Straciłeś pracę kilka lat przed emeryturą? ZUS może płacić 1993,76 zł miesięcznie. W Warszawie trzeba zacząć od tego

Utrata pracy tuż przed emeryturą nie zawsze oznacza kilka lat bez stałego świadczenia. W określonych sytuacjach można otrzymać świadczenie przedemerytalne z ZUS, które od 1 marca 2026 r. wynosi 1993,76 zł miesięcznie. Nie wystarczy jednak sam wiek ani długi staż pracy. Trzeba spełnić warunki związane z przyczyną utraty zatrudnienia, zarejestrować się jako bezrobotny i przez co najmniej 180 dni pobierać zasiłek dla bezrobotnych. W Warszawie procedura zaczyna się w Urzędzie Pracy m.st. Warszawy, gdzie pod koniec lipca zarejestrowanych było 22,2 tys. osób bezrobotnych.

1993,76 zł miesięcznie nie przysługuje każdemu, kto straci pracę przed emeryturą

Zasady określa ustawa z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych, której aktualny tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. z 2026 r. poz. 115. Świadczenie ma ryczałtową wysokość i podlega waloryzacji. Od marca 2026 r. jest to 1993,76 zł. Wyjątek dotyczy niektórych osób, które uzyskały prawo do niego po ustaniu renty z tytułu niezdolności do pracy – w ich przypadku kwota może odpowiadać ostatnio ustalonej rencie, ale nie może być wyższa od świadczenia przedemerytalnego.

ZUS bada kilka rzeczy jednocześnie: dlaczego zakończyło się zatrudnienie, ile lat miał pracownik w dniu rozwiązania umowy, jaki ma staż emerytalny i jak długo pracował u ostatniego pracodawcy. Można więc mieć 60 lat i ponad 30 lat pracy, a mimo to nie spełnić warunków. Z drugiej strony przy bardzo długim stażu istnieje wariant, w którym ustawa nie wymaga osiągnięcia konkretnego wieku.

Po zwolnieniu trzeba pobierać zasiłek dla bezrobotnych przez co najmniej 180 dni

Wspólny warunek dla osób ubiegających się o świadczenie wygląda podobnie niezależnie od tego, z którego wariantu korzystają. Trzeba przez co najmniej 180 dni pobierać zasiłek dla bezrobotnych, nadal pozostawać w rejestrze bezrobotnych i uzyskać z urzędu pracy dokument potwierdzający ten okres. Samo pół roku bez pracy nie wystarczy. Następnie na złożenie wniosku do ZUS jest zasadniczo 30 dni od dnia wydania przez urząd pracy odpowiedniego dokumentu. Spóźnienie może zakończyć się odmową, choć w szczególnie uzasadnionych przypadkach ZUS może przywrócić termin.

To ważne, bo przy tym świadczeniu kolejność ma znaczenie. Najpierw utrata pracy w okolicznościach przewidzianych przez ustawę, potem rejestracja w urzędzie pracy i wymagany okres pobierania zasiłku, a dopiero później wniosek do ZUS. Osobne zasady terminów dotyczą m.in. osób, które podczas pobierania zasiłku wykonywały prace interwencyjne, roboty publiczne albo inną pracę zarobkową.

Przy zwolnieniu z przyczyn zakładu pracy liczą się wiek i staż. Ustawa przewiduje kilka wariantów

Najczęstszy przypadek dotyczy utraty etatu z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Gdy przyczyną jest likwidacja albo niewypłacalność pracodawcy, u którego zatrudnienie trwało co najmniej 6 miesięcy, kobieta może spełnić warunki po ukończeniu 56 lat i przy co najmniej 20 latach stażu emerytalnego, a mężczyzna po ukończeniu 61 lat i przy co najmniej 25 latach stażu. Przy innym rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy próg wieku może wynosić 55 lat dla kobiety i 60 lat dla mężczyzny, ale wymagany staż rośnie odpowiednio do 30 i 35 lat.

Jest także wariant bez minimalnego wieku. Jeżeli stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zatrudnienie u tego pracodawcy trwało co najmniej 6 miesięcy, a do dnia rozwiązania umowy kobieta ma co najmniej 35 lat stażu, zaś mężczyzna 40 lat, świadczenie również może przysługiwać. Przy likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy istnieje jeszcze wariant oparty na 34 latach stażu dla kobiet i 39 latach dla mężczyzn, osiągniętych do końca roku poprzedzającego utratę pracy.

Przyczyna dotycząca zakładu pracy to nie tylko klasyczne zwolnienie grupowe. ZUS wskazuje również m.in. likwidację stanowiska z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych lub technologicznych, upadłość czy likwidację pracodawcy. Rozwiązanie umowy może nastąpić również w drodze porozumienia stron, jeżeli dokumenty pokazują, że rzeczywista przyczyna leżała po stronie firmy. Dlatego treść świadectwa pracy jest tu niezwykle ważna. Jeśli przyczyna nie została wskazana, ZUS może prowadzić postępowanie wyjaśniające.

