Masz testament? W tych sytuacjach może przestać obowiązywać

 

Wiele osób obawia się, że testament po latach straci ważność lub „przeterminuje się”. Tymczasem polskie prawo nie przewiduje daty wygaśnięcia ostatniej woli, choć istnieją sytuacje, w których dokument może zostać uznany za nieważny lub przestać obowiązywać.

Czy testament traci ważność? Kiedy ostatnia wola może przestać obowiązywać

Sporządzenie testamentu to jeden z najważniejszych elementów planowania majątku. Dokument ten pozwala samodzielnie zdecydować, kto i w jakim zakresie odziedziczy nasz dorobek. Wiele osób zastanawia się jednak, czy testament ma „termin ważności” oraz w jakich sytuacjach może przestać obowiązywać. Polskie prawo w tej kwestii jest jednoznaczne, choć przewiduje kilka wyjątków i formalnych pułapek.

Testament nie ma daty ważności

Zasadą jest, że testament zwykły – czyli sporządzony własnoręcznie, notarialnie albo w formie urzędowej – nie traci ważności z upływem czasu. Dokument napisany kilkanaście czy kilkadziesiąt lat wcześniej pozostaje skuteczny, o ile spełnia wymogi formalne i nie został odwołany.

Nie ma znaczenia, czy został przechowany w domu, czy sporządzony u notariusza. Jeśli po śmierci spadkodawcy testament zostanie odnaleziony i jest prawidłowy, stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania spadkowego.

Wyjątkiem są testamenty szczególne, takie jak testament ustny czy podróżny. Sporządza się je w sytuacjach nadzwyczajnych, np. zagrożenia życia. Ich ważność jest ograniczona czasowo – tracą moc po sześciu miesiącach od ustania okoliczności, które uzasadniały ich sporządzenie, o ile spadkodawca w tym czasie nie zmarł.

Zmiany życiowe nie unieważniają dokumentu

Zawarcie małżeństwa, rozwód czy zmiana relacji rodzinnych nie powodują automatycznego wygaśnięcia testamentu. Jeżeli ktoś chce zmienić wcześniejsze rozporządzenia majątkowe, powinien sporządzić nowy dokument albo formalnie odwołać poprzedni.

Brak aktualizacji testamentu może prowadzić do sytuacji, w której majątek trafi do osób wskazanych wiele lat wcześniej, mimo że obecne relacje są już inne.

Kiedy testament jest nieważny

Kodeks cywilny przewiduje konkretne sytuacje, w których testament nie wywoła skutków prawnych. Najczęściej dotyczy to przypadków, gdy został sporządzony w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji, np. w wyniku choroby psychicznej, demencji lub silnego wpływu leków.

Istotne są również wymogi formalne. Testament własnoręczny musi być w całości napisany odręcznie i podpisany przez spadkodawcę. Wydruk z komputera złożony jedynie z podpisem jest nieważny.

Polskie prawo nie dopuszcza także tzw. testamentów wspólnych, sporządzonych przez dwie osoby na jednym dokumencie. Każda osoba musi sporządzić własny testament.

Na nieważność testamentu można powołać się w określonym terminie – do trzech lat od momentu dowiedzenia się o przyczynie nieważności, nie później jednak niż dziesięć lat od otwarcia spadku.

Więcej niż jeden testament

Zdarza się, że po śmierci spadkodawcy odnajduje się kilka testamentów. W takiej sytuacji co do zasady późniejszy dokument odwołuje wcześniejszy, ale tylko w zakresie, w jakim ich postanowienia są sprzeczne.

Jeżeli nowy testament nie zawiera wyraźnego odwołania poprzedniego, a jego treść nie koliduje z wcześniejszymi zapisami, oba dokumenty mogą obowiązywać równolegle.

Aby uniknąć wątpliwości, zaleca się, by w nowym testamencie jednoznacznie wskazać, że odwołuje on wszystkie wcześniejsze rozporządzenia.

Najbezpieczniejsza forma

Najtrudniejszy do podważenia jest testament notarialny. Notariusz weryfikuje tożsamość i zdolność do czynności prawnych spadkodawcy oraz dba o zgodność dokumentu z przepisami. Istnieje również możliwość rejestracji testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów, co ułatwia jego odnalezienie po śmierci.

Testament nie ma więc „daty przydatności”. Może jednak przestać obowiązywać wskutek odwołania, sporządzenia nowego dokumentu albo w wyniku poważnych błędów formalnych.

 

 

Artykuł został przygotowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz rzetelnych źródeł branżowych. Akty prawne omawiane w tekście:

• Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (art. 941–960)
• Przepisy dotyczące form testamentu i jego odwołania

Inne źródła: biznesinfo.pl