Od września kolejna grupa może wcześniej przejść na emeryturę. ZUS wskazuje konkretne roczniki

Od 1 września 2026 roku rozszerzył się krąg nauczycieli, którzy mogą skorzystać z nowej emerytury nauczycielskiej przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Tym razem zmiana obejmuje osoby urodzone po 31 sierpnia 1969 roku. Sam rocznik jednak nie wystarczy. ZUS wymienia kilka warunków, które trzeba spełnić łącznie.

To jedna z ważniejszych tegorocznych zmian dla nauczycieli.

Nowa emerytura nauczycielska funkcjonuje już od 2024 roku, ale możliwość korzystania z niej była wprowadzana etapami. 1 września 2026 roku rozpoczął się trzeci etap, który otworzył możliwość ubiegania się o świadczenie dla kolejnej grupy.

Co ważne, nowa emerytura pozwala zakończyć aktywność zawodową przed ukończeniem 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę.

Od 1 września zmieniły się roczniki

ZUS podaje dokładny harmonogram.

Od 1 września 2024 roku z rozwiązania mogli korzystać nauczyciele urodzeni przed 1 września 1966 roku.

Od 1 września 2025 roku możliwość rozszerzono na nauczycieli urodzonych po 31 sierpnia 1966 roku, ale przed 1 września 1969 roku.

Natomiast od 1 września 2026 roku nowa emerytura nauczycielska jest dostępna również dla nauczycieli urodzonych po 31 sierpnia 1969 roku – oczywiście pod warunkiem spełnienia pozostałych wymagań.

Nie oznacza to zatem, że każdy nauczyciel urodzony po tej dacie może automatycznie zakończyć pracę i otrzymać świadczenie.

Trzeba mieć 30 lat okresów składkowych

Jednym z najważniejszych warunków jest odpowiedni staż.

Nauczyciel musi mieć co najmniej 30 lat okresu składkowego.

W ramach tego okresu wymagane jest przynajmniej 20 lat faktycznego wykonywania pracy nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego w wymiarze co najmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć.

To właśnie ten warunek sprawia, że samo znalezienie swojego rocznika na liście ZUS nie przesądza jeszcze o prawie do wcześniejszego zakończenia pracy.

Jest jeszcze jedna kluczowa data: 1 stycznia 1999 roku

Kolejne kryterium może wykluczyć część zainteresowanych.

ZUS wymaga, aby nauczyciel rozpoczął faktyczne wykonywanie pracy nauczycielskiej przed 1 stycznia 1999 roku.

W praktyce właśnie połączenie tego warunku z wymaganym 30-letnim okresem składkowym i 20-letnią pracą pedagogiczną decyduje o tym, kto rzeczywiście może skorzystać z nowego rozwiązania.

Warunki są takie same dla kobiet i mężczyzn.

Trzeba również rozwiązać stosunek pracy

To następny bardzo istotny element.

Co do zasady nauczyciel ubiegający się o nową emeryturę nauczycielską musi rozwiązać stosunek pracy na swój wniosek.

Przepisy przewidują również określone wyjątki związane m.in. z likwidacją szkoły, jej częściową likwidacją albo zmianami organizacyjnymi uniemożliwiającymi dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.

Nie można więc po prostu złożyć wniosku do ZUS i jednocześnie pozostawić dotychczasowej sytuacji zawodowej bez zmian.

Jest również warunek dotyczący wysokości świadczenia

ZUS sprawdzi także wyliczoną wysokość przyszłej emerytury.

Jednym z warunków jest bowiem to, aby wysokość nowej emerytury nauczycielskiej nie była niższa od kwoty najniższej emerytury określonej w przepisach.

Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie.

Jeżeli wyliczona nowa emerytura nauczycielska nie osiągnie wymaganego poziomu, jeden z warunków uzyskania tego świadczenia nie będzie spełniony.

Jak ZUS obliczy emeryturę?

Mechanizm przypomina sposób ustalania emerytury w nowym systemie.

Podstawę stanowi suma:

• zwaloryzowanych składek emerytalnych zapisanych na koncie w ZUS,
• zwaloryzowanego kapitału początkowego,
• środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS.

Tak ustalona podstawa jest następnie dzielona przez średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku, w którym dana osoba przechodzi na nową emeryturę nauczycielską.

To ma istotną konsekwencję: nie istnieje jedna jednakowa kwota nowej emerytury nauczycielskiej dla wszystkich uprawnionych.

Wysokość świadczenia zależy od indywidualnej sytuacji ubezpieczonego.

Wniosek trzeba złożyć przed osiągnięciem normalnego wieku emerytalnego

ZUS zwraca uwagę na jeszcze jeden warunek proceduralny.

Wniosek o nową emeryturę nauczycielską należy złożyć przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, czyli przed ukończeniem 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę.

Co ciekawe, gdy świadczenie zostanie już przyznane, prawo do niego nie ustaje tylko dlatego, że jego odbiorca później osiągnie powszechny wiek emerytalny.

Można później wrócić do szkoły, ale są ograniczenia

Przejście na nową emeryturę nauczycielską nie musi oznaczać definitywnego zakończenia pracy w zawodzie.

ZUS wyjaśnia, że emeryt może ponownie podjąć pracę nauczyciela, ale – przy spełnieniu odpowiednich warunków – w łącznym wymiarze nieprzekraczającym połowy obowiązkowego wymiaru zajęć i za zgodą organu sprawującego nadzór pedagogiczny.

To bardzo ważne.

Jeżeli nauczyciel będzie pracował w wymiarze wyższym niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć albo podejmie taką pracę bez wymaganej zgody, ZUS zawiesi prawo do nowej emerytury nauczycielskiej – niezależnie od wysokości osiąganego przychodu.

Przy dozwolonym zatrudnieniu nadal mogą natomiast działać ogólne zasady zmniejszania i zawieszania świadczeń ze względu na wysokość przychodu.

Zmiana właśnie weszła w życie

Najważniejsza informacja dla nauczycieli jest więc bardzo konkretna.

Od 1 września 2026 roku do grupy potencjalnie uprawnionych do nowej emerytury nauczycielskiej dołączyli nauczyciele urodzeni po 31 sierpnia 1969 roku.

Nie jest to jednak powszechna wcześniejsza emerytura dla wszystkich nauczycieli z tych roczników. Trzeba m.in. rozpocząć pracę nauczycielską przed 1 stycznia 1999 roku, posiadać wymagany staż składkowy i pedagogiczny, spełnić warunek dotyczący wysokości świadczenia oraz odpowiednio zakończyć stosunek pracy.

Temat jest na tyle aktualny, że ZUS prowadzi we wrześniu szkolenia dotyczące właśnie emerytur nauczycielskich, świadczenia kompensacyjnego oraz nowej emerytury nauczycielskiej; jedno z webinariów zaplanowano na 23 września 2026 roku.