Rewolucja w L4 od 1 stycznia 2027 roku. Zwolnienie lekarskie tylko dla jednego pracodawcy i nowi orzecznicy ZUS

Kolejny etap kompleksowej reformy systemu ubezpieczeń społecznych wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku. Po zmianach wprowadzonych w kwietniu 2026 roku, które doprecyzowały zasady kontroli oraz dopuszczalne aktywności podczas choroby, Zakład Ubezpieczeń Społecznych szykuje przełomowe ułatwienia dla osób łączących zatrudnienie w kilku miejscach. Najważniejsza nowość od 2027 roku pozwoli lekarzowi na wystawienie zwolnienia lekarskiego zaledwie z jednego tytułu ubezpieczenia, jeśli stan zdrowia pacjenta uniemożliwia pracę w jednym zawodzie, ale pozwala na kontynuowanie jej w drugim.

Dopuszczalne aktywności na L4 i ostrzejsze kontrole opieki nad bliskimi

Przypomnijmy, że przepisy obowiązujące od kwietnia 2026 roku jednoznacznie uporządkowały pojęcie wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z jego celem. Podstawą prawną dla tych działań są zaktualizowane zapisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2780 z późn. zm.). Podstawowy zakaz wciąż dotyczy wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej (z wyjątkiem absolutnie incydentalnych i wymuszonych sytuacją czynności).

ZUS oraz pracodawcy uprawnieni do kontroli zyskali jednak wyraźne wytyczne: samo wyjście z domu po podstawowe zakupy spożywcze, wizyta w aptece czy odprowadzenie dziecka do przedszkola (gdy brakuje innych domowników) nie stanowią już podstawy do odebrania zasiłku chorobowego. Jednocześnie kontrolerzy wnikliwiej prześwietlają zwolnienia na opiekę nad chorym członkiem rodziny. Inspektorzy mają prawo żądać dokumentacji medycznej bezpośrednio z placówek zdrowia i zakwestionować zasiłek, jeśli w gospodarstwie domowym przebywał inny niewykonywujący pracy domownik zdolny do sprawowania opieki.

L4 tylko z jednego tytułu i jednoosobowe składki orzecznicze ZUS od 2027 roku

Najbardziej wyczekiwaną przez pracowników zmianą, która wejdzie w życie 1 stycznia 2027 r., jest możliwość selektywnego wystawiania e-ZLA. Zgodnie z nowymi zasadami, jeżeli ubezpieczony jest zatrudniony w dwóch lub więcej miejscach (np. łączy etat z pracą dydaktyczną lub doradczą), lekarz na jego wniosek wystawi L4 obejmujące tylko jeden zakład pracy. Warunkiem jest ocena, że charakter schorzenia wyklucza wykonywanie obowiązków u jednego płatnika (np. praca fizyczna ze skręconą kostką), lecz nie przeszkadza w pracy zdalnej lub biurowej u drugiego. Ubezpieczony będzie musiał jedynie poinformować drugiego pracodawcę o fakcie przebywania na L4 z innego tytułu.

Drugą kluczową zmianą od 2027 roku jest reforma orzecznictwa ZUS. Dotychczasowe trzyosobowe komisje lekarskie na drugim etapie odwoławczym zostaną zastąpione przez jednego lekarza orzecznika lub wykwalifikowanego specjalistę samodzielnego zawodu medycznego (np. fizjoterapeutę, pielęgniarza). Zespół trzech lekarzy będzie powoływany wyłącznie w sprawach o wyjątkowym stopniu skomplikowania medycznego.

Wpływ nowych przepisów na warszawski rynek pracy na Woli, Mokotowie i w Śródmieściu

Możliwość elastycznego wyłączenia z pracy u jednego pracodawcy to kluczowa wiadomość dla mieszkańców stolicy. W warszawskich centrach biznesowych – na Woli, Mokotowie czy w Śródmieściu – tysiące specjalistów pracujących na kilku umowach równolegle borykało się dotychczas z wymogiem całkowitego powstrzymania się od jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet gdy infekcja gardła uniemożliwiała jedynie prowadzenie szkoleń, a nie przeszkadzała w pracy analitycznej przy komputerze.

Nowe procedury odciążą także stołeczne oddziały ZUS, przyspieszając proces rozpatrywania wniosków o świadczenia i odwołania od decyzji orzeczniczych.

Jak krok po kroku przygotować się do zmian w zwolnieniach L4

Zobacz zestaw praktycznych instrukcji, jak bezpiecznie korzystać ze zwolnień lekarskich na nowych zasadach:

• Poinformuj lekarza o posiadaniu kilku tytułów ubezpieczenia – od 2027 r. wskaż, które stanowisko wymusza przerwę w pracy, a na którym możesz bezpiecznie kontynuować obowiązki.
• Powiadom drugiego płatnika składek o wystawionym L4 – nawet jeśli nie korzystasz ze zwolnienia u drugiego pracodawcy, masz obowiązek poinformować go o orzeczeniu lekarskim.
• Zachowuj paragony z aptek i placówek medycznych podczas choroby – w razie kontroli ZUS stanowią one dowód, że wyjście z domu było związane z procesem leczenia.
• Upewnij się, że nikt z domowników nie może przejąć opieki nad chorym krewnym – unikniesz nakazu zwrotu zasiłku opiekuńczego po kontroli ZUS na Woli czy Mokotowie.
• Śledź wyznaczone terminy badań orzeczniczych ZUS – od 2027 roku badanie przez jednego orzecznika lub fizjoterapeutę przebiegnie szybciej, a niestawiennictwo skutkuje utratą prawa do świadczenia.

 

 

Źródło: forsal