Koniec ery smartfonów w podstawówkach! Rząd podjął ostateczną decyzję

Szlaban na ekrany w klasie i na przerwie. Co dokładnie mówi ustawa?

Nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1 września 2026 roku i obejmą bez wyjątku wszystkie szkoły podstawowe w Polsce – zarówno placówki publiczne, jak i niepubliczne. Zgodnie z przygotowanym projektem, uczniowie nie będą mogli korzystać z telefonów komórkowych oraz jakichkolwiek innych urządzeń elektronicznych, które pozwalają na komunikowanie się na dystans lub rejestrowanie materiałów wideo i audio.

Restrykcje będą bardzo rygorystyczne i mają obowiązywać nie tylko podczas trwania lekcji, ale również w czasie przerw między zajęciami oraz w trakcie realizowania programów edukacyjnych poza terenem placówki (np. podczas zajęć terenowych). Ustawodawca przewidział jednak pewne swobody o charakterze logistycznym. Z odgórnego zakazu wyłączono:

• kilkudniowe wycieczki szkolne, gdzie warunki korzystania ze sprzętu określi wewnętrznie szkoła,
• pobyt dzieci w internatach, gdzie o zasadach decydować będzie kierownictwo placówki,
• korzystanie z infrastruktury szkolnej (np. boisk sportowych udostępnianych lokalnym mieszkańcom) poza godzinami tradycyjnych zajęć lekcyjnych.

Dyrektor i nauczyciel zdecydują o wyjątkach. Kiedy telefon będzie legalny?

Urzędnicy ministerialni zadbali o to, aby nowe prawo nie sparaliżowało uzasadnionych potrzeb zdrowotnych i edukacyjnych uczniów. Ustawa wprowadza katalog sztywnych wyjątków, w których uczeń będzie mógł legalnie uruchomić urządzenie.

Tabela: Ustawowe wyjątki od zakazu używania urządzeń elektronicznych

Społeczność szkolna ustali zasady przechowywania. Co grozi za złamanie zakazu?

Rządowy projekt nie narzuca odgórnie sposobu, w jaki szkoły mają fizycznie zabezpieczać telefony uczniów. O tym, czy urządzenia będą deponowane w specjalnych szafkach, czy odkładane do klasowych pudełek, zadecyduje lokalna społeczność szkolna. Zasady te mają zostać wypracowane w pełnym porozumieniu nauczycieli z rodzicami oraz po obowiązkowym zasięgnięciu opinii samych uczniów, z bezwzględnym poszanowaniem ich prawa do prywatności.

W przypadku permanentnego łamania nowych przepisów lub nierespektowania regulaminów tam, gdzie korzystanie jest ograniczone, placówki będą miały prawo do wyciągania surowych konsekwencji. Katalog kar statutowych i działań dyscyplinujących obejmuje m.in.:

• zastosowanie standardowych procedur wychowawczych, takich jak upomnienie lub spisanie kontraktu wychowawczego,
• nałożenie oficjalnych kar przewidzianych w statucie danej placówki,
• obniżenie uczniowi śródrocznej lub rocznej oceny z zachowania.

Możliwość analogicznego wprowadzenia całkowitego zakazu lub restrykcyjnego określenia warunków korzystania z elektroniki przyznano również szkołom ponadpodstawowym, które mogą wprowadzić odpowiednie zapisy do swoich statutów.

Głos nauczycieli i apel do rodziców. Problem zaczyna się po 16:00

Podczas konferencji prasowej po wtorkowym posiedzeniu rządu, ministra edukacji Barbara Nowacka mocno akcentowała, że nowe prawo powstaje na wyraźne i zdeterminowane żądanie środowiska pedagogicznego, które potrzebowało twardego narzędzia prawnego do egzekwowania dyscypliny. Szefowa resortu przypomniała, że podobne obostrzenia funkcjonują już oddolnie w ponad połowie polskich szkół, a aż 85 proc. całego społeczeństwa w pełni popiera takie rozwiązanie.

– Mam nadzieję, że to rozwiązanie poprawi po pierwsze: siłę i autonomię nauczycieli, ich decyzyjność, ich sprawczość, po drugie: wprowadzi porządek komputerowy cyfrowy w szkołach. Wszyscy powinniśmy być odpowiedzialni za to, w jaki sposób i my sami dorośli, ale i dzieci używają telefonów komórkowych – wskazała ministra edukacji.

Szefowa MEN skierowała jednocześnie gorący apel do rodziców, prosząc o wzmożoną czujność w okresie zbliżających się wakacji oraz po powrocie dzieci z lekcji. Jak wykazują badania naukowe, na terenie szkoły dzieci używają smartfonów raczej sporadycznie. Prawdziwy kryzys i destrukcyjne nawyki zaczynają się po godzinie 16:00, kiedy uczniowie wracają do domów i bezrefleksyjnie zatapiają się w świecie powiadomień.

Czas na dostosowanie statutów i „Kompas Jutra”

Po wejściu ustawy w życie z dniem 17 września 2026 roku, polskie placówki otrzymają krótki okres przejściowy. Wszystkie szkoły podstawowe będą miały czas do 31 października 2026 roku na formalne dostosowanie swoich wewnętrznych statutów do nowych wymogów ustawowych oraz sprecyzowanie reguł dla wycieczek i internatów.

Jak zaznacza Ministerstwo Edukacji Narodowej, eliminacja smartfonów to zaledwie element szerokiej, spójnej strategii państwa. Równolegle, od 1 września 2026 roku, do szkół wejdą zmodyfikowane podstawy programowe w ramach projektu „Reforma 26. Kompas Jutra” oraz całkowicie nowy, obowiązkowy przedmiot – edukacja zdrowotna. Oba te programy mocno położą nacisk na naukę higieny cyfrowej oraz edukację medialną, co ma kompleksowo wspierać bezpieczny i zrównoważony rozwój młodego pokolenia w dobie nowych technologii.