Świadczenie może dostać także były przedsiębiorca, były rencista i niektóre osoby sprawujące opiekę

Przepisy nie ograniczają świadczenia do zwolnionych pracowników. Mogą z niego skorzystać także przedsiębiorcy, wobec których sąd ogłosił upadłość. Trzeba wcześniej prowadzić działalność nieprzerwanie przez co najmniej 24 miesiące i opłacać składki społeczne. Do dnia ogłoszenia upadłości kobieta musi mieć co najmniej 56 lat i 20 lat stażu, a mężczyzna 61 lat i 25 lat. Samo zamknięcie firmy albo wykreślenie jej z CEIDG nie wystarczy – potrzebne jest postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości.

Inna droga dotyczy osób, którym ustało prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy pobieranej nieprzerwanie przez co najmniej 5 lat. Kobieta musi mieć wtedy co najmniej 55 lat i 20 lat stażu, a mężczyzna 60 lat i 25 lat. Trzeba też w odpowiednim terminie zarejestrować się w urzędzie pracy. Świadczenie może dotyczyć również niektórych byłych opiekunów po ustaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, jeżeli spełnią wymogi wieku, stażu i wcześniejszego okresu pobierania świadczenia.

W Warszawie bezrobocie jest niskie, ale w rejestrze nadal jest ponad 22 tys. osób

W Warszawie obowiązują dokładnie te same zasady co w całym kraju, ale lokalne dane pokazują skalę grupy, która może być zainteresowana takim rozwiązaniem. Według Urzędu Pracy m.st. Warszawy w lipcu 2026 r. stopa bezrobocia w stolicy wynosiła 1,6 proc., podczas gdy w całej Polsce 5,8 proc. W warszawskim rejestrze znajdowało się około 22,2 tys. bezrobotnych. Niski wskaźnik nie oznacza więc, że problem utraty pracy kilka lat przed emeryturą w stolicy nie istnieje.

Dla warszawiaka ważne są 2 etapy. Pierwszy odbywa się w Urzędzie Pracy m.st. Warszawy, gdzie trzeba uzyskać status bezrobotnego, prawo do zasiłku i po wymaganym czasie dokument potwierdzający co najmniej 180 dni jego pobierania. Dopiero później składa się wniosek do ZUS. Urząd pracy publikuje obecnie podstawową stawkę zasiłku dla bezrobotnych wynoszącą 1783,90 zł, ale zasiłek dla bezrobotnych i świadczenie przedemerytalne są odrębnymi świadczeniami i nie należy ich ze sobą mylić.

Można dorabiać, ale w 2026 r. działają dwa ważne progi

Świadczenie przedemerytalne nie oznacza całkowitego zakazu pracy. Osiągany przychód może jednak zmniejszyć albo zawiesić wypłatę. Od 1 marca 2026 r. dopuszczalna kwota przychodu wynosi 2225,90 zł miesięcznie. Jeśli przychód ją przekroczy, ZUS zmniejsza świadczenie według ustawowych zasad. Graniczna kwota przychodu wynosi 6232,50 zł miesięcznie i jej przekroczenie powoduje zawieszenie wypłaty. Roczne limity wynoszą odpowiednio 26 710,80 zł oraz 74 790 zł.

Przy zarobkach pomiędzy tymi progami ZUS zmniejsza świadczenie o kwotę przekroczenia dopuszczalnego przychodu. W 2026 r. gwarantowana kwota świadczenia w takim przypadku wynosi 996,88 zł. Osoba, która po utracie pełnego etatu podejmuje pracę w mniejszym wymiarze, nie traci więc automatycznie prawa do pieniędzy, ale musi kontrolować osiągane przychody.

Wniosek składa się na formularzu ESP. Bez dokumentu z urzędu pracy ZUS świadczenia nie przyzna

ZUS przyznaje świadczenie wyłącznie na wniosek. Służy do tego formularz ESP. Do niego trzeba dołączyć m.in. świadectwo pracy z informacją o przyczynie rozwiązania zatrudnienia, formularz ERP-6 dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych, dokumenty potwierdzające staż oraz dokument z urzędu pracy potwierdzający co najmniej 180 dni pobierania zasiłku i aktualny status bezrobotnego. Dokumenty można złożyć w placówce ZUS, wysłać pocztą albo przekazać przez eZUS.

Co zrobić po utracie pracy, żeby nie zamknąć sobie drogi do świadczenia?

Najpierw trzeba sprawdzić świadectwo pracy i przyczynę rozwiązania umowy. Potem należy zarejestrować się w urzędzie pracy i ustalić, czy przysługuje zasiłek. Po co najmniej 180 dniach jego pobierania trzeba odebrać dokument z urzędu pracy i pilnować 30-dniowego terminu na formularz ESP. Równolegle dobrze dokładnie policzyć staż, ponieważ ZUS bierze pod uwagę nie tylko zwykłe lata pracy, ale również określone okresy nieskładkowe, a w niektórych sytuacjach także okresy pracy w gospodarstwie rolnym i ubezpieczenia za granicą.

Po przyznaniu świadczenia trzeba z kolei pilnować przychodów z dodatkowej pracy. W 2026 r. pierwszym istotnym progiem jest 2225,90 zł miesięcznie, a drugim 6232,50 zł. Świadczenie przedemerytalne może być wypłacane przez kilka lat, aż do momentu uzyskania prawa do emerytury, dlatego przy utracie zatrudnienia niedługo przed osiągnięciem wieku emerytalnego sprawdzenie warunków może mieć realne znaczenie dla domowego budżetu.