Rachunki za prąd mogą wzrosnąć od 2027 roku. Nowa stawka obejmie ponad 19 mln odbiorców

Od 1 stycznia 2027 roku może wzrosnąć jedna z opłat doliczanych do rachunków za energię elektryczną. Ministerstwo Energii proponuje podniesienie opłaty kogeneracyjnej z 3 zł do 3,83 zł za MWh. Zmiana obejmie ponad 19 mln odbiorców, w tym miliony gospodarstw domowych.

Podwyżka samej stawki wynosi prawie 28 proc., ale jej wpływ na domowy rachunek będzie znacznie mniejszy, niż może sugerować ten procent. Przy zużyciu przyjętym przez resort przeciętne gospodarstwo zapłaci z tego tytułu około 1,68 zł więcej w całym roku. Kwota 7,74 zł podawana w dokumentach to cała roczna opłata kogeneracyjna po zmianie, a nie wysokość podwyżki.

Opłata ma wzrosnąć z 3 zł do 3,83 zł za MWh

Ministerstwo Energii przygotowało projekt rozporządzenia określającego wysokość opłaty kogeneracyjnej na 2027 rok.

Proponowana stawka wynosi 3,83 zł za 1 MWh energii elektrycznej.

W 2026 roku odbiorcy płacą 3 zł/MWh. Różnica wynosi więc 83 gr za każdą megawatogodzinę energii pobranej z sieci i zużytej przez odbiorcę.

Oznacza to wzrost samej stawki o około 27,7 proc.

To jednak dopiero projekt rozporządzenia, a nie obowiązująca już stawka. Dokument został skierowany do procesu konsultacji i opiniowania. Ostateczna kwota będzie znana po zakończeniu prac i podpisaniu rozporządzenia.

Warto o tym pamiętać, ponieważ podobna sytuacja miała miejsce rok wcześniej. W projekcie dotyczącym 2026 roku pojawiały się wyższe wartości, ale ostatecznie minister zdecydował o pozostawieniu stawki na poziomie 3 zł/MWh.

7,74 zł rocznie to cała opłata, a nie wysokość podwyżki

W ocenie skutków regulacji Ministerstwo Energii przyjęło, że przeciętne gospodarstwo domowe zużywa rocznie 2,022 MWh energii elektrycznej.

Przy stawce 3,83 zł/MWh daje to około 7,74 zł opłaty kogeneracyjnej rocznie.

Tu pojawia się istotny szczegół.

Gospodarstwo już teraz płaci tę opłatę. Przy obecnej stawce 3 zł/MWh i takim samym zużyciu roczny koszt wynosi około 6,07 zł.

Po zmianie byłoby to około 7,74 zł.

Realny wzrost rocznego rachunku wynikający wyłącznie z podwyżki opłaty kogeneracyjnej wyniósłby więc około 1,68 zł.

Miesięcznie jest to około 14 gr.

Sama zmiana opłaty kogeneracyjnej nie spowoduje więc dużego skoku rachunków gospodarstw domowych. Znacznie większe znaczenie dla końcowej kwoty mają cena samej energii, taryfa dystrybucyjna i pozostałe opłaty.

Im większe zużycie prądu, tym wyższa opłata

Opłata kogeneracyjna nie jest stałą kwotą miesięczną.

Jej wysokość zależy bezpośrednio od ilości energii pobranej z sieci.

Przy zużyciu 1 MWh rocznie opłata w 2027 roku wyniosłaby 3,83 zł. To o 83 gr więcej niż obecnie.

Przy 2 MWh będzie to 7,66 zł zamiast 6 zł.

Przy zużyciu 3 MWh całkowita opłata wyniesie 11,49 zł rocznie, czyli o 2,49 zł więcej niż przy obecnej stawce.

Gospodarstwo zużywające 5 MWh zapłaciłoby 19,15 zł zamiast 15 zł. Różnica wyniosłaby więc 4,15 zł rocznie.

Zmiana będzie bardziej zauważalna w firmach i zakładach przemysłowych, gdzie zużycie energii liczone jest w setkach albo tysiącach MWh.

Przedsiębiorstwo zużywające 500 MWh rocznie zapłaciłoby przy nowej stawce o 415 zł więcej niż obecnie.

Ponad 19 mln odbiorców zostanie objętych zmianą

Skala systemu jest ogromna.

Z oceny skutków regulacji wynika, że opłatę ponosi ponad 19,2 mln odbiorców energii elektrycznej.

W tej grupie znajduje się około 16,6 mln punktów poboru energii wykorzystywanych przez gospodarstwa domowe.

Opłatę płacą jednak nie tylko osoby mieszkające w domach i mieszkaniach.

Obejmuje również firmy, instytucje publiczne, sklepy, biura, zakłady produkcyjne oraz pozostałych odbiorców końcowych pobierających energię elektryczną z sieci.

Nie trzeba składać żadnego wniosku ani osobno opłacać należności.

Opłata kogeneracyjna jest uwzględniana w rozliczeniu za energię i pobierana przez przedsiębiorstwa zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii.

Za co właściwie płacimy?

Nazwa „opłata kogeneracyjna” dla wielu odbiorców może niewiele mówić.

Chodzi o finansowanie systemu wsparcia dla wysokosprawnej kogeneracji.

