Pięć razy więcej od 1 stycznia. Nowa stawka za puszki i butelki

Od 1 stycznia 2027 roku wzrośnie opłata produktowa związana z opakowaniami objętymi systemem kaucyjnym. Podstawowa stawka zwiększy się z 1 zł do 5 zł za kilogram. Jak podaje portalspożywczy.pl w określonych przypadkach przedsiębiorca może zapłacić nawet 15 zł za kilogram. Zmiana nie oznacza jednak, że klient przy kasie zapłaci pięć razy wyższą kaucję za butelkę lub puszkę.

System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 roku. Konsumenci zdążyli już przyzwyczaić się do dodatkowej kwoty doliczanej przy zakupie części napojów oraz możliwości jej odzyskania po zwrocie pustego opakowania.

Od początku 2027 roku zmieni się jednak jeden z ważnych elementów systemu.

Zmiana dotyczy przede wszystkim producentów i importerów napojów.

Od 1 stycznia stawka wzrośnie pięciokrotnie

Przepisy od początku przewidywały stopniowy wzrost opłaty produktowej.

W 2025 roku stawka dla opakowań objętych systemem wynosiła zaledwie 10 gr za kilogram.

W 2026 roku wzrosła do 1 zł.

Od 1 stycznia 2027 roku będzie to już 5 zł za kilogram i taka podstawowa stawka ma obowiązywać również w kolejnych latach.

Oznacza to pięciokrotny wzrost w porównaniu z 2026 rokiem.

Zmiana obejmuje między innymi jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra oraz objęte systemem szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra.

To nie jest opłata od każdej kupionej butelki

Informacja o stawce 5 zł za kilogram może brzmieć tak, jakby od stycznia każdy klient miał zapłacić znacznie więcej za napój.

Tak jednak nie jest.

Opłata produktowa nie jest kaucją pobieraną przy kasie.

To mechanizm dotyczący przedsiębiorców wprowadzających napoje w opakowaniach na rynek. Ma zastosowanie wtedy, gdy nie zostaną zrealizowane wymagane poziomy selektywnej zbiórki opakowań.

Firma nie płaci więc automatycznie 5 zł za każdy kilogram wszystkich puszek czy butelek, które wprowadziła na rynek.

Opłatę oblicza się w związku z niewykonaniem określonego obowiązku.

W 2027 roku trzeba zebrać 77 proc. opakowań

Przedsiębiorcy objęci systemem muszą osiągać określone poziomy selektywnej zbiórki.

W 2027 roku wymagany poziom wynosi 77 proc.

Taki sam próg obowiązuje w latach 2025–2028. Od 2029 roku wzrośnie on do 90 proc.

Jeżeli przedsiębiorca nie osiągnie wymaganego poziomu, pojawia się obowiązek wniesienia opłaty produktowej.

Od przyszłego roku niewykonanie tego obowiązku stanie się więc znacznie droższe.

Nawet 15 zł za kilogram

Jeszcze wyższe obciążenie może dotyczyć przedsiębiorców, którzy nie przystąpią prawidłowo do systemu kaucyjnego.

W przypadku podmiotów zobowiązanych do zawarcia umowy z podmiotem reprezentującym system, które tego obowiązku nie wykonają, stosowana może być trzykrotna wysokość opłaty produktowej.

W 2026 roku przy podstawowej stawce 1 zł oznacza to 3 zł za kilogram.

Od 2027 roku, gdy stawka podstawowa wzrośnie do 5 zł, trzykrotność oznacza już 15 zł za kilogram.

Przy dużej skali działalności różnica może oznaczać dla przedsiębiorstwa bardzo poważne koszty.

Kaucja dla klientów nie rośnie do 2,50 zł

Najważniejsza informacja dla konsumentów jest jednak taka, że pięciokrotna podwyżka opłaty produktowej nie oznacza pięciokrotnego wzrostu kaucji.

W przypadku jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów oraz metalowych puszek do 1 litra kaucja wynosi 50 gr.

Za szklaną butelkę wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra kaucja jest wyższa i wynosi 1 zł.

Po oddaniu pustego opakowania objętego systemem klient odzyskuje tę kwotę.

Nie trzeba przy tym przedstawiać paragonu.

Dlaczego opłata rośnie aż pięciokrotnie?

Niskie stawki w pierwszych latach działania systemu miały ułatwić przedsiębiorcom dostosowanie się do nowych zasad.

System był wdrażany stopniowo, dlatego ustawodawca przewidział łagodniejsze obciążenia na początku jego funkcjonowania.

Od 2027 roku presja finansowa na firmy ma być znacznie większa.

Mechanizm ma sprawić, że bardziej opłacalne będzie skuteczne zbieranie opakowań i uczestnictwo w systemie niż płacenie za niewykonanie obowiązków.

Firmy będą musiały jeszcze dokładniej pilnować zbiórki

Wysokość opłaty oznacza, że skuteczność zbiórki będzie miała coraz większe znaczenie dla producentów napojów.

Przedsiębiorcy finansują funkcjonowanie systemu i współpracują z jego operatorami. Muszą również prowadzić odpowiednie rozliczenia oraz wykazywać osiągnięcie wymaganych poziomów.

Przy stawce 5 zł za kilogram nawet stosunkowo niewielki brak do wymaganego poziomu może generować większy koszt niż obecnie.

Jeszcze bardziej dotkliwe może być pozostawanie poza systemem w sytuacji, gdy przedsiębiorca powinien w nim uczestniczyć.

Czy napoje przez to zdrożeją?

Przepisy nie wprowadzają automatycznej podwyżki cen napojów od 1 stycznia 2027 roku.

Nie oznacza to więc, że wraz ze wzrostem opłaty produktowej każda butelka w sklepie będzie kosztowała więcej.

Rosnące obciążenia przedsiębiorców mogą jednak stanowić jeden z elementów kosztów prowadzenia działalności.

To, czy i w jakim stopniu zostaną uwzględnione w cenach produktów, zależy już od decyzji konkretnych producentów.

Najważniejsza zmiana dotyczy firm, nie klientów

Od 1 stycznia 2027 roku system kaucyjny stanie się dla przedsiębiorców znacznie bardziej wymagający finansowo.

Podstawowa stawka opłaty produktowej wzrośnie pięciokrotnie – z 1 zł do 5 zł za kilogram. W określonych przypadkach może wynosić nawet 15 zł za kilogram.

Dla klientów najważniejsze jest jednak rozróżnienie dwóch pojęć. Opłata produktowa jest obciążeniem związanym z obowiązkami przedsiębiorców. Kaucja to natomiast pieniądze pobierane od konsumenta przy zakupie napoju i zwracane po oddaniu opakowania.

Podwyżka od 1 stycznia 2027 roku nie oznacza więc, że 50-groszowa kaucja za puszkę lub plastikową butelkę automatycznie wzrośnie do 2,50 zł.