Od 1 września duże zmiany w szkołach. Nie wszystkim się to sposoba

1 września 2026 roku dla części uczniów nie będzie oznaczał jedynie powrotu do szkolnych ławek. Rozpocznie się kolejny etap zmian przygotowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Nowa podstawa programowa, zmienione plany lekcji, inna przyroda i technika, obowiązkowa edukacja zdrowotna oraz nowe zasady dotyczące telefonów to tylko część rozwiązań przewidzianych na rok szkolny 2026/2027.

Reforma będzie wprowadzana stopniowo. Dlatego nie wszystkie zmiany obejmą od razu każdego ucznia. Największą różnicę we wrześniu odczują dzieci rozpoczynające naukę w klasach I i IV szkół podstawowych.

Nowa podstawa programowa od 1 września

Jedną z najważniejszych zmian będzie rozpoczęcie wdrażania nowej podstawy programowej. Od września 2026 roku obejmie ona przedszkola oraz klasy I i IV szkół podstawowych. Kolejne roczniki mają przechodzić na nowe zasady w następnych latach.

Uczniowie klas I i IV rozpoczną więc naukę według nowych programów. Zmienić mają się nie tylko treści, ale również sposób prowadzenia zajęć. Założeniem reformy jest większe wykorzystanie wiedzy w praktyce, rozwijanie współpracy, komunikacji i samodzielności uczniów.

Pierwszoklasiści spędzą w szkole więcej czasu

Zmiana pojawi się już na początku edukacji. Uczeń klasy I będzie miał 21 godzin zajęć tygodniowo. To o 1 godzinę więcej niż dotychczas.

Dodatkowa godzina nie oznacza jednak pojawienia się osobnego przedmiotu. Ma zwiększyć czas dostępny nauczycielowi na realizację nowej podstawy programowej edukacji wczesnoszkolnej.

Duża zmiana w klasach IV-VI. Przyroda w nowej formule

Jedna z najbardziej widocznych zmian dotyczy nauk przyrodniczych. W klasach IV-VI ma funkcjonować przyroda integrująca zagadnienia biologiczne, geograficzne, chemiczne i fizyczne.

Na zajęcia przewidziano 3 godziny tygodniowo. Lekcje mają być organizowane między innymi w dłuższych blokach, co ma umożliwić przeprowadzanie doświadczeń, obserwacji i innych aktywności, których trudno dokonać podczas standardowej 45-minutowej lekcji.

Zmiana będzie wdrażana wraz z reformą programową, dlatego od września 2026 roku bezpośrednio dotyczy przede wszystkim uczniów rozpoczynających klasę IV.

Zamiast techniki zajęcia praktyczno-techniczne

Zmieni się również technika. W klasach IV-VI jej miejsce mają zająć zajęcia praktyczno-techniczne.

Przewidziano na nie 2 godziny tygodniowo prowadzone w bloku. Większy nacisk ma zostać położony na wykonywanie konkretnych zadań oraz zdobywanie umiejętności przydatnych poza szkołą.

Dyrektor będzie miał większy wpływ na plan zajęć

Nowe rozwiązania mają pozostawić szkołom większą przestrzeń do dostosowania zajęć do potrzeb uczniów. W klasach IV-VIII liczba godzin znajdujących się w dyspozycji dyrektora ma wzrosnąć z 4 do 6.

Oznacza to większą możliwość organizowania dodatkowych aktywności odpowiadających potrzebom konkretnej społeczności szkolnej.

Jedna godzina wychowawcza w miesiącu na bezpieczeństwo

Zmiany obejmą także godziny wychowawcze. W klasach IV-VIII co najmniej 1 godzina wychowawcza miesięcznie ma zostać przeznaczona na przygotowanie uczniów do bezpiecznego zachowania w sytuacjach zagrożenia.

To kolejny przykład zwiększenia udziału praktycznych umiejętności w edukacji.

Tydzień projektowy pojawi się w szkołach

Nowością będzie również tydzień projektowy. W roku szkolnym 2026/2027 rozwiązanie ma mieć jeszcze charakter fakultatywny.

Uczniowie podczas takiego tygodnia mają pracować nad projektami wymagającymi między innymi współpracy, podziału obowiązków, rozwiązywania problemów oraz wykorzystywania wiadomości zdobytych na różnych przedmiotach.

Według przedstawionego harmonogramu od września 2027 roku tydzień projektowy ma stać się obowiązkowy.

Edukacja zdrowotna ma być obowiązkowa

Dużą zmianą będzie status edukacji zdrowotnej. Od roku szkolnego 2026/2027 przedmiot ma być obowiązkowy w klasach IV-VIII oraz przez 2 lata w szkołach ponadpodstawowych.

Program ma obejmować między innymi bezpieczeństwo, pierwszą pomoc, odżywianie, higienę cyfrową, profilaktykę uzależnień oraz zagadnienia związane ze zdrowiem fizycznym, psychicznym i społecznym.

Odrębne zasady przewidziano dla modułu dotyczącego zdrowia seksualnego. Według przedstawionych założeń udział w tej części ma być dobrowolny, a w przypadku niepełnoletniego ucznia rodzic lub opiekun będzie mógł złożyć pisemną rezygnację.

