl.

RCB współpracuje ze Sztabem Generalnym Wojska Polskiego w zakresie logistyki i zabezpieczenia transportowego. Wojsko wnosi możliwości transportowe i wsparcie organizacyjne, administracja cywilna zapewnia wiedzę o lokalnych zasobach i miejscach przyjęcia ludności.

Dyrektor RCB podkreślał w rozmowach z mediami, że celem jest przeniesienie doświadczeń z konfliktu na Ukrainie do polskich realiów. Decyzje o ewakuacji mają zapadać w godzinach, nie w dniach. To wymaga wcześniejszego przygotowania szczegółowych procedur i zabezpieczenia zasobów.

Kto może zarządzić ewakuację i w jakich sytuacjach

Ewakuację może zarządzić Szef Obrony Cywilnej w czasie stanu wojennego i wojny, na wniosek wojewody. W przypadkach niecierpiących zwłoki wojewoda może zarządzić ewakuację samodzielnie, informując o tym Szefa Obrony Cywilnej. Decyzję podejmuje się po konsultacji z ministrem spraw wewnętrznych i administracji.

Na poziomie lokalnym wójt może zarządzić ewakuację z obszarów bezpośrednio zagrożonych, jeżeli w inny sposób nie można usunąć bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia ludzi lub mienia. Dotyczy to sytuacji zagrożenia klęską żywiołową, awarią technologiczną lub innym lokalnym zagrożeniem.

Plany ewakuacji obejmują różne scenariusze: zagrożenie wojną, przewidywane wystąpienie klęski żywiołowej, czas wojny oraz wystąpienie klęski żywiołowej. Dokumenty są przygotowane na sytuacje od lokalnych awarii po zagrożenia o charakterze ogólnokrajowym.

Alert RCB, syreny i media – tak będzie przebiegać informowanie ludności

Rozporządzenie precyzyjnie określa sposoby powiadamiania mieszkańców o zarządzonej ewakuacji. Podstawowym kanałem są systemy ostrzegania i alarmowania, w tym Alert RCB wysyłany przez SMS do wszystkich telefonów na danym obszarze. Uruchomione zostaną syreny alarmowe.

Organy obrony cywilnej wykorzystają wszystkie dostępne środki masowego przekazu – telewizję, radio, strony internetowe organów administracji publicznej. Przekazane zostaną ulotki i wiadomości elektroniczne z dokładnymi instrukcjami postępowania.

Wójtowie i starostowie mają obowiązek aktywnego przeciwdziałania dezinformacji. Będą weryfikować komunikaty pojawiające się na stronach innych instytucji i organów. Mieszkańcy powinni reagować wyłącznie na oficjalne komunikaty z kanałów rządowych i samorządowych.

Co to oznacza dla czytelnika

Twoja gmina przekazała już do urzędu wojewódzkiego swój wkład do planu ewakuacji. Województwa przesłały swoje plany do RCB, gdzie teraz trwają konsultacje i poprawki. Dokumentacja istnieje i według niej można działać w razie nagłej potrzeby. Krajowy Plan Ewakuacji powstanie po uzgodnieniu wszystkich dokumentów wojewódzkich.

Przygotuj podstawowy pakiet rzeczy na 72 godziny. Przepisy wyraźnie określają, że mieszkańcy powinni ograniczyć się do mienia niezbędnego do przetrwania przez 3 doby. Zapakuj wodę, podstawowe jedzenie, leki, dokumenty i ich kopie, gotówkę w małych nominałach, powerbank, latarkę oraz najpotrzebniejsze ubrania.

Zapisz kontakty do najbliższych zarówno w telefonie, jak i na kartce papieru. Ustal z rodziną miejsce spotkania na wypadek braku łączności. Zrób kopie najważniejszych dokumentów i przechowuj je w chmurze lub na przenośnym nośniku.

Jeśli w twojej okolicy zostanie zarządzona ewakuacja, otrzymasz oficjalny komunikat przez Alert RCB, syrenę alarmową oraz komunikaty w mediach. Nie reaguj na informacje z nieoficjalnych źródeł – sprawdzaj komunikaty na stronach urzędów i instytucji państwowych.

Sprawdź, gdzie w twojej okolicy znajdują się obiekty publiczne mogące służyć jako miejsca ewakuacyjne – hale sportowe, szkoły, ośrodki kultury. Poznaj podstawowe trasy wyjazdu z miasta lub gminy. W sytuacji kryzysowej ta wiedza może zaoszczędzić cenny czas.

Ewakuacja ma umożliwiać rodzinom wspólne przemieszczanie się. W miejscach czasowego pobytu zapewnione będą podstawowe środki – żywność, woda, odzież, środki higieniczne oraz pomoc medyczna. Norma zakwaterowania wynosi 2-3 m² powierzchni mieszkalnej na osobę.