Scenariusz na czas kryzysu. Co z Twoimi pieniędzmi w banku, gdy wybuchnie wojna?

Bezpieczeństwo oszczędności w niestabilnych czasach to temat, który budzi zrozumiałe emocje. Eksperci finansowi uspokajają: polski system bankowy jest stabilny, ale w sytuacjach skrajnych mogą pojawić się ograniczenia. Jak przygotować portfel na najgorsze scenariusze i dlaczego trzymanie całej gotówki w skarpecie nie jest najlepszym pomysłem?

Specjaliści z sektora finansowego podkreślają, że współczesne banki działają w rygorze bardzo ścisłych regulacji dotyczących cyberbezpieczeństwa, takich jak unijne dyrektywy DORA czy NIS2. Zmniejsza to ryzyko paraliżu systemów informatycznych. Dr Robert Pakla zwraca uwagę, że mimo zagrożeń, środki zgromadzone na rachunkach bankowych są fizycznie bezpieczniejsze niż duże sumy gotówki przechowywane w domu, które mogą stać się łatwym łupem. Doświadczenia z 2022 roku i wybuchu wojny w Ukrainie pokazały ciekawy mechanizm – wielu klientów, którzy w panice wypłacali oszczędności, po kilku tygodniach wracało z nimi do banków.

Należy jednak mieć świadomość prawnych uwarunkowań stanu wojennego. W sytuacji nadzwyczajnej ścieżka legislacyjna ulega znacznemu przyspieszeniu. Prezydent na wniosek premiera może wydawać rozporządzenia z mocą ustawy, co teoretycznie pozwala na wprowadzenie limitów wypłat czy ograniczeń w dostępie do kapitału.

Kluczowym bezpiecznikiem dla deponentów jest Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG). Gwarantuje on zwrot środków do równowartości 100 000 euro w przypadku upadłości banku. Analitycy zwracają jednak uwagę na ryzyko walutowe – w momencie wybuchu konfliktu kurs złotego może gwałtownie spaść, co wpłynie na realną wartość wypłacanej gwarancji przeliczanej z euro.

Złoto, waluty i zagraniczne konta. Czy to pewna ochrona?

Przeniesienie kapitału za granicę wydaje się logicznym krokiem, ale historia pokazuje, że nie daje to 100-procentowej gwarancji. Eksperci przywołują przykład Cypru z 2013 roku, gdzie w ramach ratowania sektora bankowego sięgnięto po część depozytów klientów. Dodatkowym zagrożeniem w czasie wojny globalnej mogą być blokady systemów takich jak SWIFT czy zamrożenie rachunków korespondencyjnych dla obywateli państw objętych sankcjami lub restrykcjami.

Dlatego kluczem do bezpieczeństwa finansowego jest dywersyfikacja, czyli podział majątku na różne aktywa. Dr Pakla rekomenduje posiadanie rachunków zarówno w złotych, jak i w walutach obcych, a także ulokowanie części kapitału w fizycznym złocie. W przyszłości, po odpowiednim uregulowaniu prawnym, alternatywą mogą stać się również kryptowaluty. Niewielki zapas gotówki jest wskazany, ale wyłącznie na wypadek awarii terminali płatniczych.

Szczególną rolę w strategiach na trudne czasy odgrywają metale szlachetne. Złoto fizyczne (sztabki, monety) jest niezależne od systemu bankowego i akceptowane na całym świecie. Jest też łatwe do transportu. Tańszą alternatywą jest srebro, idealne do mniejszych transakcji. Adam Drozdowski z InValue Multi-Asset oraz ekonomista Marek Zuber zgodnie twierdzą, że w momentach napięć geopolitycznych to właśnie kruszce oraz obligacje amerykańskie zyskują na wartości. Nawet złota biżuteria może w krytycznym momencie pełnić funkcję waluty.