Prace domowe pozostaną nieobowiązkowe, ale pojawia się ważna zmiana

MEN nie planuje prostego powrotu do dawnych zasad dotyczących prac domowych. W klasach IV-VIII pisemne i praktyczno-techniczne zadania wykonywane w domu mają pozostać nieobowiązkowe i bez tradycyjnej oceny.

Jednocześnie resort chce wzmocnić ich znaczenie edukacyjne. Wykonana praca ma zostać sprawdzona przez nauczyciela, a uczeń powinien uzyskać informację zwrotną.

W przedstawionych propozycjach pojawia się również możliwość uwzględniania systematyczności wykonywania takich prac podczas ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej.

Telefony pod lupą. Nowe zasady w podstawówkach

Jedną z najbardziej odczuwalnych dla dzieci zmian mają być przepisy dotyczące smartfonów. Od 1 września 2026 roku w publicznych i niepublicznych szkołach podstawowych mają obowiązywać ograniczenia korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych.

Zasady mają obejmować również przerwy oraz część aktywności organizowanych poza budynkiem szkoły. Przewidziano jednak wyjątki, między innymi ze względów zdrowotnych, podczas wykorzystywania urządzenia do celów edukacyjnych lub gdy konieczny jest pilny kontakt z rodzicem.

Szczegółowe rozwiązania mają być określane przez szkoły w statutach. Osobne zasady będą mogły dotyczyć między innymi wycieczek.

Centralny e-dziennik. Najpierw pilotaż

Rok szkolny 2026/2027 ma być również początkiem pilotażu centralnego dziennika elektronicznego. Docelowo system ma zapewniać szkołom bezpłatny dostęp do podstawowych funkcji i ujednolicić rozwiązania wykorzystywane w placówkach.

Pełne uruchomienie rozwiązania zaplanowano na rok szkolny 2027/2028. Ten element reformy pozostaje jednak uzależniony od zakończenia procesu legislacyjnego, dlatego należy odróżnić go od zmian już ostatecznie przyjętych.

Szkoły mają dostać pieniądze na wyposażenie

Nowa przyroda i zajęcia praktyczno-techniczne wymagają również odpowiedniego sprzętu. W 2026 roku ma ruszyć program „Pracownie Kompas Jutra”.

Według przedstawionych założeń szkoła lub placówka doskonalenia nauczycieli będzie mogła otrzymać od 10 tys. do 30 tys. zł na wyposażenie potrzebne do prowadzenia nowych zajęć.

Zmiany również na szkolnych stołówkach

Reforma nie ogranicza się do sal lekcyjnych. Nowe rozwiązania mają dotyczyć również żywienia dzieci.

W placówkach zapewniających przynajmniej 3 posiłki dziennie co najmniej raz w tygodniu na obiad ma pojawić się danie przygotowane na bazie nasion roślin strączkowych, bez produktów pochodzenia zwierzęcego.

Przewidziano również możliwość stosowania napojów roślinnych oraz roślinnych zamienników części produktów mlecznych.

Ma powstać Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich

Kolejnym elementem przygotowywanych zmian jest utworzenie funkcji Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich. Według projektu pierwsze powołanie na to stanowisko będzie możliwe nie wcześniej niż 1 września 2026 roku.

System ma być później rozwijany. Wojewódzcy rzecznicy są przewidziani od 1 stycznia 2027 roku, natomiast rzecznicy działający bezpośrednio w szkołach od września 2028 roku.

Także w tym przypadku mowa o rozwiązaniach projektowanych, których nie należy przedstawiać jako już obowiązującego prawa.

Nie wszyscy uczniowie rozpoczną we wrześniu naukę na nowych zasadach

To szczególnie ważne dla rodziców. Reforma nie zostanie wprowadzona jednocześnie we wszystkich klasach. Nowa podstawa programowa rozpocznie się od przedszkoli oraz klas I i IV, a później będzie obejmowała następne roczniki.

Rok szkolny 2026/2027 będzie więc początkiem wieloletniej przebudowy systemu. Według harmonogramu MEN konsekwencją reformy mają być w przyszłości także zmienione egzaminy. Nowa formuła egzaminu ósmoklasisty i matury przewidywana jest od 2031 roku.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeżeli Twoje dziecko 1 września 2026 roku rozpoczyna klasę I lub IV, warto szczególnie uważnie sprawdzić informacje przekazywane przez szkołę. To właśnie te roczniki jako pierwsze mają wejść w nowy system programowy.

Rodzice starszych dzieci również powinni przygotować się na zmiany dotyczące organizacji zajęć, edukacji zdrowotnej, telefonów czy godzin wychowawczych.

Przed rozpoczęciem roku szkolnego warto sprawdzić statut konkretnej szkoły, tygodniowy plan zajęć oraz komunikaty MEN i dyrekcji. Część nowych zasad będzie bowiem jednolita w całym kraju, ale niektóre rozwiązania organizacyjne pozostaną w gestii poszczególnych placówek.

Najważniejsze jest rozróżnienie zmian już przesądzonych od rozwiązań znajdujących się jeszcze na etapie projektów. Rok szkolny 2026/2027 otwiera reformę, która ma być wdrażana etapami przez następnych kilka lat.