Masowe kontrole w Polsce. W wielu domach ten obowiązek wraca co trzy miesiące

Właściciel może mieć ważny coroczny przegląd kominiarski, a mimo to nie wykonywać wszystkich obowiązków. Kontrola stanu technicznego komina oraz usuwanie z niego sadzy i innych zanieczyszczeń to dwie odrębne czynności. W domach ogrzewanych drewnem, węglem lub pelletem przewody trzeba czyścić co najmniej raz na trzy miesiące w okresie ich użytkowania. Przy paliwie gazowym i płynnym obowiązek wraca co najmniej raz na sześć miesięcy. Sam dokument z corocznej kontroli nie zastępuje czyszczenia.

Początek sezonu grzewczego to moment, w którym właściciele domów zamawiają kominiarza i uzyskują potwierdzenie wykonania kontroli przewodów. Wielu uznaje wtedy, że sprawę komina ma zamkniętą na kolejny rok.

Przepisy rozdzielają jednak dwa zupełnie różne obowiązki:

• sprawdzenie stanu technicznego przewodów kominowych,
• regularne usuwanie z nich zanieczyszczeń.

Kontrola odpowiada na pytanie, czy komin jest szczelny, drożny i nadaje się do bezpiecznego użytkowania. Czyszczenie polega natomiast na fizycznym usunięciu sadzy, osadów oraz innych zanieczyszczeń gromadzących się podczas spalania.

Wykonanie pierwszej czynności nie zwalnia z drugiej.

Roczna kontrola to dopiero pierwszy obowiązek

Prawo budowlane nakazuje właścicielowi lub zarządcy przeprowadzenie co najmniej raz w roku kontroli stanu technicznego:

• instalacji gazowej,
• przewodów dymowych,
• przewodów spalinowych,
• przewodów wentylacyjnych.

Dotyczy to również domów jednorodzinnych. Wyłączenie obejmujące część corocznej kontroli elementów budynku narażonych na warunki atmosferyczne nie znosi obowiązku sprawdzania instalacji gazowych i przewodów kominowych.

Kontrolę przewodów dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych powinien wykonywać mistrz kominiarski. W przypadku kominów przemysłowych, wolnostojących oraz przewodów, w których ciąg jest wymuszany mechanicznie, mogą być potrzebne odpowiednie uprawnienia budowlane.

Obowiązek corocznej kontroli wynika z art. 62 aktualnego Prawa budowlanego.

Przy drewnie, węglu i pellecie komin trzeba czyścić co trzy miesiące

Znacznie częściej trzeba wykonywać drugą czynność, czyli usuwać zanieczyszczenia z przewodów.

Rozporządzenie przeciwpożarowe określa minimalne terminy:

Rodzaj paleniska lub przewodu	Minimalna częstotliwość czyszczenia
Paliwo stałe, np. drewno, węgiel, pellet	raz na 3 miesiące
Paliwo płynne lub gazowe	raz na 6 miesięcy
Przewody wentylacyjne	raz w roku
Gastronomia i zbiorowe żywienie	raz w miesiącu, jeśli przepisy miejscowe nie stanowią inaczej

Terminy dotyczą okresu użytkowania instalacji. Jeżeli właściciel intensywnie pali w kominku przez cały sezon, nie powinien zakładać, że jedno czyszczenie przed zimą wystarczy aż do wiosny.

Przykładowo właściciel kotła na pellet lub drewno, który rozpoczyna ogrzewanie domu we wrześniu i korzysta z urządzenia przez kolejne miesiące, powinien zaplanować czyszczenie nie tylko przed sezonem, ale także w jego trakcie.

Wymagane częstotliwości określa § 34 rozporządzenia MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków.

Przegląd i czyszczenie mogą odbyć się tego samego dnia, ale nie są tym samym

Kominiarz podczas jednej wizyty może zarówno skontrolować przewody, jak i usunąć z nich zanieczyszczenia. Nie należy jednak automatycznie przyjmować, że każda zamówiona usługa obejmuje obie czynności.

Jeżeli właściciel zlecił wyłącznie okresową kontrolę, jej wykonanie nie jest równoznaczne z wyczyszczeniem wszystkich użytkowanych przewodów.

Po wizycie warto sprawdzić:

• jaki był dokładny zakres usługi,
• które przewody zostały skontrolowane,
• które zostały wyczyszczone,
• czy stwierdzono uszkodzenia lub niedrożność,
• jakie zalecenia wydał kominiarz,
• kiedy powinno odbyć się kolejne czyszczenie.

Samo zdanie „kominiarz był w tym roku” nie rozstrzyga więc, czy właściciel wykonał oba obowiązki.

Zwykły papier nie potwierdza już prawidłowo rocznej kontroli

Od 18 września 2023 roku protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych przeprowadzanej na podstawie Prawa budowlanego sporządza się elektronicznie w systemie obsługującym Centralną Ewidencję Emisyjności Budynków.

Krajowa Izba Kominiarzy w komunikacie przed sezonem grzewczym 2026/2027 przypomina, że jedynym właściwym potwierdzeniem przeprowadzenia rocznej kontroli jest e-protokół wprowadzony do CEEB przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia.

Kartka, rachunek albo odręcznie wypisane zaświadczenie mogą dokumentować zapłatę za usługę czy wykonanie czyszczenia, ale nie zastępują wymaganego e-protokołu z ustawowej kontroli okresowej.

Właściciel może sprawdzić, czy osoba przeprowadzająca kontrolę ma właściwe kwalifikacje, korzystając z oficjalnej wyszukiwarki w systemie ZONE Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego.