To sposób jednoczesnego produkowania energii elektrycznej i ciepła w jednym procesie technologicznym.

W zwykłej elektrowni część energii powstającej w postaci ciepła może pozostać niewykorzystana. W elektrociepłowniach pracujących w kogeneracji ciepło jest zagospodarowywane i może trafiać np. do miejskich sieci ciepłowniczych.

Z jednego paliwa powstaje więc jednocześnie prąd oraz ciepło wykorzystywane do ogrzewania budynków lub przygotowania ciepłej wody.

System wsparcia ma zachęcać do utrzymywania i rozwoju takich źródeł.

Podstawą prawną pobierania opłaty jest ustawa z 14 grudnia 2018 roku o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji.

Stawka w przeszłości była już wyższa

Proponowane 3,83 zł/MWh oznacza wzrost względem 2025 i 2026 roku, ale nie jest rekordem.

W 2023 roku stawka wynosiła 4,96 zł/MWh.

Na 2024 rok ustalono ją na poziomie 6,18 zł/MWh.

Następnie została obniżona do 3 zł/MWh i na takim poziomie pozostaje również w 2026 roku.

Proponowane 3,83 zł/MWh byłoby więc podwyżką względem obecnego poziomu, ale jednocześnie stawką nadal wyraźnie niższą niż obowiązująca jeszcze kilka lat wcześniej.

Resort ustala wysokość opłaty, biorąc pod uwagę między innymi przewidywane koszty systemu wsparcia dla producentów energii w kogeneracji.

To nie jedyna pozycja na rachunku za prąd

Opłata kogeneracyjna jest tylko niewielką częścią faktury.

Na końcową kwotę składa się przede wszystkim koszt zużytej energii elektrycznej oraz dystrybucji.

Na rachunku występują także inne pozycje wynikające z przepisów.

W 2026 roku opłata OZE wynosi 7,30 zł/MWh. Gospodarstwa domowe płacą również opłatę mocową, której wysokość zależy od rocznego zużycia energii.

Do tego dochodzą stawki dystrybucyjne oraz inne składniki rozliczenia.

Dlatego na podstawie samej informacji o wzroście opłaty kogeneracyjnej nie można jeszcze przesądzić, o ile zmieni się cały rachunek za energię w 2027 roku.

Do tego potrzebne będą między innymi przyszłoroczne taryfy sprzedażowe i dystrybucyjne oraz wysokość pozostałych ustawowych opłat.

Warszawa zapłaci według tej samej stawki

Opłata kogeneracyjna nie jest daniną ustalaną przez samorząd.

Mieszkańcy Warszawy zapłacą więc według tej samej stawki co odbiorcy w pozostałych częściach Polski.

Nie ma znaczenia dzielnica ani to, czy mieszkanie znajduje się na Mokotowie, Woli, Pradze, Ursynowie czy Białołęce.

Kluczowe będzie zużycie energii pobranej z sieci.

Przykładowo warszawskie gospodarstwo zużywające 2 MWh rocznie zapłaciłoby przy proponowanej stawce 7,66 zł rocznie opłaty kogeneracyjnej. Obecnie jest to 6 zł.

Różnica wyniesie więc 1,66 zł w całym roku.

W mieszkaniu ogrzewanym energią elektryczną albo wyposażonym w urządzenia powodujące większe zużycie koszt będzie odpowiednio wyższy.

Nadal jednak opłata kogeneracyjna pozostanie niewielkim składnikiem całego rachunku.

Projekt może się jeszcze zmienić

Na obecnym etapie najważniejsze jest właściwe określenie statusu nowych przepisów.

Stawka 3,83 zł/MWh nie jest jeszcze ostateczna.

To propozycja Ministerstwa Energii zawarta w projekcie rozporządzenia dotyczącym 2027 roku.

Dopiero przyjęcie i podpisanie rozporządzenia przesądzi, jaka dokładnie wartość zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.

Ostatecznej decyzji warto spodziewać się przed końcem 2026 roku, aby operatorzy mogli uwzględnić odpowiednią stawkę w rozliczeniach na kolejny rok.

Jak sprawdzić, ile zapłacisz w 2027 roku?

Nie trzeba czekać na pierwszą fakturę, żeby oszacować wpływ tej konkretnej opłaty.

• Sprawdź roczne zużycie energii. Znajdziesz je na fakturach albo w elektronicznym koncie sprzedawcy lub operatora.
• Przelicz kWh na MWh. 1000 kWh odpowiada 1 MWh.
• Pomnóż zużycie przez 3,83 zł, jeśli chcesz policzyć opłatę według proponowanej stawki na 2027 rok.
• Dla samej podwyżki pomnóż zużycie przez 0,83 zł. To różnica między proponowaną stawką a obecnymi 3 zł/MWh.
• Poczekaj na ostateczne rozporządzenie. Obecna wartość 3,83 zł jest jeszcze propozycją.

Dla przeciętnego gospodarstwa domowego najważniejsza liczba to więc nie 7,74 zł, lecz około 1,68 zł. Tyle wyniosłaby roczna podwyżka wynikająca wyłącznie ze zmiany opłaty kogeneracyjnej przy zużyciu przyjętym przez Ministerstwo Energii.