Nadchodzą trudne czasy dla milionów Polaków. Dotkną każdego z nas

Polacy mogą zapłacić więcej za codzienne życie, a najnowsze prognozy nie przynoszą dobrych wiadomości. Narodowy Bank Polski podniósł przewidywaną inflację na 2027 rok z 2,7 do 4,2 proc. Jednocześnie badanie przeprowadzone wśród przedsiębiorstw pokazuje, że większość firm planowała w 2026 roku podwyżki swoich produktów i usług. Największe znaczenie dla domowych budżetów mają obecnie koszty energii, paliw i utrzymania mieszkań.

Sytuacja jest bardziej skomplikowana, niż mogłoby wynikać z samego wskaźnika inflacji. Według ostatniego szybkiego szacunku Głównego Urzędu Statystycznego w październiku ceny były o 3,5 proc. wyższe niż rok wcześniej, ale jednocześnie o 0,4 proc. niższe niż we wrześniu. To oznacza spowolnienie bieżącej presji cenowej, nie zaś powrót do cen sprzed kilku lat. Listopadowa projekcja NBP wskazuje natomiast, że w 2027 roku wzrost cen może ponownie przyspieszyć.

NBP podwyższa prognozę inflacji na 2027 rok do 4,2 proc.

Listopadowa projekcja Narodowego Banku Polskiego przyniosła istotną zmianę oczekiwań dotyczących przyszłego roku. Jeszcze w lipcu bank centralny przewidywał, że średnioroczna inflacja w 2027 roku wyniesie 2,7 proc. Teraz prognoza wzrosła do 4,2 proc., czyli aż o 1,5 punktu procentowego. Na 2026 rok NBP przewiduje średnią inflację wynoszącą 3,1 proc., a na 2028 rok 2,8 proc. Oznacza to, że według obecnego scenariusza przyszły rok może być pod względem wzrostu cen trudniejszy od bieżącego.

Powodem zmiany prognoz jest między innymi sytuacja na światowych rynkach surowców energetycznych. Droższa energia wpływa na koszty produkcji, transportu oraz działalności usługowej. Przedsiębiorstwa nie zawsze przenoszą te wydatki na klientów natychmiast. Część podwyżek pojawia się później, podczas odnawiania umów, wprowadzania nowych cenników czy aktualizowania opłat za usługi. To jeden z powodów, dla których skutki wzrostu kosztów mogą pozostawać odczuwalne nawet wtedy, gdy bieżąca inflacja przejściowo maleje.

Trzeba jednak rozróżnić prognozę od decyzji o podwyżkach. NBP nie ogłosił, że każda usługa albo produkt podrożeje w przyszłym roku o 4,2 proc. Jest to przewidywany średnioroczny wzrost ogólnego poziomu cen konsumpcyjnych, opracowany przy określonych założeniach ekonomicznych. Rzeczywista inflacja będzie zależeć od sytuacji gospodarczej, cen surowców, kursów walut oraz innych czynników, których nie da się dziś przewidzieć z całkowitą pewnością.

Inflacja w październiku wyniosła 3,5 proc. Nie wszystkie ceny rosną jednakowo

Według szybkiego szacunku GUS opublikowanego 30 października 2026 roku ceny towarów i usług konsumpcyjnych wzrosły o 3,5 proc. w porównaniu z październikiem 2025 roku. Jednocześnie względem września 2026 roku spadły o 0,4 proc. To wynik niższy od wrześniowej inflacji, która wynosiła 4,1 proc. w ujęciu rocznym. Dla ekonomistów jest to sygnał zmniejszenia tempa wzrostu cen, ale dla konsumentów najważniejsze pozostaje to, które produkty i usługi wciąż drożeją.

Szczególnie mocno w danych wyróżniają się paliwa. W październiku paliwa i smary do prywatnych środków transportu były o 21,7 proc. droższe niż rok wcześniej, chociaż względem września ich ceny spadły aż o 9,7 proc. Z kolei energia elektryczna, gaz i inne paliwa były przeciętnie o 6 proc. droższe niż przed rokiem. Takie różnice mają duże znaczenie dla gospodarstw domowych, które intensywnie korzystają z samochodu, ogrzewają dom albo ponoszą wysokie koszty energii.

Inaczej wyglądała sytuacja żywności i napojów bezalkoholowych. Według szybkiego szacunku ich ceny były w październiku o 0,1 proc. niższe niż rok wcześniej. Nie oznacza to jednak, że wszystkie artykuły spożywcze potaniały. Wskaźnik obejmuje całą kategorię, a poszczególne produkty mogą zachowywać się zupełnie inaczej. Właśnie dlatego jedna rodzina może odczuwać wyraźną poprawę podczas zakupów, podczas gdy inna nadal zmaga się ze znacznie wyższymi wydatkami.