W domu jednorodzinnym właściciel może sam wyczyścić komin, ale nie może sam wykonać przeglądu

Przepisy przewidują ważny wyjątek.

Zasadniczo usuwanie zanieczyszczeń z przewodów powinny wykonywać osoby posiadające kwalifikacje kominiarskie. Wymogu tego nie stosuje się jednak do czyszczenia przewodów w:

• budynkach mieszkalnych jednorodzinnych,
• obiektach budownictwa zagrodowego,
• obiektach letniskowych.

Oznacza to, że właściciel domu jednorodzinnego może samodzielnie usunąć zanieczyszczenia z komina, jeżeli potrafi zrobić to skutecznie i bezpiecznie.

Nie należy tego mylić z coroczną kontrolą stanu technicznego. Takiej kontroli właściciel nie może przeprowadzić sam dla siebie. Musi ją wykonać osoba z uprawnieniami, a jej wynikiem powinien być e-protokół.

W praktyce skorzystanie z usług kominiarza także przy czyszczeniu daje właścicielowi dodatkowe potwierdzenie wykonania czynności. Może mieć to znaczenie po pożarze, zaczadzeniu albo podczas wyjaśniania przyczyn szkody.

Kominek używany „tylko czasami” również może tworzyć obowiązek

Częsty błąd dotyczy kominków rekreacyjnych. Właściciel korzysta z kominka tylko w weekendy albo podczas największych mrozów i uznaje, że terminy czyszczenia odnoszą się wyłącznie do głównego kotła.

Przepisy mówią jednak o przewodach od palenisk, w których odbywa się spalanie paliwa. Jeżeli kominek na drewno jest używany, jego przewód również powinien być utrzymywany w czystości.

Rzeczywista szybkość odkładania sadzy zależy między innymi od:

• rodzaju i wilgotności drewna,
• jakości paliwa,
• temperatury spalania,
• dopływu powietrza,
• konstrukcji przewodu,
• sposobu użytkowania urządzenia.

Minimalny termin ustawowy nie oznacza, że zawsze można czekać pełne trzy lub sześć miesięcy. Jeżeli sadza gromadzi się szybciej, komin trzeba oczyścić wcześniej.

Mokre drewno przyspiesza powstawanie osadów

Spalanie wilgotnego drewna prowadzi do obniżenia temperatury w palenisku i zwiększonego powstawania dymu oraz lepkich osadów. W przewodzie mogą odkładać się sadza i substancje smoliste.

Takie zanieczyszczenia:

• zmniejszają przekrój przewodu,
• pogarszają ciąg,
• utrudniają odprowadzanie spalin,
• zwiększają ryzyko cofania się dymu,
• mogą doprowadzić do pożaru sadzy.

Podczas pożaru temperatura wewnątrz komina może gwałtownie wzrosnąć. Uszkodzeniu może ulec przewód, jego obudowa oraz elementy budynku znajdujące się w pobliżu. Pęknięty komin może następnie przepuszczać gorące spaliny i tlenek węgla do pomieszczeń.

Po pożarze ubezpieczyciel może sprawdzić dokumenty

Brak kontroli lub regularnego czyszczenia nie oznacza automatycznie, że zakład ubezpieczeń odmówi wypłaty odszkodowania. Ubezpieczyciel może jednak badać przyczynę pożaru, treść umowy, wymagane zabezpieczenia oraz to, czy zaniedbanie właściciela miało wpływ na powstanie lub rozmiar szkody.

Jeżeli biegły ustali, że doszło do pożaru nagromadzonej sadzy, istotne mogą okazać się:

• e-protokół z okresowej kontroli,
• rachunki lub potwierdzenia wykonania czyszczenia,
• zalecenia kominiarskie,
• dokumentacja napraw,
• instrukcja i historia serwisowania urządzenia grzewczego.

Dlatego warto zachowywać dowody kolejnych czyszczeń, nawet jeżeli w domu jednorodzinnym właściciel może wykonać tę czynność samodzielnie.

Za brak kontroli grozi grzywna

Prawo budowlane przewiduje odpowiedzialność za niewykonanie wymaganych kontroli okresowych. Osoba, która nie realizuje obowiązku z art. 62, może podlegać karze grzywny.

Niezależnie od sankcji wynikających z Prawa budowlanego zaniedbania mogą spowodować działania nadzoru budowlanego lub straży pożarnej, szczególnie gdy stan przewodów stwarza zagrożenie dla mieszkańców.

Najpoważniejszą konsekwencją nie jest jednak sam mandat. Niedrożny lub nieszczelny przewód może doprowadzić do pożaru, zatrucia tlenkiem węgla i zagrożenia dla sąsiednich budynków.

Terminy najlepiej wpisać do kalendarza

Właściciel domu ogrzewanego paliwem stałym powinien przyjąć prostą zasadę:

kontrola co najmniej raz w roku, czyszczenie co najmniej raz na trzy miesiące użytkowania.

Przy gazie lub paliwie płynnym czyszczenie wykonuje się co najmniej raz na sześć miesięcy. Przewody wentylacyjne trzeba oczyszczać co najmniej raz w roku, chyba że warunki użytkowania wymagają częstszych prac.

Najbezpieczniej zapisać osobno daty:

• ostatniej kontroli technicznej,
• wystawienia e-protokołu,
• ostatniego czyszczenia przewodu,
• kolejnego planowanego czyszczenia,
• wykonania zaleceń wydanych przez kominiarza.

Jeden coroczny dokument nie zamyka całej sprawy. W domu ogrzewanym drewnem, pelletem lub węglem obowiązek związany z kominem może wracać jeszcze kilka razy w ciągu jednego sezonu.