Premier podpisał. Służby postawione na nogi. Żołnierze, policja, monitoring torów, szkół i sieci

Premier Donald Tusk podpisał 26 lutego 2026 roku 4 zarządzenia przedłużające obowiązywanie stopni alarmowych w Polsce. Od 1 marca do 31 maja 2026 roku w całym kraju obowiązuje drugi stopień alarmowy BRAVO i BRAVO-CRP. Na liniach kolejowych zarządzanych przez PKP PLK i PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa utrzymano trzeci, najwyższy dotychczas wprowadzony w Polsce stopień CHARLIE. Problem w tym, że większość Polaków nie bardzo wie, co te nazwy oznaczają i jakie mają praktyczne konsekwencje.

4 stopnie, 2 systemy – jak to działa

Polski system stopni alarmowych działa na podstawie ustawy z dnia 10 czerwca 2016 roku o działaniach antyterrorystycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 194). Ustawa przewiduje 4-stopniową skalę zagrożeń: ALFA, BRAVO, CHARLIE i DELTA – przy czym ALFA jest najniższym, a DELTA najwyższym stopniem. Równolegle funkcjonuje analogiczny system CRP – czyli stopnie dotyczące zagrożeń w cyberprzestrzeni: ALFA-CRP, BRAVO-CRP, CHARLIE-CRP i DELTA-CRP.

Stopnie alarmowe nie są komunikatem do obywateli w stylu „zostań w domu” czy „unikaj dworców”. To przede wszystkim nakaz działania dla administracji publicznej i służb. Każdy kolejny poziom oznacza nowe obowiązki dla urzędów, policji, wojska, służb specjalnych i zarządców infrastruktury krytycznej. Obywatel widzi tego skutki pośrednio – przez większą liczbę patroli, kontrole na dworcach czy wzmożone monitorowanie obiektów publicznych.

BRAVO – podwyższona czujność od ponad 4 lat

Stopień BRAVO jest 2. w skali i funkcjonuje w Polsce nieprzerwanie od czasu inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku. Wprowadza się go w sytuacji zwiększonego i przewidywalnego zagrożenia atakiem terrorystycznym, gdy nie zidentyfikowano jeszcze konkretnego celu. Innymi słowy – wiemy, że zagrożenie rośnie, ale nie wiemy, gdzie i kiedy może uderzyć.

Co w praktyce oznacza BRAVO dla służb i administracji? Przede wszystkim:

Wzmożone patrole i kontrole miejsc publicznych – policja, Straż Graniczna i inne służby zwiększają obecność przy obiektach użyteczności publicznej: dworcach, lotniskach, centrach handlowych, urzędach. Służby muszą być gotowe do działania w trybie alarmowym, a dostęp do niektórych obiektów może być bardziej rygorystycznie kontrolowany.

Podwyższona gotowość operacyjna – jednostki odpowiedzialne za bezpieczeństwo pozostają w stanie wyższej gotowości, z możliwością szybkiego wzmocnienia ochrony konkretnych miejsc. Zarządcy infrastruktury krytycznej – elektrowni, rurociągów, mostów, węzłów komunikacyjnych – muszą przeprowadzać dodatkowe inspekcje i weryfikacje.

Odpowiednik cybernetyczny, czyli BRAVO-CRP, nakłada na organy administracji publicznej obowiązek całodobowego monitorowania systemów teleinformatycznych, weryfikowania, czy nie doszło do nieautoryzowanego dostępu, oraz zapewnienia dyżurów administratorów kluczowych systemów. Dotyczy to m.in. systemów ZUS, urzędów skarbowych, rejestrów państwowych – wszystkiego, co może być celem ataku ze strony grup powiązanych z obcymi wywiadami.

Jednocześnie od 1 marca obowiązuje też BRAVO dla polskiej infrastruktury energetycznej znajdującej się poza granicami kraju – zarządzenie nr 17 z 26 lutego 2026 roku. To m.in. gazociągi, ropociągi i instalacje przesyłowe, które Polska eksploatuje lub współeksploatuje za granicą.

CHARLIE na kolei – efekt wybuchu pod Garwolinem

Trzeci stopień alarmowy CHARLIE na liniach PKP to bezpośrednia konsekwencja aktów dywersji z listopada 2025 roku. W nocy z 15 na 16 listopada 2025 roku na trasie Warszawa-Lublin, w pobliżu miejscowości Mika w powiecie garwolińskim, eksplodował ładunek wybuchowy, który zniszczył fragment torowiska. Kilka godzin później odkryto drugie miejsce uszkodzenia – tym razem bliżej Lublina, w okolicach Puław, gdzie uszkodzona linia trakcyjna zmusiła pociąg z 475 pasażerami do nagłego hamowania.

Premier Tusk poinformował w Sejmie, że za zamachami stali 2 obywatele Ukrainy działający na zlecenie rosyjskiego wywiadu. Obaj wjechali do Polski z terytorium Białorusi, a po zamachu opuścili kraj przez przejście graniczne w Terespolu. Jak ustalili śledczy, ładunki były detonowane zdalnie – za pomocą telefonów komórkowych z kartami SIM zarejestrowanymi na sfałszowane dokumenty. Prokuratura wydała postanowienie o przedstawieniu podejrzanym zarzutów przeprowadzenia aktów dywersji o charakterze terrorystycznym na zlecenie Federacji Rosyjskiej – przestępstwo zagrożone karą do dożywotniego pozbawienia wolności.