60 proc. firm planowało podniesienie cen w 2026 roku

W badaniu opublikowanym 2 stycznia 2026 roku firma doradcza Grant Thornton podała, że 60 proc. średnich i dużych przedsiębiorstw w Polsce planowało podwyżki cen w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Zaledwie 3 proc. badanych deklarowało zamiar obniżenia cen. Różnica między odsetkiem przedsiębiorstw przewidujących podwyżki a tymi, które planowały obniżki, wynosiła 57 punktów procentowych.

Badanie zostało przeprowadzone na początku roku, dlatego jego wynik należy traktować jako informację o deklarowanych zamiarach przedsiębiorców, a nie o wszystkich podwyżkach faktycznie wprowadzonych do listopada. Dane pokazują jednak, że już wiele miesięcy temu firmy przewidywały utrzymanie presji kosztowej. Najczęściej deklarowane podwyżki mieściły się w przedziale od 5 do 7 proc. Takiej odpowiedzi udzieliło 38 proc. przedsiębiorstw planujących wzrost cen. Kolejne 33 proc. wskazywało przedział od 3 do 4 proc., a 10 proc. rozważało podwyżki od 8 do 10 proc.

Nie oznacza to, że cały koszyk zakupowy każdego Polaka automatycznie podrożeje o wskazane wartości. Badanie obejmowało określoną grupę przedsiębiorstw, podczas gdy ceny konsumpcyjne zależą także od importu, kursów walut, kosztów energii oraz konkurencji między sprzedawcami. Mimo tego wysoki odsetek firm zapowiadających wzrost cen jest ważnym sygnałem dla gospodarstw domowych planujących większe wydatki.

Energia i koszty pracy pozostają poważnym problemem przedsiębiorstw

Grant Thornton wskazywał, że 59 proc. badanych przedsiębiorstw uznawało wysokie koszty energii za silną lub bardzo silną barierę rozwoju. Jeszcze więcej, bo 64 proc., wskazywało na koszty pracy. Dla przedsiębiorców oznacza to presję na rentowność, szczególnie w branżach wymagających dużego zużycia energii lub zatrudniających wielu pracowników. Wzrost kosztów prowadzenia działalności może prowadzić do podniesienia cenników, ograniczenia marży albo poszukiwania oszczędności w innych obszarach.

Przykładem może być restauracja, której wydatki obejmują nie tylko zakup produktów spożywczych, lecz także energię, wynagrodzenia, czynsz, transport i usługi zewnętrzne. Nawet jeżeli część składników potanieje, ogólny koszt prowadzenia lokalu może nadal rosnąć. Podobny mechanizm działa w przypadku zakładów fryzjerskich, firm naprawczych, warsztatów samochodowych czy wielu innych punktów usługowych. To wyjaśnia, dlaczego odczuwane przez mieszkańców podwyżki nie muszą odpowiadać przeciętnej zmianie cen żywności.

Nie wszystkie przedsiębiorstwa zdecydują się jednak przerzucić pełny wzrost kosztów na klientów. Znaczenie mają konkurencja, wielkość popytu oraz możliwości finansowe konsumentów. Z tego powodu zapowiedzi podwyżek należy analizować ostrożnie, bez zakładania, że deklaracje przedsiębiorców przełożą się na identyczne zmiany w każdym sklepie i punkcie usługowym.

Mieszkańcy Warszawy mogą szczególnie odczuwać droższe utrzymanie mieszkań i usługi

W Warszawie problem cen ma kilka wymiarów. Obok codziennych zakupów znaczną część budżetu wielu gospodarstw domowych pochłaniają koszty utrzymania mieszkania, energii, ogrzewania i transportu. Wzrost cen paliw może być szczególnie odczuwalny przez osoby regularnie dojeżdżające samochodem do pracy, podczas gdy mieszkańcy korzystający głównie z komunikacji miejskiej mają inną strukturę wydatków. Również sytuacja osób wynajmujących mieszkania różni się od sytuacji właścicieli nieruchomości.

Nie ma przy tym jednej warszawskiej stawki inflacji, którą można zastosować bezpośrednio do wszystkich rachunków. Ceny usług zależą od konkretnego przedsiębiorcy, a opłaty mieszkaniowe mogą być ustalane na podstawie taryf, umów, kosztów utrzymania nieruchomości i decyzji wspólnot lub spółdzielni. Dlatego wzrost inflacji w skali kraju nie oznacza automatycznie podwyżki każdej opłaty w Warszawie o identyczny procent.

Różnice występują również między dzielnicami i rodzajami zabudowy. Mieszkaniec domu jednorodzinnego w Wawrze może ponosić bezpośrednio koszty ogrzewania budynku, które są inne niż opłaty mieszkańca bloku na Woli czy Mokotowie. Przy planowaniu budżetu warto więc skupić się na własnym sposobie ogrzewania, rzeczywistym zużyciu energii oraz terminach obowiązywania umów, zamiast kierować się wyłącznie średnią inflacją publikowaną przez GUS.

