Kaucja za butelki i puszki może zniknąć? Projekt trafił do Sejmu. Chcą wycofania całego systemu

Plastikowe butelki i puszki znowu bez 50 gr kaucji, a automaty do ich zwrotu przestaną być potrzebne? Taki scenariusz pojawił się w Sejmie. Grupa posłów Konfederacji złożyła projekt ustawy, którego celem jest uchylenie systemu kaucyjnego. Sprawa może dotyczyć milionów klientów, ale na tym etapie trzeba podkreślić jedno: system nadal działa i nic nie zostało jeszcze zlikwidowane. 

Propozycja może jednak rozpocząć poważną dyskusję o przyszłości rozwiązania, które funkcjonuje w Polsce od 1 października 2025 roku. Jeżeli projekt przeszedłby całą drogę legislacyjną i został przyjęty, konieczne byłoby rozstrzygnięcie nie tylko kwestii kaucji, ale również losu automatów, pieniędzy wydanych przez sklepy i milionów opakowań znajdujących się już w domach Polaków.

Projekt już w Sejmie. Chodzi o wycofanie systemu kaucyjnego

Projekt wpłynął do Sejmu 6 sierpnia 2026 roku. Jego przedstawicielem jest poseł Grzegorz Płaczek, a dokument został zarejestrowany pod numerem RPW/27019/2026.

Propozycja zakłada uchylenie systemu kaucyjnego. Dokument został skierowany do opiniowania przez Biuro Legislacyjne oraz Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. Analizowane mają być między innymi konsekwencje ekonomiczne proponowanych zmian.

Samo pojawienie się projektu w Sejmie nie oznacza jednak likwidacji kaucji. Do zmiany prawa potrzebne jest przejście pełnej procedury ustawodawczej. Projekt może również zostać zmodyfikowany albo odrzucony.

50 gr za butelkę i puszkę nadal obowiązuje

Do czasu ewentualnej zmiany przepisów przy kasach obowiązują dotychczasowe zasady.

Za jednorazową plastikową butelkę na napoje o pojemności do 3 litrów pobierana jest kaucja w wysokości 50 gr. Tyle samo trzeba dopłacić przy zakupie napoju w metalowej puszce o pojemności do 1 litra. :contentReference[oaicite:3]{index=3}

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku objętych systemem szklanych butelek wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Tutaj kaucja wynosi 1 zł. :contentReference[oaicite:4]{index=4}

Opakowania objęte systemem można rozpoznać po odpowiednim oznaczeniu wraz z informacją o wysokości kaucji.

Kupujesz zgrzewkę? Przy kasie robi się z tego konkretna kwota

Przy jednej butelce dodatkowe 50 gr może nie robić większego wrażenia. Przy większych zakupach kwota szybko jednak rośnie.

Za 6 opakowań z kaucją 50 gr zapłacimy dodatkowo 3 zł. Przy 12 będzie to już 6 zł, natomiast przy 24 butelkach lub puszkach przy kasie zostawimy dodatkowe 12 zł.

Te pieniądze nie przepadają. Konsument może je odzyskać po zwróceniu opakowań zgodnie z zasadami systemu.

Do zwrotu nie potrzebujesz paragonu

Jedną z najważniejszych zasad obecnego rozwiązania jest możliwość odzyskania kaucji bez przedstawiania dowodu zakupu.

Nie trzeba także oddawać butelki lub puszki w sklepie, w którym została kupiona. Opakowanie musi jednak nadawać się do identyfikacji. Oznaczenie systemu oraz kod powinny pozostać czytelne. :contentReference[oaicite:6]{index=6}

Dlatego opakowań przeznaczonych do zwrotu nie należy zgniatać w sposób uniemożliwiający ich późniejsze rozpoznanie.

Konfederacja chce odwrócić reformę

Autorzy propozycji krytycznie oceniają obecny system. Wśród argumentów pojawiają się dodatkowe obowiązki nakładane na przedsiębiorców oraz niedogodności dla klientów.

Jednym z praktycznych problemów jest konieczność przechowywania pustych opakowań w odpowiednim stanie. Następnie trzeba zabrać je do automatu lub innego punktu zbiórki.

Dla sklepów oznacza to natomiast konieczność zorganizowania całego procesu przyjmowania, przechowywania i dalszego przekazywania zebranych opakowań.

Co stałoby się z butelkomatami?

To jedno z największych pytań związanych z projektem. Sklepy przez wiele miesięcy przygotowywały się do nowych regulacji. Pojawiły się automaty, przebudowano część przestrzeni handlowej oraz zmieniono logistykę i systemy informatyczne.