Według eksperta CyberDefence24 Pawła Makowca był to pierwszy sabotaż na polskiej kolei od 1938 roku. W ciągu następnych miesięcy w ramach operacji „TOR” służby zatrzymały łącznie 10 osób podejrzanych o kolejne akty dywersji lub ich planowanie – w tym 25-latka z Mołdawii, który w lutym 2026 roku zaciągał hamulce awaryjne w wagonach towarowego pociągu przewożącego ropę do Ukrainy na stacji w Puławach.

Stopień CHARLIE różni się od BRAVO przede wszystkim skalą gotowości i konkretnością zagrożenia. Wprowadza się go, gdy istnieją wiarygodne informacje o planowanym ataku lub gdy doszło już do zdarzenia potwierdzającego realność zagrożenia – tak właśnie było w przypadku kolei. Zarządcy infrastruktury kolejowej muszą zapewnić całodobowe dyżury, w tym osób odpowiedzialnych za procedury na wypadek zdarzeń terrorystycznych, wzmożony nadzór techniczny oraz szczegółowe sprawdzanie każdego podejrzanego zgłoszenia. Każdy sygnał o porzuconym przedmiocie, podejrzanej osobie czy anomalii na torach musi być traktowany jako potencjalnie groźny.

Kiedy wchodzi DELTA – i co to zmienia dla zwykłego człowieka

Najwyższy stopień, DELTA, jest zarezerwowany dla sytuacji, gdy atak już nastąpił lub służby mają pewność, że jest on w toku. Na tym poziomie możliwe jest m.in. wprowadzenie ograniczeń w ruchu, zamknięcie obiektów publicznych i użycie sił wojskowych do ochrony infrastruktury. W historii Polski od 2016 roku stopień DELTA nie był nigdy wprowadzony.

Dla przeciętnego obywatela obowiązujące stopnie BRAVO i CHARLIE to przede wszystkim sygnał, żeby zachować czujność w przestrzeni publicznej. Nie ma żadnych formalnych nakazów ani zakazów skierowanych do ludności. Nie trzeba unikać transportu kolejowego, zmieniać planów podróży ani zabierać zapasów. To służby dostają więcej zadań – nie obywatele więcej obowiązków.

Jednak sam fakt, że stopnie są przedłużane co kilka miesięcy – i to od ponad 4 lat – świadczy o tym, że Polska wpisała się w stały katalog celów rosyjskich operacji hybrydowych. Zagrożenie nie jest ani chwilowe, ani abstrakcyjne. Dywersja na torach pod Garwolinem pokazała, że może przybrać bardzo konkretną, fizyczną formę.

Kto decyduje i na jak długo

Zgodnie z ustawą o działaniach antyterrorystycznych z 10 czerwca 2016 roku (Dz.U. z 2025 r. poz. 194) stopnie alarmowe wprowadza, zmienia i odwołuje Prezes Rady Ministrów w drodze zarządzenia – na wniosek ministra właściwego ds. wewnętrznych po uzyskaniu opinii Szefa ABW, a w przypadku stopni CRP – Szefa ABW po uzyskaniu opinii ministra właściwego ds. informatyzacji. Nie ma ustawowego górnego limitu czasu obowiązywania stopnia – każdorazowo premier podpisuje zarządzenie na określony okres i może je przedłużać w nieskończoność.

Obecne zarządzenia obowiązują od 1 marca 2026 roku od godz. 00:00 do 31 maja 2026 roku do godz. 23:59. Co stanie się 1 czerwca – zależy od oceny służb. Biorąc pod uwagę, że BRAVO funkcjonuje nieprzerwanie od 2022 roku, nie ma podstaw, by zakładać, że zostanie zniesiony przed zakończeniem konfliktu zbrojnego w Ukrainie i ustabilizowaniem sytuacji geopolitycznej w regionie.

Co zrobić, jeśli coś wzbudzi podejrzenia

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa nie wydało szczególnych zaleceń dla obywateli w związku z przedłużeniem stopni. Jednak w kontekście aktywnych działań sabotażowych wymierzonych w infrastrukturę transportową warto znać kilka zasad:

• Podejrzany przedmiot na dworcu lub w pociągu – nie dotykamy, nie przemieszczamy, natychmiast informujemy obsługę lub policję. Dotyczy to też podejrzanych zachowań innych pasażerów przy infrastrukturze kolejowej.
• Podejrzane osoby przy torach lub obiektach infrastruktury (stacje transformatorowe, mosty, tunele) – w sytuacji, gdy ktoś zachowuje się podejrzanie w pobliżu chronionych obiektów, można zgłosić to policji pod numer 112 lub bezpośrednio do ABW pod numer 22 585 91 00.
• Alerty RCB – Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysyła SMS-owe alerty na wszystkie telefony komórkowe działające na terenie objętym zagrożeniem. Warto mieć włączone powiadomienia i reagować na komunikaty, które mogą zawierać instrukcje postępowania w konkretnej sytuacji.

Stopnie alarmowe nie są straszakiem. To narzędzie, które ma sprawić, że odpowiednie instytucje są gotowe działać, zanim cokolwiek się wydarzy. Że maszynista, który zauważył uszkodzenie toru pod Garwolinem, miał do kogo natychmiast zadzwonić – i że ktoś po drugiej stronie słuchawki wiedział, co ma zrobić.