Ile może kosztować rodzinę kolejny wzrost cen? Przykład pokazuje skalę problemu

Załóżmy, że gospodarstwo domowe wydaje obecnie 5000 zł miesięcznie na określony zestaw towarów i usług. Jeżeli ceny całego tego koszyka wzrosłyby o 3,5 proc., rodzina potrzebowałaby dodatkowych 175 zł miesięcznie, aby kupić dokładnie to samo. W skali 12 miesięcy daje to 2100 zł większych wydatków. Jest to wyłącznie przykład matematyczny, a nie wyliczenie wzrostu cen dla konkretnej rodziny.

Przy podwyżce całego koszyka o 4,2 proc. dodatkowy koszt wyniósłby 210 zł miesięcznie, czyli 2520 zł w skali roku. Nie oznacza to jednak, że listopadowa projekcja NBP przewiduje dokładnie taki wzrost wydatków każdej rodziny w 2027 roku. Prognoza inflacji dotyczy średniego poziomu cen w gospodarce, a poszczególne gospodarstwa kupują inne produkty, mają różne źródła ogrzewania i korzystają z innych usług.

Najbardziej problematyczne są wydatki, z których trudno zrezygnować. Rodzina może ograniczyć część zakupów uznaniowych, ale musi nadal opłacać mieszkanie, kupować żywność, zapewniać transport do pracy i finansować niezbędne leki. Dlatego nawet umiarkowany wzrost cen może być szczególnie trudny dla osób, których dochody nie zwiększają się w podobnym tempie.

Jak przygotować domowy budżet na możliwe podwyżki w 2027 roku

Najlepszym sposobem oceny sytuacji jest sprawdzenie własnych wydatków z ostatnich miesięcy. W pierwszej kolejności dobrze przeanalizować koszty mieszkania, energii, ogrzewania, żywności i transportu. To właśnie one najczęściej pochłaniają znaczną część środków przeznaczanych na codzienne funkcjonowanie. Porównanie rachunków i paragonów pozwala zobaczyć, które wydatki rzeczywiście rosną i czy można ograniczyć część z nich bez pogorszenia podstawowych warunków życia.

Przy umowach na telefon, internet, ubezpieczenie czy inne usługi abonamentowe warto sprawdzić datę zakończenia obowiązującej oferty oraz sposób naliczania przyszłych opłat. Część podwyżek pojawia się dopiero przy odnowieniu umowy, dlatego wcześniejsze porównanie ofert konkurencyjnych dostawców może przynieść wymierne oszczędności. Nie należy jednak podpisywać wieloletnich umów wyłącznie z obawy przed inflacją. Znaczenie mają całkowity koszt usługi, warunki rozwiązania kontraktu oraz ewentualne dodatkowe opłaty.

W przypadku zakupów spożywczych pomocne jest porównywanie cen za kilogram, litr lub sztukę. Promocja na większe opakowanie nie zawsze oznacza niższą cenę jednostkową, a kupowanie nadmiernych zapasów może prowadzić do marnowania żywności. Szczególnie przy produktach z krótkim terminem przydatności rozsądniej jest wybierać ilości odpowiadające rzeczywistemu zużyciu. Dobrze również przeanalizować drobne, regularne wydatki, które osobno wydają się niewielkie, ale po zsumowaniu mogą stanowić istotną część miesięcznego budżetu.

Właściciele domów i mieszkań mogą dodatkowo sprawdzić zużycie energii, ustawienia ogrzewania i stan techniczny instalacji. Nie każda inwestycja w oszczędzanie energii wymaga dużego remontu. Czasem znaczenie mają niewłaściwie działające zawory grzejnikowe, niedopasowane ustawienia temperatury albo niepotrzebne zużycie prądu. Przy większych pracach warto jednak policzyć koszt inwestycji i możliwy okres zwrotu, ponieważ sama obietnica niższych rachunków nie gwarantuje opłacalności konkretnego rozwiązania.

Najważniejsze jest zachowanie finansowej elastyczności. Osoby planujące większy zakup powinny sprawdzić, czy po jego sfinansowaniu pozostanie im rezerwa na nieprzewidziane wydatki. W przypadku kredytów i zakupów ratalnych trzeba uwzględnić nie tylko wysokość pojedynczej raty, ale również całkowity koszt zobowiązania. Przy niepewnych cenach energii i usług bezpieczniejsze jest podejmowanie decyzji na podstawie realnych dochodów oraz stałych kosztów gospodarstwa.

Na 13 listopada 2026 roku najważniejsze pozostają 2 informacje: inflacja w październiku według szybkiego szacunku GUS wyniosła 3,5 proc., a NBP przewiduje jej wzrost do średnio 4,2 proc. w 2027 roku. Nie oznacza to pewności kolejnej fali gwałtownych podwyżek, ale pokazuje, że presja cenowa nadal stanowi istotne ryzyko dla budżetów polskich rodzin.