Jeżeli system zostałby wycofany, trzeba byłoby zdecydować, co stanie się z już zainstalowanymi urządzeniami oraz jak potraktować koszty poniesione przez przedsiębiorców.

Potrzebne byłyby również przepisy przejściowe. Trudno wyobrazić sobie sytuację, w której z dnia na dzień miliony opakowań objętych kaucją tracą możliwość zwrotu.

Masz w domu butelki z kaucją? Tych pieniędzy nie można po prostu skasować

W sklepach i domach znajdują się już miliony opakowań oznaczonych symbolem systemu. Konsumenci zapłacili za nie 50 gr albo 1 zł i mają prawo oczekiwać możliwości odzyskania pieniędzy.

Ewentualne uchylenie systemu musiałoby więc rozstrzygnąć, przez jaki czas będzie można zwracać wcześniej kupione opakowania. Nie można zakładać, że wszystkie oznaczone butelki i puszki nagle przestałyby podlegać zwrotowi.

Butelki znowu do żółtego pojemnika?

To kolejna kwestia, która może zainteresować konsumentów.

Przed wprowadzeniem systemu kaucyjnego plastikowe butelki i metalowe puszki trafiały przede wszystkim do żółtych pojemników na metale i tworzywa sztuczne.

Jeżeli system zostałby całkowicie uchylony i nie pojawiłby się inny mechanizm indywidualnego zwrotu, tradycyjna selektywna zbiórka odpadów ponownie zyskałaby podstawowe znaczenie. :contentReference[oaicite:10]{index=10}

Na razie absolutnie nie oznacza to jednak, że opakowania oznaczone kaucją należy zacząć wyrzucać do żółtych pojemników.

Jest poważna przeszkoda. Polska nadal musi osiągnąć unijne poziomy zbiórki

Ewentualne wycofanie systemu nie sprawi, że znikną europejskie wymagania dotyczące zbierania opakowań.

Unijne regulacje przewidują poziom selektywnej zbiórki plastikowych butelek na napoje wynoszący 77 proc. w 2025 roku oraz 90 proc. w 2029 roku.

Jeżeli Polska zrezygnowałaby z kaucji, musiałaby więc znaleźć inny skuteczny sposób na osiągnięcie wymaganych rezultatów.

Polacy krytycznie oceniali nowy system

Interesujące dane przyniosło badanie IBRiS przeprowadzone dla „Rzeczpospolitej” pod koniec stycznia 2026 roku.

30,3 proc. ankietowanych oceniało funkcjonowanie systemu źle, a 20,2 proc. bardzo źle. Pozytywną ocenę wskazało 22,8 proc. respondentów, natomiast bardzo dobrą 4,8 proc. :contentReference[oaicite:12]{index=12}

Jeszcze bardziej interesujące były deklaracje dotyczące zwracania plastikowych opakowań. 48,1 proc. respondentów odpowiedziało, że nie robi tego nigdy.

Warszawa również odczułaby ogromną zmianę

Dla mieszkańców Warszawy ewentualne wycofanie systemu oznaczałoby kolejną zmianę codziennych przyzwyczajeń.

Zamiast przechowywać niezgniecione butelki i puszki, a później zanosić je do punktów zwrotu, mieszkańcy mogliby ponownie w większym stopniu korzystać z tradycyjnego systemu segregacji.

Każda zmiana musiałaby jednak zostać skoordynowana z miejskim systemem gospodarki odpadami. Dzisiaj obowiązują dotychczasowe przepisy.

Co to oznacza dla Ciebie?

Na razie nie zmienia się nic. Jeżeli kupujesz napój w opakowaniu oznaczonym symbolem systemu kaucyjnego, nadal płacisz 50 gr albo 1 zł, zależnie od rodzaju opakowania.

Nie wyrzucaj opakowania tylko dlatego, że do Sejmu trafił projekt zakładający likwidację systemu. Jeżeli chcesz odzyskać pieniądze, zachowaj butelkę lub puszkę w odpowiednim stanie i zwróć ją zgodnie z obowiązującymi zasadami.

Projekt nie jest jeszcze ustawą. Może zostać zmieniony lub odrzucony. Dopiero przejście całego procesu legislacyjnego mogłoby doprowadzić do rzeczywistego wycofania systemu.

Jeżeli jednak propozycja uzyskałaby wystarczające poparcie, zmiana byłaby ogromna. Trzeba byłoby określić termin zakończenia pobierania kaucji, czas na zwrot wcześniej kupionych opakowań, przyszłość automatów oraz nowy sposób realizowania wymaganych poziomów selektywnej zbiórki.

Dlatego najważniejsza wiadomość dla klientów jest dziś prosta: pojawił się projekt likwidacji systemu kaucyjnego, ale 50 gr i 1 zł kaucji nadal obowiązują.