Po 20 latach może pojawić się problem z grobem bliskiej osoby. Przed 1 listopada sprawdź jedną rzecz

Upływ 20 lat od pochówku może mieć ważne konsekwencje dla grobu ziemnego lub pojedynczego grobu murowanego. Jeżeli nikt nie zgłosi sprzeciwu wobec ponownego wykorzystania miejsca i nie wniesie wymaganej opłaty, zarządca cmentarza może przeznaczyć grób do kolejnego pochówku. Nie oznacza to jednak, że nagrobek zostanie automatycznie usunięty dokładnie dzień po upływie terminu. Przed Wszystkimi Świętymi warto sprawdzić w kancelarii cmentarza datę ostatniej opłaty i status miejsca.

Rodziny regularnie odwiedzają grób, sprzątają go, kupują kwiaty i zapalają znicze. Samo opiekowanie się miejscem nie zastępuje jednak formalności w kancelarii cmentarza.

Najważniejszy jest art. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Zgodnie z nim grób nie może zostać użyty do ponownego pochówku przed upływem 20 lat. Po tym okresie dalsza ochrona zależy od zgłoszenia zastrzeżenia oraz wniesienia odpowiedniej opłaty.

Co właściwie dzieje się po 20 latach?

Ustawa nie mówi, że po 20 latach grób automatycznie przestaje istnieć. Nie przewiduje również mechanizmu, w którym w pierwszym dniu po upływie terminu administracja musi usunąć nagrobek.

Przepisy stanowią natomiast, że po upływie 20 lat grób może zostać ponownie wykorzystany do pochówku, jeżeli żadna osoba:

• nie zgłosi zastrzeżenia przeciwko ponownemu użyciu miejsca,
• nie uiści opłaty przewidzianej za pochowanie zwłok.

Dopiero brak obu tych czynności otwiera zarządcy możliwość przeznaczenia miejsca do kolejnego pochówku.

Zastrzeżenie połączone z wniesieniem opłaty chroni grób przez następne 20 lat. Po tym czasie czynność można ponowić.

Aktualne zasady wynikają z art. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.

Termin nie zawsze liczy się od daty pierwszego pogrzebu

To jeden z najważniejszych szczegółów, o którym rodziny często nie wiedzą.

Jeżeli w istniejącym grobie doszło później do kolejnego pochówku, termin może być związany z datą tego pochowania oraz dokumentacją konkretnego miejsca. Nie należy więc automatycznie liczyć 20 lat wyłącznie od śmierci pierwszej osoby wskazanej na nagrobku.

Znaczenie mogą mieć również:

• rodzaj grobu,
• liczba miejsc,
• późniejsze dochowania,
• wcześniejsze umowy z zarządcą,
• data i zakres ostatniej wniesionej opłaty,
• regulamin konkretnego cmentarza.

Najbezpieczniej nie wykonywać obliczeń na podstawie samego napisu na pomniku, lecz sprawdzić dane bezpośrednio w kancelarii cmentarza.

Grób nie znika automatycznie następnego dnia

Hasło „po 20 latach likwidują grób” jest zbyt daleko idącym uproszczeniem.

Upływ terminu nie powoduje automatycznego zniknięcia nagrobka ani wykreślenia zmarłego z ewidencji. Oznacza jednak, że jeśli prawo do dalszego zachowania grobu nie zostało zabezpieczone, zarządca może podjąć działania przewidziane w przepisach i regulaminie cmentarza.

W praktyce nieopłacony grób może pozostawać na swoim miejscu jeszcze przez pewien czas. Nie daje to jednak rodzinie gwarancji, że miejsce nadal jest formalnie chronione.

Widok istniejącego nagrobka nie jest więc wystarczającym potwierdzeniem aktualności opłaty.

Wystarczy sprzeciw? Ustawa wymaga również opłaty

Samo poinformowanie kancelarii, że rodzina nie zgadza się na ponowne wykorzystanie grobu, może nie wystarczyć.

Ustawa łączy ze sobą dwa warunki:

1. zgłoszenie zastrzeżenia przeciwko ponownemu użyciu grobu,
2. wniesienie opłaty przewidzianej za pochowanie zwłok.

Dopiero spełnienie obu warunków powoduje, że zastrzeżenie obowiązuje przez następne 20 lat.

Warto zachować potwierdzenie wpłaty, fakturę, umowę albo inny dokument wydany przez administrację. Po wielu latach może on pomóc wyjaśnić ewentualne rozbieżności w ewidencji.

Ile trzeba zapłacić?

Nie ma jednej ogólnopolskiej kwoty za zachowanie grobu na kolejne 20 lat.

Wysokość opłaty zależy między innymi od:

• cennika konkretnego cmentarza,
• rodzaju grobu,
• jego rozmiaru,
• liczby miejsc,
• lokalizacji,
• zasad przyjętych przez zarządcę.

Ustawa wskazuje, że po upływie 20 lat należy uiścić opłatę przewidzianą za pochowanie zwłok. Szczegółową kwotę trzeba więc ustalić w kancelarii.

Na warszawskich cmentarzach komunalnych opłatę za zachowanie istniejącego grobu można wnieść także bezgotówkowo, ale Zarząd Cmentarzy Komunalnych zaleca wcześniejsze uzgodnienie jej wysokości z pracownikiem właściwej kancelarii.

