Nierówne traktowanie wdów i wdowców. Zależnie od pieczątki urzędu, wypłaty różnią się o kilkaset złotych
Rządowy program wsparcia dla osób po stracie małżonka miał wyrównać szanse, ale najnowsze dane pokazują ogromne dysproporcje. Okazuje się, że wysokość dodatkowego świadczenia zależy w dużej mierze od tego, czy wypłaca je ZUS, KRUS, czy może zakład emerytalny służb mundurowych. Różnica między najniższą a najwyższą średnią wypłatą sięga ponad 200 złotych.
Fot. Shutterstock / Warszawa w Pigułce
Wprowadzone w połowie 2025 roku przepisy, pozwalające na łączenie własnej emerytury z częścią świadczenia po zmarłym małżonku, miały być ratunkiem dla domowych budżetów seniorów. Mechanizm jest ten sam dla wszystkich, jednak baza, od której naliczane są pieniądze, drastycznie różnicuje beneficjentów. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej po raz pierwszy ujawniło szczegółowe statystyki, które rzucają nowe światło na ten problem.
Mundurowi na czele, rolnicy na końcu stawki
Z danych przekazanych w odpowiedzi na interpelację poselską wynika, że „wdowie” dodatki są najbardziej korzystne dla rodzin byłych funkcjonariuszy, a najmniej odczuwalne dla rolników. Wynika to wprost z wysokości świadczeń podstawowych, które w służbach mundurowych są zazwyczaj wyższe niż w powszechnym systemie ubezpieczeń.
Średnie kwoty renty wdowiej (części wypłacanej w zbiegu świadczeń) prezentują się następująco:
-
KRUS (rolnicy): 278,18 zł brutto – to najniższa średnia w zestawieniu.
-
ZUS (system powszechny): 353,94 zł brutto.
-
MSWiA (policja, straż, SOP): 434,89 zł brutto.
-
MON (wojsko): 468 zł brutto.
-
Służba Więzienna: 480,15 zł brutto – tutaj wdowy i wdowcy otrzymują najwięcej.
Widać wyraźnie, że system dzieli seniorów na grupy, gdzie różnica w miesięcznym przelewie między rolnikiem a pracownikiem służby więziennej wynosi ponad 200 zł.
Jakie warunki trzeba spełnić, by otrzymać pieniądze?
Aby skorzystać z tzw. renty wdowiej, nie wystarczy sam fakt bycia wdową lub wdowcem. Przepisy precyzyjnie określają kryteria wieku oraz momentu nabycia uprawnień. Świadczenie przysługuje osobom, które ukończyły 60 lat (w przypadku kobiet) lub 65 lat (w przypadku mężczyzn).
Kluczowe jest również to, kiedy dana osoba nabyła prawo do renty rodzinnej po zmarłym. Musiało to nastąpić nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego (czyli 55 lat dla kobiet i 60 dla mężczyzn). Dodatkowym warunkiem jest pozostawanie we wspólności majątkowej do dnia śmierci małżonka oraz brak zawarcia nowego związku małżeńskiego.
Obecnie seniorzy mogą wybrać jeden z dwóch wariantów wypłaty:
-
Zachowanie 100 proc. własnej emerytury i dobranie 15 proc. renty rodzinnej po zmarłym.
-
Pobieranie 100 proc. renty rodzinnej i dobranie 15 proc. własnego świadczenia.
Warto pamiętać, że program zakłada stopniowy wzrost wskaźnika. Od 2027 roku druga część świadczenia zostanie podniesiona z 15 do 25 proc., co powinno nieco zwiększyć wypłacane kwoty.
Marcowa waloryzacja podniesie wypłaty
Dobrą wiadomością dla wszystkich pobierających to świadczenie jest nadchodząca waloryzacja roczna. Od 1 marca 2026 roku świadczenia emerytalno-rentowe wzrosną o wskaźnik inflacji, który prognozowany jest na poziomie 5,08 proc.
Automatycznie przesunie się również górny limit renty wdowiej. Suma pobieranych świadczeń nie będzie mogła przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury, co po waloryzacji da kwotę około 5923,08 zł.
Przykładowo, senior otrzymujący obecnie „na rękę” 2002 zł z tytułu połączonych świadczeń, po marcowej podwyżce może liczyć na ponad 100 zł więcej każdego miesiąca. W przypadku wyższych świadczeń, np. rzędu 3300 zł netto, zysk z waloryzacji wyniesie ponad 150 zł.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dla wielu seniorów skomplikowane zasady wyliczania świadczeń mogą być niejasne. Oto co powinieneś zrobić, aby upewnić się, że otrzymujesz należne pieniądze:
-
Sprawdź, kto wypłaca Twoje świadczenie: Jeśli Twój zmarły małżonek pracował w służbach mundurowych, wniosek o rentę rodzinną i wdowią powinieneś kierować do odpowiedniego biura emerytalnego (np. MSWiA lub Służby Więziennej), a nie do ZUS. Może to oznaczać wyższą kwotę wypłaty.
-
Przelicz warianty: Zazwyczaj bardziej opłacalne jest pobieranie wyższego świadczenia w całości i dobieranie 15 proc. tego niższego. Warto poprosić organ rentowy o symulację obu wariantów.
-
Pamiętaj o limicie: Jeśli Twoja emerytura wraz z dodatkiem po mężu/żonie przekracza kwotę ok. 5900 zł, świadczenie zostanie pomniejszone tak, aby nie przekroczyć ustawowego progu. Waloryzacja podniesie ten próg, więc jeśli wcześniej Twoje świadczenie było obcinane, od marca możesz dostać więcej.
Z zawodu językoznawca i tłumacz języka angielskiego. W redakcji od samego początku.