Nie należy samodzielnie przelewać przypadkowej kwoty znalezionej w starym cenniku. Warszawski zarząd informuje, że wpłaty w nieprawidłowej wysokości albo bez wymaganych danych mogą zostać zwrócone. Informacje Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Warszawie

Nie można zapłacić za dowolnie krótki okres

W przypadku grobów objętych mechanizmem z art. 7 warszawski Zarząd Cmentarzy Komunalnych wyjaśnia, że opłata powinna zostać wniesiona jednorazowo w pełnej wysokości.

Ustawa przewiduje skutek na następne 20 lat. Nie ustanawia ogólnego prawa do przedłużenia ochrony na rok, pięć czy dziesięć lat poprzez wniesienie odpowiednio mniejszej części opłaty.

Jednocześnie art. 7 dopuszcza zawieranie umów przedłużających okres, przed którego upływem grób nie może być ponownie wykorzystany. Szczegóły zawsze należy jednak potwierdzić z zarządcą konkretnej nekropolii.

Nie każdy grób podlega dokładnie tej samej zasadzie

Dwudziestoletni mechanizm nie obejmuje wszystkich miejsc pochówku w identyczny sposób.

Ustawa wskazuje, że zasady dotyczące ponownego użycia po 20 latach nie mają zastosowania do:

• grobów murowanych przeznaczonych dla więcej niż jednej osoby,
• chowania urn zawierających prochy powstałe po kremacji,
• grobów mających wartość historyczną lub artystyczną – w ich przypadku ponowne użycie jest zabronione niezależnie od terminów.

Warszawski Zarząd Cmentarzy Komunalnych podaje, że opłatom za kolejne okresy podlegają groby ziemne i pojedyncze groby murowane. Groby murowane rodzinne, czyli wielomiejscowe – zarówno tradycyjne, jak i urnowe – nie podlegają tam opłatom za następne okresy dwudziestoletnie.

Nie należy jednak zakładać rodzaju grobu wyłącznie na podstawie wyglądu pomnika. O jego formalnej kategorii decydują dokumentacja i ewidencja cmentarza.

Kto może zgłosić zastrzeżenie?

Art. 7 posługuje się szerokim określeniem „jakakolwiek osoba”. W praktyce opłatę często wnosi członek rodziny, który zajmuje się grobem.

Nie oznacza to jednak, że osoba dokonująca wpłaty automatycznie staje się właścicielem grobu na zasadach podobnych do własności mieszkania czy działki.

Prawo do grobu ma złożony charakter. Obejmuje elementy osobiste związane z kultem pamięci zmarłego oraz uprawnienia dotyczące korzystania z miejsca. Może przysługiwać kilku bliskim równocześnie.

Wpłata jednej osoby nie musi pozbawiać pozostałych członków rodziny ich praw. Jeżeli bliscy spierają się o pochówek, nagrobek lub dysponowanie miejscem, sam paragon za opłatę może nie rozstrzygać całego konfliktu.

Administracja może nie mieć aktualnych danych rodziny

Przez 20 lat wiele może się zmienić. Osoba, która organizowała pogrzeb, może umrzeć, przeprowadzić się lub zmienić numer telefonu. Dokumenty mogą zaginąć, a pozostali krewni mogą nie wiedzieć, kto figuruje w ewidencji.

Nie warto zakładać, że administracja cmentarza zawsze skutecznie odnajdzie rodzinę i przypomni jej o terminie. Sposoby informowania o wygasających opłatach zależą od zarządcy i regulaminu nekropolii.

Na niektórych grobach mogą pojawiać się naklejki albo tabliczki z prośbą o kontakt z kancelarią. Takiego oznaczenia nie należy ignorować, ale brak kartki również nie jest dowodem, że wszystkie opłaty pozostają aktualne.

Co sprawdzić przed Wszystkimi Świętymi?

Najlepiej skontaktować się z administracją cmentarza i przygotować:

• imię i nazwisko osoby zmarłej,
• datę śmierci albo pogrzebu,
• nazwę cmentarza,
• oznaczenie kwatery, rzędu i numeru grobu,
• posiadane potwierdzenia wcześniejszych wpłat,
• dane osoby, która organizowała pochówek.

W kancelarii warto zapytać:

1. Jaki jest formalny rodzaj grobu?
2. Kiedy dokonano ostatniego pochówku?
3. Do kiedy miejsce jest chronione?
4. Czy wymagana jest kolejna opłata?
5. Ile dokładnie wynosi?
6. Kto widnieje w ewidencji jako osoba uprawniona lub opiekun?
7. Jakie dokumenty są potrzebne do aktualizacji danych?
8. Czy na grobie istnieją zaległości albo inne adnotacje?

W przypadku warszawskich cmentarzy komunalnych można również skorzystać z internetowej wyszukiwarki miejsc pochówku, ale wiążące informacje o opłacie i stanie prawnym miejsca należy potwierdzić w kancelarii.

Nie odkładaj sprawy tylko dlatego, że nagrobek nadal stoi

Rodzina może przez lata odwiedzać grób i nie zdawać sobie sprawy, że formalny okres ochrony już minął. Najbardziej ryzykowne jest założenie, że istniejący pomnik oznacza automatyczne przedłużenie prawa do miejsca.

Upływ 20 lat nie powoduje likwidacji grobu dokładnie następnego dnia. Powoduje jednak, że bez skutecznego zastrzeżenia i wniesienia wymaganej opłaty zarządca może uzyskać możliwość ponownego wykorzystania miejsca.

Przed 1 listopada warto więc zrobić coś więcej niż uporządkować nagrobek i kupić znicze. Jeden telefon do kancelarii cmentarza może potwierdzić, czy grób bliskiej osoby jest zabezpieczony na kolejne lata.